N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Nieuw-Zeeland Het vertrek van Jacinda Ardern als leider van Nieuw-Zeeland komt als een grote verrassing. Internationaal oogstte de premier, die in 2017 aantrad als de jongste vrouwelijke regeringsleider ter wereld, veel waardering. Maar er was ook kritiek.
Jacinda Ardern (42) besloot de toespraak waarin ze donderdag haar vertrek aankondigde met een boodschap over leiderschap. „Je kunt vriendelijk zijn, maar ook sterk. Empathie én daadkracht tonen. Optimistisch zijn, en tegelijk doelgericht. Je kunt het leiderschap zelf vormgeven, en een leider zijn die weet wanneer het tijd is om te gaan.”
Dat moment is aangebroken voor Ardern, die na ruim vijf en een half jaar haar functie als premier van Nieuw-Zeeland neerlegt. Het nieuws is in binnen- en buitenland als een grote verrassing gekomen. Tijdens een buitengewoon persoonlijke toespraak vocht Ardern tegen de tranen. „Ik ben een mens, politici zijn mensen”, zei ze. „We geven alles wat we kunnen, zolang we dat kunnen. En dan is het tijd. Voor mij is het nu tijd.”
Haar plotselinge vertrek doet denken aan haar al even onverwachte aantreden als premier in 2017. Ze was net schoorvoetend leider geworden van de Labour-partij en verloor vervolgens de verkiezingen. Maar omdat het de centrum-rechtse Nationale Partij niet lukte een coalitie te vormen, kreeg Ardern die kans. En dat terwijl ze helemaal niet de ambitie had om premier te worden. Met haar 37 jaar was ze plotsklaps de jongste vrouwelijke regeringsleider ter wereld.
Toch zat het leiderschap haar als gegoten. Ze zette in op mededogen en verbinding, onder het motto „wees sterk, wees aardig”. In het tijdperk-Trump werden haar optredens gezien als een baken van rust en redelijkheid in tijden van toenemend populisme. In korte tijd werd ze razend populair bij liberalen en feministen wereldwijd.
Hoewel ze zelf geen punt wilde maken van haar vrouw-zijn, was het een terugkerend thema tijdens haar premierschap. Ze is de tweede vrouw die als politiek leider van een land een kind kreeg, na de Pakistaanse Benazir Bhutto in 1990. Haar partner, televisiepresentator Clarke Gayford, nam de meeste zorgtaken waar, zodat Ardern na enkele weken weer aan het werk kon. Ook hij werd een internationaal rolmodel voor betrokken vaderschap.
Ardern schreef geschiedenis toen ze haar dochter Neve van drie maanden meenam naar de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Het meisje kreeg zelfs een officiële toegangspas met de tekst: First Baby. Zo rekte Ardern de betekenis van leiderschap op en maakte het inclusiever.
Ze kreeg regelmatig te maken met seksisme en pareerde dat met ogenschijnlijk gemak. Toen de Finse premier Sanna Marin op staatsbezoek kwam, vroeg een journalist op een persconferentie of de twee elkaar ontmoetten omdat ze beiden jong en van hetzelfde geslacht zijn. Arderns gezicht sprak boekdelen.
Maar het waren de opeenvolgende crises die het premierschap van Ardern bepaalden. In maart 2019 was er een terroristische aanslag op twee moskeeën in Christchurch. Een 28-jarige extreemrechtse terrorist opende het vuur op moskeegangers en zond zijn acties live uit op Facebook. Daarbij kwamen 51 mensen om het leven. Ardern beloofde nooit de naam van de terrorist uit te spreken, zodat hij niet de aandacht zou krijgen die hij zocht. Bij bezoeken aan de getroffen gemeenschap droeg ze een hijab, wat werd gezien als een symbool van haar solidariteit. Haar betrokkenheid en verbindende optreden haalde wereldwijd het nieuws. Ook haar daadkracht viel op. Zes dagen na de aanslag nam ze de wapenwetgeving op de schop. Automatische wapens werden verboden.
Eind 2019 barstte de Whakaari-vulkaan op White Island uit, waarbij 21 mensen omkwamen. Ondanks een verhoogd dreigingsniveau hadden toeristen toestemming gekregen om het eiland te bezoeken. Ardern stelde snel een onderzoek in en zorgde dat betrokkenen compensatie kregen.
Snel daarna kwam de volgende crisis: corona. Terwijl de ernst van het virus langzaam doordrong in de wereld, sloot Ardern meteen de grenzen en voerde ze een strenge lockdown in. Er waren op dat moment in Nieuw-Zeeland nog geen sterfgevallen en ook de ziekenhuizen waren niet overbelast. Toch was er ruime steun voor haar beleid, ‘Kiwi’s’ hoorden graag bij haar ‘team van vijf miljoen’.
Maar die steun is het afgelopen jaar flink afgenomen. Door de jarenlange gesloten grenzen veranderde het land in ‘fort Nieuw-Zeeland’, met alle gevolgen voor de economie van dien. Buitenlandse toeristen gaven in het land voor de coronapandemie zo’n 365 miljoen Nieuw-Zeelandse dollar (225 miljoen euro) per jaar uit. Pas sinds augustus vorig jaar zijn de grenzen weer volledig open. Ook is ze een aantal verkiezingsbeloften niet nagekomen, zoals op het gebied van huisvesting en ongelijkheid.
Bovendien is de polarisatie in Nieuw-Zeeland toegenomen. Oud-premier Helen Clark, bevriend met Ardern, vermoedt dat het heeft bijgedragen aan Arderns besluit ermee op te houden. „Jacinda heeft te maken gehad met ongekend veel haat”, schrijft ze in een verklaring.
Hoewel Critici Ardern verwijten „als een rat een zinkend schip te verlaten”, is er toch vooral lof en waardering. Het zal niet eenvoudig zijn om een vervanger te vinden die in haar voetsporen kan treden. Jacinda Ardern heeft Nieuw-Zeeland op de wereldkaart gezet.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC