N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
OVV-rapport
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Nauwelijks is het enquêterapport over de Groningse gaswinning geland of er lag deze week een even onthutsend onderzoek naar de drie moordaanslagen in de marge van het Marengo-proces. Het enquêterapport werd als ‘vernietigend’ ontvangen, het rapport over ‘Bewaken en Beveiligen’ van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) als ‘hard’ en ‘pijnlijk’. Er was sprake van grootscheeps falen, onjuiste keuzes en dramatische gevolgen. Zo’n samenloop kan cynisme oproepen, of institutioneel pessimisme. Waarvan het toch al moeilijk loskomen was na de Toeslagenaffaire.
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevat meningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groep redacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer een handvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Tegelijk horen onderzoeksrapporten bij een democratische rechtsstaat als de man met de bezem bij de kermis. Ná de voorstelling zijn zelfreiniging en -reflectie essentieel. Onderzoeksrapporten geven het proces van rekenschap en verantwoording inhoud, leveren nieuwe informatie aan de burger, maken ruimte voor nieuw personeel en kijken terug met de kennis van nu. Wat ook meteen een risico is – de neiging van de mens om onverwachte gebeurtenissen achteraf zeer voorspelbaar (en dus vermijdbaar) te vinden is nu eenmaal groot.
Bij beide rapporten stelde het kabinet z’n inhoudelijke reacties uit, doorgaans een teken dat de onderzoekers doel troffen. Nu hébben de verantwoordelijken ook een achterstand. Ze moeten nog kunnen lezen en begrijpen wat er mis ging en wat hun rol was. Idealiter zijn dat apolitieke momenten – waarop inzicht voortschrijdt en een nieuwe consensus zich vormt. Dan kan zo’n rapport voor een omslag zorgen. Aan zo’n waterscheiding is na de drie Marengo-moorden zeer dringend behoefte. De vragen dringen zich immers op. Kunnen het college van procureurs-generaal en zijn voorzitter wel aanblijven, gezien de geconstateerde wanprestatie? Is de houdbaarheidsdatum van de premier nu dan écht verstreken, gezien zijn hands-off houding in de voortwoekerende gascrisis?
Wat het OVV-rapport betreft is de conclusie dat de logistiek, de informatie-uitwisseling en de besluitvorming bij Openbaar Ministerie en politie bij het bewaken en beveiligen van bedreigde personen grondig gereorganiseerd moeten worden. Na de moorden op een advocaat, een journalist en een onschuldig familielid van een verdachte lag deze conclusie al ruimschoots voor het oprapen. Het rapport schetst er een beeld bij van sterk conflicterende belangen, gebroken beloftes, gemiste details en miscommunicatie. Zoiets past helaas bij ambtelijke organisaties die het van protocollen moeten hebben. En waar de taken zo minutieus zijn verdeeld dat niemand overzicht heeft of, nog erger, resultaat-verantwoordelijk is. Met dramatische gevolgen voor de bedreigde familie, advocaat of woordvoerder, die ongehinderd op de korrel konden worden genomen. Beveiliging en opsporing waren zó waterdicht gescheiden dat cruciale informatie niet kon of mocht worden gedeeld.
De top van het Openbaar Ministerie krijgt hier harde verwijten en moet daar in de komende weken echt inhoudelijk op reageren. Het optreden van voorzitter Gerrit van der Burg in Nieuwsuur deze week was wat dat betreft weinig hoopvol: omslachtig, defensief en te weinig zeggend. Ook minister Yesilgöz (Justitie, VVD) kreeg huiswerk van de OVV dat ze niet al te lang mag laten liggen. Zij dient zich vooral zorgen te maken over de langetermijneffecten van het debacle waar deze moorden voor staan. De geloofwaardigheid van OM en politie als overheidsorganisaties waarmee spijtoptanten daadwerkelijk strafdeals kunnen sluiten, áls dat al een goed idee zou zijn, is geschaad.
Wie gaat er in zee met een overheidsorganisatie die informatie over dreiging niet of heel laat aan de verantwoordelijke ambtenaren weet over te brengen? Die de taak heeft uitbesteed aan een netwerk van ambtelijke diensten, regionaal én landelijk, waarin de bedreigde personen zélf nauwelijks een positie hebben. Met een overheid die uiteindelijk opsporing belangrijker vindt dan beveiliging? En een OM-top die in concrete gevallen ‘denkt dat de beveiliging wel in orde is’ wat dan niet het geval blijkt?
Intussen wil Yesilgöz de kroongetuigeregeling uitbreiden, ook naar kleinere zaken. Vaker criminele informatie inkopen in ruil voor strafvermindering, wat rechtsstatelijk natuurlijk al op bezwaren stuit. Maar los daarvan: dit betekent dus dat Justitie méér te beveiligen personen aan zich wil binden, die in veel gevallen ook binnen Nederland dan ‘onvindbaar’ gemaakt moeten worden voor wraakacties. Zijn politie en het Openbaar Ministerie wel een voldoende competente en betrouwbare partij om mee in zee te gaan? Uit dit rapport (en uit de drie gelukte moordaanslagen) blijkt dat dit dus nu niet het geval is. Dat dient het kabinet als een steen op de maag te liggen.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC