N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Vooruitblik De sportkalender voor 2023 staat vast en is weer overvol. Wat gaat dit jaar ons brengen, behalve veel winnaars en nog veel meer verliezers? Zes vragen en antwoorden om in de stemming te komen.
Een sportjaar voorspellen, dat is lastig. Ja, dat Max Verstappen in 2022 wereldkampioen zou worden, daar hád je een gokje op kunnen wagen. Op het kampioenschap van Ajax ook. Dat Irene Schouten naar goud zou schaatsen tijdens de Winterspelen in China was misschien ook te verwachten, maar drie (!) keer goud én brons? En ja, Annemiek van Vleuten zou echt wel weer wat zeges bij elkaar fietsen, maar Luik-Bastenaken-Luik én de Tour de France én de Giro én de Vuelta én het WK?
Wie had ook kunnen bedenken dat een rel in de schaakwereld de aandacht zou opeisen? Dat Russische en Wit-Russische sporters verbannen zouden worden, omdat Vladimir Poetin een oorlog begon tegen Oekraïne? Dat een Nederlandse minister een ongemakkelijke 90 minuten op een tribune in Qatar zou zitten, met een OneLove-speldje op haar jasje? Dat Feyenoord de finale van de Conference League zou halen, Messi wereldkampioen zou worden, amateursporters niet meer zouden mogen douchen door de hoge energiekosten of dat Ajax afscheid moest nemen van de technisch directeur door grensoverschrijdend gedrag?
Het was allemaal niet te voorzien. Toch kan vooruitkijken wél, met een lijstje (dat onmogelijk compleet kan zijn) vragen en antwoorden om het sportjaar 2023 mee te beginnen. Al is het maar om in de stemming te komen. Dan mag verder de totale onvoorspelbaarheid van de sport zijn werk doen.
22 januari: Feyenoord – Ajax
5 februari: Feyenoord – PSV
In theorie kan het eigenlijk niet. Maar het is toch zo: Feyenoord voert de Eredivisieranglijst aan als de competitie eind deze week wordt hervat.
Het lijkt maanden geleden, die laatste speelronde voor de ‘WK-pauze’ in november en december. PSV verloor thuis van AZ (0-1), Ajax speelde 3-3 bij FC Emmen, nadat het in dezelfde week ook gelijk had gespeeld tegen Vitesse en had verloren van PSV. Alleen Feyenoord won die laatste wedstrijd, met 5-1 tegen Excelsior.
Dat Feyenoord mee zou doen om de titel had niemand verwacht. Feyenoord was een ploeg in opbouw, met bijna alleen maar nieuwe en onbekende gezichten. Ajax investeerde gigantisch afgelopen zomer, met onder meer de aankoop van Steven Bergwijn. PSV haalde Luuk de Jong terug naar Eindhoven en wist bovendien Xavi Simons aan te trekken.
Qua begrotingen was het ook een duidelijk verhaal: met 160 miljoen euro steekt Ajax boven iedereen uit. PSV volgt met 85 miljoen euro, Feyenoord met 80 miljoen. Dat is een hoger budget dan de Rotterdammers in jaren hebben gehad, maar qua salarissen moet Feyenoord het nog rustig aan doen: Europees voetbal is niet altijd een zekerheid. En hoewel afgelopen zomer Tyrell Malacia en Luis Sinisterra goed werden verkocht, verdient Feyenoord over het algemeen minder aan verkopen dan PSV en, vooral, Ajax.
Dan het voetbal. Want heeft Feyenoord daadwerkelijk overgepresteerd in de korte eerste seizoenshelft? Wel een beetje, blijkt uit de statistieken. Het databureau Statsperform houdt een ranglijst bij op basis van een combinatie van gedetailleerde data over de kwaliteit van gecreëerde kansen voor en tegen (‘expected points’). In die ranglijst staat Ajax bovenaan, PSV tweede, Feyenoord derde, FC Twente vierde en AZ vijfde.
Feyenoord scoorde relatief veel uit matige schietkansen. De ploeg van Arne Slot haalde 3,5 punt meer dan je zou mogen verwachten op basis van het spelbeeld. Ajax haalde op basis daarvan juist 2,1 punt minder. En AZ, de huidige nummer vier van de Eredivisie, presteert zelfs véél beter dan de data over kansen voor en tegen aangeven; de Alkmaarders haalden 5,6 punten meer dan te verwachten was.
De drie topclubs zijn allemaal op trainingskamp geweest deze winter. Feyenoord vloog naar Lagos in Portugal, PSV en Ajax waren in de Spaanse badplaats Marbella. Alle drie de coaches hebben zo hun eigen zorgen voor de tweede seizoenshelft. PSV moet de aanval opnieuw formeren, na het vertrek van de sterspeler Cody Gakpo naar Liverpool. Gakpo is topscorer van de Eredivisie (negen doelpunten) en gaf twaalf assists, ook de meeste van iedereen, dus hij is bijna onmogelijk te vervangen. Bij Feyenoord raakte Gernot Trauner, de beste verdediger van de selectie, langdurig geblesseerd, net als middenvelder Quinten Timber.
Ajax wist de crisissfeer van voor de winterstop niet echt van zich af te werpen. Het contract van Daley Blind, kind van de club, werd ontbonden – hij raakte zijn basisplaats kwijt onder Alfred Schreuder en zou een slechte relatie hebben met die trainer. Dat juist Blind, die als jeugdspeler al voor Ajax uitkwam, zo de deur uit loopt zorgt voor nieuw chagrijn in Amsterdam.
Veel clubs houden er overigens sterk rekening mee dat de fitheid en breedte van selecties doorslaggevend worden dit seizoen. Méér dan in andere seizoenen, omdat het zo’n raar Eredivisieseizoen is. Er zijn nog maar veertien duels gespeeld, er komen er nog twintig, en door het WK hadden veel spelers een abnormaal lange pauze. Jeroen Dieteren, hoofd medische staf van Fortuna Sittard: „De club die zijn spelers het beste heel houdt, zal het beste presteren. Ik denk dat we verrassingen gaan zien, omdat teams het allemaal anders hebben aangepakt. De één ging op trainingskamp, de ander gaf spelers langer vrij. Spelers die fysiek te vroeg hebben gepiekt, kunnen inzakken – die houden het niet vol.”
Voor Feyenoord is het zaak de niet-geblesseerde spelers snel topfit te krijgen. Nog deze maand, op 22 januari, staat de eerste grote krachtmeting op het programma. De klassieker: Feyenoord – Ajax, die voor Feyenoord op 5 februari al wordt gevolgd door de thuiswedstrijd tegen PSV. Dan zal écht duidelijk zijn waar Feyenoord staat in de strijd om de landstitel.
Dit is het jaar van „de fijne kneepjes, van de finesse”, zegt springruiter Maikel van der Vleuten. Met het Nederlands team kwalificeerde hij zich afgelopen zomer al voor de Olympische Spelen van Parijs, in 2024. Toch is dit jaar, 2023, óók heel belangrijk – sporters die mee willen doen aan de Spelen zullen dat beamen.
Het belang van dit ‘tussenjaar’ is voor iedere sporter anders. Sommigen moeten zich juist dit jaar kwalificeren. Teamsporters zullen een hechte band willen smeden en afspraken moeten inslijpen. Atleten willen hun loop-, spring- of werptechniek perfectioneren, innovaties toepassen of verwerpen.
Voor het WK hockey voor mannen in India, deze maand, selecteerde bondscoach Jeroen Delmee maar liefst elf WK-debutanten. Allemaal met het oog op ‘Parijs’, want Delmee wil daar niet met allerlei nieuwelingen aankomen. Het toernooi is tegelijkertijd een manier om de concurrentie vast aan het werk te zien, zoals dat ook geldt voor bijvoorbeeld de WK’s (baan)wielrennen en atletiek dit jaar.
Voor veel sporters geldt ook dat ze überhaupt in de nationale selectie moeten zien te komen. Springruiter Harrie Smolders: „Het pre-olympisch jaar is een manier om je in de kijker te rijden als combinatie en te laten zien wat je in je mars hebt. We kunnen maar met drie combinaties plus één reservecombinatie naar Parijs en er zijn meestal zeven of acht combinaties die capabel genoeg zijn voor de Spelen.”
Tegelijkertijd moeten sporters zorgen dat ze langzaamaan in topvorm raken, zegt Maikel van der Vleuten. Het is een leerjaar, vindt hij. „Wat moet je doen om je paarden goed te krijgen? Je experimenteert – liefst niet in de laatste maanden – om uit te vinden waar je staat en wanneer je op je best bent.”
Onderschat ook niet, zegt rolstoeltennisster Jiske Griffioen, hoe belangrijk het jaar voor het grootste sportevenement kan zijn voor het zelfvertrouwen. Griffioen deed vijf keer mee aan de Paralympische Spelen en won twee keer goud in Rio. Genoeg om te kunnen beoordelen wat de waarde is van het ‘tussenjaar’ voor de Spelen. „Als je in een pre-olympisch jaar al hebt bewezen dat je het op het hoogste podium kan, dan draagt dat heel erg bij aan het geloof dat je olympische missie ook gaat lukken”, zegt Griffioen.
Zelf won Griffioen in 2015 haar eerste grote enkelspeltitel, Source: NRC