N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Wie meedoet aan ‘Dry January’ laat wijn, bier en sterk 31 dagen links liggen. Maar een alcohol-detox betekent allang niet meer dat je tot water of cola bent veroordeeld. Er zijn verrassend lekkere – en veel – alternatieven voor alcoholhoudende dranken. Maar is alcoholvrij echt zonder alcohol, hoe houd je het vol ná de droge januarimaand en waarom zou je eigenlijk? NRC zet dertien vragen en antwoorden over alcoholvrije drank op een rij.
Alcoholvrij is niet hetzelfde als zónder alcohol. In alcoholvrij bier van Nederlandse makelij zit maximaal 0,1 procent alcohol, in alcoholvrije wijn tot 0,5 procent. Alcoholarm bier bevat een alcoholpercentage tussen 0,1 en 1,2 procent. Wil je helemaal geen druppel drinken, kijk dan of het etiket 0.0 procent vermeldt.
In 2020 dronk een op de acht volwassenen in Nederland maandelijks alcoholvrij bier, schrijft het Trimbos-instituut op basis van cijfers uit de Leefstijlmonitor. Alcoholvrije wijn of cider werd in dat jaar door 1,7 procent van de volwassenen gedronken. Cijfers over 2021 verschijnen in mei.
Alcoholvrij bier is bezig aan een opmars. Het aantal bierdrinkers dat maandelijks ten minste één alcoholvrij biertje opentrekt, steeg in 2022 ten opzichte van de twee jaren daarvoor, blijkt uit onderzoek van Nederlandse Brouwers, de belangenorganisatie van bierbrouwerijen in Nederland. De vereniging publiceert ook jaarlijks cijfers over het aandeel van alcoholvrij op de biermarkt. In 2022 besloeg dat 6,7 procent van het totaal. Van de honderd biertjes die werden gedronken waren er dus bijna zeven alcoholvrij. Zeven jaar eerder (in 2015) was dat nog 2,9 procent.
Dat er meer alcoholvrije drank wordt verkocht, wil niet per definitie zeggen dat er minder alcohol wordt gedronken. Onderzoeker Carmen Voogt van het Expertisecentrum Alcohol van het Trimbos-instituut wijst erop dat de cijfers voor alcoholgebruik in Nederland de laatste jaren nagenoeg stabiel blijven. „Er is nog geen onderzoek naar gedaan, maar het lijkt aannemelijk dat alcoholvrije drank geen vervanging is voor alcoholhoudende drank, maar dat er drinkmomenten bijkomen. Alcoholvrije drank concurreert dan eerder met frisdrank dan met drank mét alcohol.”
0.0 wordt steeds beter en lekkerder. De keuze en kwaliteit van bijvoorbeeld alcoholvrij bier hebben een vlucht genomen. Door een verbeterde brouwtechnologie zitten er minder bijsmaakjes aan en er wordt meegesurfd op de populariteit van craft beer, schreef NRC eerder. Naast de grote brouwers proberen nu ook de kleinere brouwers zich te onderscheiden met nieuwe en qua smaak avontuurlijkere varianten, met een veel groter aanbod in de winkels en een enorme variëteit aan nieuwe stijlen tot gevolg. Daar komt bij dat we meer op onze gezondheid zijn gaan letten, zei hospitality-trendforecaster Vincent van Dijk eerder in NRC.
Drink geen alcohol en als je drinkt, dan maximaal een glas per dag, is het advies van de Gezondheidsraad. Meer drinken dan het advies is ongunstig, vanwege de verhoogde risico’s op beroerte, borstkanker, darmkanker en longkanker. Maar hoe zit het dan met dat glas rode wijn per dag? Dat zou goed zijn voor hart- en bloedvaten. Die misvatting is in 2019 al onderuitgehaald door wetenschappelijk onderzoek. Zelfs matig drinken vergroot het risico op beroertes, bleek uit de resultaten.
„Er is geen gezonde dosis, alcohol is de schadelijkste drug die er is.” Dat is hoe David Nutt, een psychiater en drugsonderzoeker die de leerstoel neuropsychofarmacologie bekleedt aan het Imperial College in Londen, de gezondheidseffecten van alcohol samenvatte in een interview in NRC. Niet per se voor individuen, maar wel als je kijkt naar de gevolgen op bevolkingsniveau. Hart- en vaatziekten, allerlei soorten kanker, verkeersongelukken, zelfdoding en elk weekend overvolle afdelingen spoedeisende hulp.
Nutt ziet reden genoeg om te minderen. Hij schreef het boek Drankje? over de gevolgen van alcoholgebruik – de negatieve én positieve –, de sterke lobby van de alcoholindustrie en wat overheden zouden moeten doen tegen problematisch drinken. Is het alleen maar kommer en kwel? Niet als het je om de sociale voordelen te doen is, volgens Nutt. Mensen zijn sociale dieren en alcohol is de sociale drug bij uitstek, betoogt hij.
Les eerst je dorst voordat je een glas inschenkt en zeg vaker nee. Het is ook helemaal niet gek om in een restaurant halve glazen te bestellen van een wijnarrangement. In dit artikel lees je nog acht andere tips waarmee iedere drinker zijn voordeel kan doen. Uiteindelijk is geheelonthouding het beste. Om de kans op kanker niet te vergroten, niet dik te worden en je fris en fit te voelen. Maar je alcoholgebruik verminderen met bijvoorbeeld de helft zou al winst zijn.
Mensen die meedoen aan Dry January spreken met zichzelf af dat ze 31 dagen lang van de drank afblijven. Even bijkomen na een bourgondische decembermaand. In Nederland staat de nuchtere maand ook wel bekend als ‘IkPas’, een campagne van verschillende organisaties in de vorm van een uitdaging waarvoor deelnemers zich kunnen inschrijven. Dit jaar deden 28.446 Nederlanders dat. Ondertussen zijn zelfs een tweede en derde ‘droge’ maand komen overwaaien uit onder andere Australië: Dry July en Sober October. Waar komt het idee vandaan en heeft het nut, een maand niet drinken?
De term Dry January komt uit het Verenigd Koninkrijk. Andere landen volgden. Alleen in wijnminnend Frankrijk leek Janvier Sec maar niet van de grond te komen, maar ondertussen bestaat ook daar een officieel initiatief.
Wat doet een maand niet drinken? Elk jaar ondervraagt Kenniscentrum Tranzo van Tilburg University de deelnemers aan de IkPas-challenge. In 2022 gaf 70 procent aan beter te slapen en zich lichamelijk fitter te voelen. 73 procent voelde zich mentaal fitter. 56 procent voelde zich gezonder. En meer dan een derde van de deelnemers raakte gewicht kwijt. Ook op de wat langere termijn lijken de effecten positief: zes maanden na de challenge dronken de deelnemers gemiddeld 4,9 glazen minder per week, 27,3 procent minder dan ervoor. Er zijn echter ook wetenschappers die aangeven dat zo’n campagne haast meer kwaad dan goed doet. Zij zijn van mening dat mensen kunnen denken dat één maand onthouding een vrijbrief biedt om de rest van het jaar los te gaan.
Er zijn ontzettend veel verrassende alternatieven om je glas mee te vullen. Drankjes die net zo gezellig zijn als hun katerige tegenhangers. Net als bij alcoholrijke drank begint het vinden van iets ‘lekkers’ bij het kennen van je eigen smaakvoorkeuren. Van alcoholvrijbier tot ander spannends, NRC-medewerker Esmee Langereis testte erop los en tipt het beste van alcoholvrij.
Voor volwassenen die al drinken en een glas alcoholvrije wijn inschenken bij het diner in plaats van de alcoholhoudende variant, is dat alcoholloze wijntje een goede vervanger, zegt onderzoeker Carmen Voogt van het Expertisecentrum Alcohol van het Trimbos-instituut. Alcoholvrije dranken missen dan wel de nadelige gezondheidseffecten van alcohol, ze bevatten nog altijd veel suiker. Als dorstlesser zijn suikerloze drankjes als thee en water een stuk gezonder.
Een waardig alternatief voor wijn bij het diner: dat is er best, zeggen experts. Wat dacht je van thee, sappen of mocktails (alcoholvrije cocktails). Of bier met ‘botanicals’? NRC vroeg een thee-, een bier- en een wijnsommelier naar hun werkwijze en favorieten als het op alcoholvrij aankomt.
Waar een 0.0-biertje de smaak van een echt glas pils heel aardig benadert, is dat bij alcoholvrije wijn doorgaans minder het geval. „Niet alleen de alcohol, maar ook de structuur en verfijnde aroma’s die wijn zo bijzonder maken, zijn vaak verdwenen”, schreef NRC-medewerker Esmee Langereis eerder. „Om dat gemis te compenseren, worden Source: NRC