N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Provinciale Staten-verkiezingen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Zoals gebruikelijk ging het de afgelopen campagneweken weinig over de Provinciale Staten of over de waterschappen, wel over landelijke politiek. En aan verkiezingskoorts onder de kiezer ontbrak het. Posters achter de ramen van huizen zijn helemaal verdwenen, en zijn in het straatbeeld nog nauwelijks te vinden sinds veel gemeenten zijn overgegaan op standaardborden van kunststof. Dan ben je als kiezer afhankelijk van de toevallige flyer die in je hand wordt gedrukt of eigen onderzoek.
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wie zich louter richtte op wat landelijke talkshows brachten, zag daar – met een enkele uitzondering – een parade aan nu niet-verkiesbare politici. Om over onderwerpen te praten die er nu niet toe doen. Of ‘lijsttrekkers’ van de Eerste Kamer, die formeel geen lijsttrekker zijn omdat het woensdag niet om rechtstreekse verkiezingen voor de senaat gaat. Die wordt pas eind mei gekozen door de Statenleden en de kiescolleges voor Caribisch Nederland en niet-ingezetenen.
De focus op de Eerste Kamer is begrijpelijk. Alles wijst erop dat de coalitie, net als nu, niet over een meerderheid zal beschikken in de senaat. Dat werpt hindernissen op voor het kabinet-Rutte IV, dat minder makkelijk zijn beleid kan doorvoeren. Maar uit het zicht raakt dat de Provinciale Staten en de waterschappen er juist bij al die opgaven waar het kabinet en het land voor staan, toe doen.
Natuurlijk, zo’n verkiezing halverwege een kabinetstermijn kan gezien worden als temperatuuropname voor hoe coalitie en oppositie het doen. Wordt het woensdag een afrekening of goedkeuring van kabinetsbeleid? Peilingen, en straks de uitslagen, worden vergeleken met de zetelaantallen in het parlement. Maar zo dreigen twee belangrijke bestuurslagen te worden afgerekend op wat de Haagse politiek doet of nalaat. Niet op wat zij zelf de afgelopen vier jaar hebben gedaan of nagelaten.
Deze observatie is niet nieuw. Elke vier jaar moet worden geconstateerd dat het belang van de Provinciale Staten en de waterschappen te weinig doordringt bij de burger, ook tussen verkiezingen door. Dat is verontrustend: hoeveel Statenleden mengen zich vier jaar lang actief in het publieke debat buiten het provinciehuis? Hoeveel waterschappen nodigen – net als de Tweede Kamer – tig schoolklassen uit om te leren wat democratie is?
Tegen NRC zei een Statenlid uit Zuid-Holland dat de luwte ook prettig is, er heerst in de statenzaal minder de waan van de dag dan in het parlement. Dat klopt, maar het is een veeg teken als inwoners het belang van de provincie pas ontdekken als er een windmolen naast hun huis komt, of doordat boeren met trekkers voor het provinciehuis demonstreren.
Over het onzalige plan van het kabinet-Rutte II om de provincies om te vormen tot vijf landsdelen, hebben weinigen het meer. Noch over het idee om waterschappen onder te brengen bij de provincies. Dat de provincie en de waterschappen meerwaarde hebben, lijdt geen twijfel. Alle voornemens die genoemd staan in het klimaatakkoord, alle keuzes op het gebied van ruimtelijke ordening, allerlei bestuurlijke kwesties waar landelijk een impasse over lijkt te zijn of dreigt te komen, liggen niet alleen op het bord van de landelijke overheid, maar ook op dat van deze bestuurslagen.
Gaat duurzaamheid voor of de economie? Verhoogt het waterschap het waterpeil voor biodiversiteit of verlaagt het dit voor de landbouw? Wordt de schaarse ruimte in provincies vergeven aan industrie, wegen, woningen of natuur?
En neem stikstof: de provincies moeten voor 1 juli met plannen komen hoe zij de uitstoot gaan halveren, en de kwaliteit van bodem en water op orde gaan brengen. Plannen over waar boeren en bedrijven – vrijwillig of met dwang – uitgekocht moeten worden om de natuur te herstellen. Ook bij een ander gevoelig onderwerp – de spreiding van asielzoekers onder gemeenten – heeft de provincie een sleutelrol. Zoals zij al toezicht houdt op de huisvesting van statushouders.
De samenstelling van de Staten maakt uit voor de omgang met megadatacentra, met de aanleg van warmtepijpen en windmolens, en de eventuele komst van kerncentrales. Ook bij woningbouw hangt het van het provinciale bestuur af hoe snel en waar die honderdduizenden huizen komen.
Daarvoor is een zo breed mogelijk draagvlak nodig, betrokkenheid. Juist nu inwoners afstand tot de politiek ervaren, en vinden dat ‘Den Haag’ geen oog heeft voor hun regio, kan de provincie het verschil maken. Die rol moet zij meer durven pakken. Als er één bestuurslaag weet wat de regio-specifieke uitdagingen zijn, is het de provincie.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC