N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Als er één bouwwerk het gemoed van ons land weerspiegelt, dan is het de Erasmusbrug in Rotterdam. Die brug werd een kwart eeuw geleden aangelegd om de rijke en arme stadsoever te verbinden. Maar de laatste jaren is de brug vooral een podium voor polarisatie, identiteitspolitiek en protest. Op het brugdek paradeerden Gele Hesjes, Erdogan-fans, BlackLivesMatter- demonstranten – elk groepsbelang kwam er voorbij.
Ook de brug zelf maakt vaak identitaire statements. Zo was de brug afgelopen jaar in regenboogkleuren verlicht, voor ‘diversiteit en inclusie’, maar ook paars (vanwege Keti Koti), oranje (geweld tegen vrouwen), blauw (mensenrechten), regenboogkleuren (aanslagen in Oslo), blauw-rood (politie en brandweer), roze (Pride) en groen (klimaat). Elke belangengroep mag een verzoek indienen om de brug in een kleurtje te zetten, mits een boodschap van ‘algemeen nut’, aldus de website van de gemeente Rotterdam.
Een stel neonazi’s had geen zin in die koninklijke weg. Die regelden een laserbeamer en projecteerden afgelopen jaarwisseling teksten op de brug als: ‘Zwarte Piet deed niets verkeerd’, ‘vrolijk blank 2023’ en ‘White lives matter’. Die waren in beeld tijdens de live-uitzending, de daders bleken onvervalste antisemieten, de kranten berichtten er dagen over. Een efficiënte hack: wie heeft er Twitter nodig als je met één beamer alle media als megafoon kunt inzetten?
Niet groter maken lijkt dan een goede reactie. Vond ook de Rotterdamse wethouder Ronald Buijt. Hij noemde de leuzen ‘onbeschoft en polariserend’, zei hij tegen RTL Nieuws. ‘Deze lui verdienen geen seconde aandacht. Rotterdam is één stad, een stad waar iedereen gelijk is.’ Fraaie woorden, al is ‘onbeschoft’ wat eufemistisch voor neonazi’s. En: hoe ver ligt zijn eigen gedachtegoed eigenlijk af van deze leuzen?
Wellicht niet mijlenver. ‘Zwarte Piet deed niets verkeerd’, zei de beamer. Buijt was als fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam in 2017 woest over het ‘verkwanselen’ van Zwarte Piet. ‘Iedereen zegt maar trots te zijn op de 175 culturen in Rotterdam,’ zei hij in 2017 tegen het AD, ‘maar er wordt geen rekening gehouden met de cultuur die in dit land al eeuwen dominant is.’
Meer recent schreef hij in Elsevier Weekblad een opiniestuk onder de kop: ‘White privilege’? Ik kniel voor niemand’. Daarin noemde hij het ‘compleet ridicuul’ dat ‘blanke Nederlanders van dit moment’ de schuld krijgen van het slavernijverleden. Discriminatie van Marokkanen weet hij aan de Marokkanen zelf. Et cetera.
Ik hoop dat de wethouder inmiddels anders denkt. Dat zou mooi zijn. Maar met dit soort opinies werd Leefbaar de grootste. En die beamer verwoordde wat veel mensen in de stad en in Nederland denken. ‘Kan mij eens iemand uitleggen waarom black lives matter NIET, maar white lives matter WEL racistisch is’, was een typerende respons.
Kortom: hoe poetsen we die echte, hardnekkige drek van de brug? Stap één: begrijpen waar die giftige sentimenten vandaan komen en de vruchtbare bodem wegnemen.
In datzelfde opiniestuk hekelde Buijt het feit dat arme mensen ‘wit privilege’ krijgen aangewreven, terwijl ook zij gebukt gaan onder geldzorgen, geen sociale huurwoning kunnen krijgen, enzovoorts. ‘Ook hun kinderen krijgen lagere schooladviezen.’ Daar heeft hij helaas wel een punt. Neem die schooladviezen. Wetenschapper Josse de Voogd wijst er al jaren op: onderadvisering blijkt verrassend genoeg het meeste voor te komen in overwegend witte plattelandsgebieden. Waar je woont (Randstad of platteland) en of je ouders gestudeerd hebben, blijkt minstens zo bepalend als de kleur van je huid.
Zo’n samenspel van factoren speelt ook bij politiegeweld, waar de leus #BlackLivesMatter (en indirect #WhiteLivesMatter) een reactie op was. Zie Amerikaans onderzoek van Harvard-socioloog Justin Feldman. Hij toont aan dat zwarte Amerikanen inderdaad relatief veel vaker worden doodgeschoten door de politie; maar hij laat ook zien dat een arme witte Amerikaan weer méér risico kan lopen dan een zwarte welgestelde Amerikaan. Kleur speelt een grote rol, klasse óók.
Hameren op slechts een factor kan dan een recept zijn voor wrok. Wat nodig is: een politiek die de sores van de hele bevolking adresseert in plaats van deelbelangen. Dus ja, ook oog voor de ondergeadviseerde witte jongens uit de provincie. Een niet-giftig alternatief bieden, voorkomen dat zo iemand pas bij het zien van een nazi-projectie denkt: hè, hè, nu gaat het op die brug eindelijk een keertje over míj.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC