N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Zelfs nu in Oekraïne de eerste Europese vernietigingsoorlog sinds 1945 woedt, blijkt de Nederlandse verknochtheid aan pacifistische neutraliteit onverwoestbaar. Een van de prominentste vertolkers is Nout Wellink, ex-president van De Nederlandsche Bank. Samen met onder anderen Volkskrant-columnist Bert Wagendorp, oud-minister Hedy d’Ancona, voormalig SP-parlementariër Harry van Bommel, tien (emeritus) hoogleraren en een trits journalisten heeft hij recent het kabinet opgeroepen om Moskou en Kyiv via de Verenigde Naties tot onderhandelen te manen. De Grondwet eist immers dat „de regering de internationale rechtsorde bevordert”.
Hoe Rusland met die rechtsorde omgaat, is in hun appèl ondergeschikt. De „invasie” – de meest vergaande term die ze gebruiken; angstvallig vermijden ze woorden als agressie en oorlogsmisdaden – heeft een „lange geschiedenis”, schrijven ze gewichtig maar vaagjes. De vernietigingsideologie van het Kremlin negeren ze. Volgens de tekst lijden de Oekraïners slechts „kou en honger”. Afgaande op de oproep is er ook geen sprake van één agressor, maar van symmetrie: van twee „strijdende partijen die hun heil zoeken in doorvechten”. Daarom die externe eis tot onderhandelen. Dat het Kremlin eerder voor de zoveelste maal had herhaald dat het alleen wil praten als Kyiv capituleert voor de Russische culturicide in de bezette gebieden (nu 15 procent van heel Oekraïne), verzwijgt de petitie.
Mede-auteur Van Bommel heeft voor die onderhandelingen zelfs al wisselgeld in gedachten: de Krim. Met een gearceerd kleurenkaartje op LinkedIn liet hij, zonder het te zeggen, weten dat de Krim best Russisch kan worden. De ex-SP’er, thans werkzaam voor de gemeente Zwolle, heeft zijn fröbelillustratie inmiddels schielijk verwijderd. Dat was lafhartig. Zijn landkaartje spoorde keurig met de onderliggende boodschap van zijn oproep.
Een andere ondertekenaar suste vervolgens dat onderhandelen heus niet op een München ’38 zal uitdraaien. „Hitler had [...] uitgesproken plannen om de wereld te veroveren. Poetins leger richt grote ellende aan maar is – afgezien van de kernwapens – geen serieuze militaire bedreiging voor de rest van de wereld.”
Los van de vraag of we met deze laatste redenering niet zijn aanbeland in het domein der ondraaglijke hypocrisie – de dubbele moraal van Holland dat zijn eigen onafhankelijkheid vanzelfsprekend vindt, maar die van Oekraïne bespreekbaar acht –, het appèl van Wellink & co is hoe dan ook een uiting van de onverbeterlijke eigenschap van Nederland om zijn eigenbelang te verpakken als christelijke deugd.
Historicus Ben Knapen, kort minister van Buitenlandse Zaken, diagnosticeerde die dubbelhartigheid drie maanden vóór de Russische vernietigingsoorlog in de Tweede Kamer zo: „Er wordt wel gezegd dat de NAVO voor ons in Europa een soort ruimte schiep om er een soort neutraliteit met andere middelen op na te houden, met gelijke afstand tot onze drie buren [...] onder de paraplu van de Pax Americana. […] Al meer dan een eeuw geleden schreef de grote Leidse hoogleraar Van Vollenhoven dat ons land vanuit z’n afzijdigheid en z’n hoge morele gehalte een roeping had voor de internationale rechtsorde.” Puik voor het goede gevoel, zei Knapen. Maar hij voelde toch meer voor verantwoordingsethiek zoals verwoord door EU-buitenlandman Josep Borrell: „Als je altijd principieel bent, ben je zelden relevant.”
In het geval van Wellink doet zelfs die milde kritiek van Knapen geen opgeld. Zijn petitie is zelfs niet principieel. Ze is juist blind voor de aard van het geronto-fascisme in Rusland. Bejaard fascistisch, omdat het Poetin niet is gelukt de jeugd te mobiliseren, maar voor het overige klassiek fascistisch irredentisme dat een deel van Europa wil veroveren.
Wie daarmee wil onderhandelen, is naar het woord van Borrell niet alleen irrelevant, maar, in jargon uit de jaren zeventig, simpelweg objectief dienstbaar aan Poetin.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC