Na maanden van stroeve onderhandelingen zijn de EU en het VK het nu eens over een oplossing. Britse producten die Noord-Ierland als eindbestemming hebben, worden minder of zelfs niet gecontroleerd. Ook de hoeveelheid papierwerk wordt verminderd. Deze Britse producten moeten duidelijk gelabeld worden, om te voorkomen dat ze via de Noord-Ierse 'sluiproute' alsnog op de Europese markt belanden.
Verder hebben de twee partijen ook een akkoord bereikt over andere onderwerpen, zoals staatssteun en de rol die het Europese Hof van Justitie speelt in Noord-Ierland. Vooral dat laatste punt ligt al jaren gevoelig.
Het akkoord is nodig omdat de positie van Noord-Ierland na de Brexit tot frustratie leidde aan de Britse kant. Als gevolg van de Brexit is het land binnen de Europese interne markt gebleven, terwijl de rest van het VK eruit is gestapt. Hierdoor kunnen Noord-Ierse spullen zonder douanecontroles naar de EU. Zo werd voorkomen dat er weer een grens zou ontstaan tussen Ierland en Noord-Ierland.
Nadeel hiervan is dat Britse producten die naar Noord-Ierland gaan wél gecontroleerd moesten worden. De rest van Groot-Brittannië (Engeland, Wales en Schotland) is namelijk wel uit de Europese interne markt gestapt. Hierdoor is er een soort grens opgetrokken tussen Noord-Ierland en de rest.
Hoewel de Britten zelf met deze oplossing kwamen, willen ze al tijden van deze afspraken af. Volgens de Britten ondermijnen ze de Britse interne markt. Schotse zalm kan bijvoorbeeld namelijk niet meer zonder controles naar Noord-Ierland gaan. De EU wilde niet van deze afspraken af. Dit uit angst dat Britse producten via Noord-Ierland alsnog op de Europese markt terecht zouden komen.
De deal tussen de EU en het VK wordt gezien als een belangrijke, maar ook een eerste stap. Het is namelijk nog de vraag hoe in Noord-Ierland gereageerd wordt op een akkoord, en dan met name bij de tweede partij van het land: de Democratic Unionist Party (DUP).
Die partij ligt al tijden dwars bij de formatie van een nieuwe regering. De unionisten van de DUP zijn uit protest tegen de handelssituatie bij de onderhandelingen weggelopen. Het Noord-Ierse bestuur moet uit zowel unionisten als republikeinen bestaan, waardoor er momenteel geen regering is. De DUP laat maandag weten de deal eerst te willen zien, voordat ze een mening geeft.
Verder is het ook de vraag hoe er in de Conservatieve Partij van de Britse premier Rishi Sunak naar de deal wordt gekeken. De eurosceptische hoek van de partij heeft wel vaker dwarsgelegen in dit proces, al is die groep tegenwoordig kleiner en minder invloedrijk. Zij zullen de deal alleen steunen als de DUP akkoord gaat.
De potentiële tegenstanders zullen zich met name richten op de rol van het Europees Hof van Justitie in Noord-Ierland. De rol van het Hof in Noord-Ierland is al langer een doorn in hun oog: de DUP wil geen EU-zeggenschap meer in Noord-Ierland in welke vorm dan ook.
Source: Nu.nl economisch