N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
David neemt een muizenslokje van zijn bier. Zijn ogen staan zorgelijk. Hij werd geboren in Queens in de jaren zestig, in een links vakbondsnest. Net als veel van mijn New Yorkse vrienden is hij joods. We praten over Kanye en Kyrie Irving, twee Amerikanen die recent in opspraak kwamen vanwege antisemitische uitingen. „Sociale media bieden jodenhaat een megafoon”, merk ik op. Maar David blijft terugkomen op de Upper West Side, de buurt waar hij sinds een aantal decennia woont. Er is iets veranderd. Steeds vaker wanneer hij verwarde daklozen passeert of naast hen zit in de metro, vangt hij onrustbarend gemompel op. „Fucking jews.” Ik heb het vaker gehoord van New Yorkers: dat waarover de verwarde dakloze rept, is een windvaan van de maatschappij. „Decennia hoorde je het n-woord, boze monologen over vrouwen. Steeds vaker zijn het de joden”, zegt hij.
In zijn recente openingsmonoloog voor het televisieprogramma Saturday Night Live reflecteert comedian Dave Chappelle op de Kanye-Irving controverse, en op antisemitisme in Amerika. „Ik heb geleerd dat er twee woorden zijn die je nooit achter elkaar moet zetten: ‘de’ en ‘joden’.” Scherend langs de afgrond van politieke incorrectheid grapte hij over de wetten van perceptie: „If they’re black, it’s a gang. If they’re Italian, it’s a mob. If they’re jews… it’s a coincidence and you should never speak about it.”
Jonathan Greenblatt, de baas van de Anti-Defamation League, was kritisch op Chappelle. Hij zei dat zijn grappen antisemitisme normaliseerden. Voormalig The Daily Show-host Jon Stewart nam het op voor Chappelle. Normalisatie? Kijk naar welke commentaarsectie ook, en je ziet dat het allang genormaliseerd is. David en andere vrienden zeggen dat ze schrikken van hun eigen toegenomen ongemak over jodengrappen. „Ik kon het altijd hebben”, stelde een vriendin, „maar dat kwam denk ik omdat ik me veilig waande.” Statistieken bevestigen al jaren toegenomen (verbaal en fysiek) geweld tegen joden, en de inmiddels door miljoenen aangehangen complottheorieën zoals QAnon bevatten vaker wel dan niet verhalen over een kwaadaardige joodse elite.
Chappelle zegt op een gegeven moment: „Ik ben in Hollywood geweest en laat me je vertellen wat ik zag. Er zijn veel joden. Als in… erg veel.” Hij voegt er grijnzend aan toe dat zoiets verder niets hoeft te betekenen. Maar ik begrijp waarom mijn vrienden om het stukje comedy lachten als een boer met kiespijn. Ik vond het zelf ook ongemakkelijk. Nu is de kern van goede grappen vaak ongemak en transgressie, en grappen over antisemitisme zijn niet opeens verkapte antisemitische uitingen geworden, enkel omdat het klimaat is veranderd. Maar ze zijn wel gevaarlijker geworden, omdat ze - decennia voor onmogelijk gehouden - in vruchtbare aarde kunnen vallen.
In november stonden de Nederlandse kranten bol van de artikelen over de Britse David Icke. De complotdenkende antisemiet zou komen spreken op de Amsterdamse Dam. Opiniestukken over wel of niet de mond snoeren buitelden over elkaar heen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) besloot hem twee jaar toegang te ontzeggen tot Nederland en vijfentwintig andere Schengenlanden. Ik vertelde mijn Amerikaanse vrienden erover. Wat we deelden was verbijstering. „Ik word liever uitgescholden dan betutteld, hoor”, grapte David.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC