Festival Het succesvolle muziekfestival Le Guess Who? zoekt in haar programmering de balans tussen politiek, strijd, liefde en vreugde. Het hoogtepunt is een optreden van zeven Marokkaanse dames op grootmoederleeftijd.
Aja Monet tijdens het festival Le Guess Who? in Utrecht.
Op vrijdagavond ontstaat een feestje op de zesde verdieping van TivoliVredenburg. Het lijkt zo’n typisch spontaan festivalfeestje: uit andere zalen komen bezoekers aanwaaien in de foyer, ze hebben net hun oren laten uitspuiten met grindcore, gezwegen bij progressieve flamenco, of zich verwonderd over cartooneske Poolse folk-house, want alles is mogelijk op festival Le Guess Who? (LGW?). Nu sluiten ze aan bij de Arabische bruiloftsmuziek waarvan soms het krakende origineel klinkt, soms een mix in alle mogelijke clubstijlen.
Niet iedereen zal zich realiseren dat dit meer dan een feestje is. Alleen al het bestaan van de muziek is politiek, het redden ervan is een verzetsdaad, het dansen erop is onderdeel van een vrijheidsstrijd. DJ’s Mo’min Swaitat en Karma Abudagga vormen Palestinian Sound Archive en ontfermen zich over het muzikale erfgoed dat, zoals al het Palestijnse erfgoed, doelwit is van de Israëlische oorlogsmachinerie.
LGW? blinkt uit in dit soort geladen programmering. Geen enkele van de meer dan driehonderd bands staat er zo maar om publiek te trekken. Muziek van elk genre en windstreek krijgt een gelijkwaardig podium met een extra spotlight op het obscure. Het altijd uitverkochte festival trekt deze twintigste editie meer dan 20.000 unieke bezoekers, plus vijfduizend voor het gratis programma elders in de stad. Het heeft inmiddels zo veel ervaring met deze aanpak dat het in een kennisprogramma inzichten deelt met de professionele bezoekers van andere internationale festivals. Zo is er de workshop ‘hoe vraag ik een visum aan?’; de tegenwerking van ambassades is een steeds groter probleem voor muzikanten waardoor het soms bijna onmogelijk is om artiesten uit het mondiale zuiden te boeken.
DJ Mo’min Swaitat
De gemiddelde bezoeker wordt niet om de oren geslagen met deze achterliggende agenda, maar het komt bij vlagen naar voren. Bijvoorbeeld wanneer Aja Monet in een gloedvolle jazzset vol poëzie de grote zaal lang laat applaudisseren voor de schoonmakers, technici en cateraars achter de schermen en dan, opgestuwd met drum, bas en toetsen aan haar song Working Class Musicians begint.
De Amerikaanse dichteres, muzikant en activist Monet cureert een belangrijk deel van de donderdag en vrijdag. Haar aanpak vindt de balans die ook het festival zoekt: tussen politiek, strijd, liefde en vreugde. Zo is op donderdag Alsarah & the Nubatones een voor LGW? uitzonderlijk toegankelijke soulband die tegelijk Soedanese retropop vertolkt die maar zelden te horen is op westerse podia.
Aansluitend speelt de legendarische ethiojazz-fromatie Ibex Band in een andere zaal. Het muzikale niveau ligt torenhoog. Typisch LGW?-momentje: zie hoe de in soepjurk gehulde Zweedse saxofonist Lina Langendorf in adoratie en extase de Ethiopische gitarist Selamino opzweept en even zelf vergeet te spelen. Wanneer ze dan toch begint te blazen op bluesy klassieker Tezeta is het mystiek, soulvol en hartverscheurend ineen.
Alsarah & The Nubatones
Toch heeft zelfs dit doorgewinterde festival soms moeite om de expliciete politieke boodschap de juiste plek te geven. Monet heeft Shadia Mansour uitgenodigd, een Palestijns-Britse rapper die al jaren de Palestijnse zaak bepleit in felle Arabisch-talige hiphop. Ook voor haar geldt: het feit dat ze er simpelweg is, is een statement. Het is haar tweede natuur geworden om vooraf te checken of zalen geen podium bieden aan Israelische muzikanten, zegt ze vrijdagochtend in een van de panelgesprekken.
Maar de avond ervoor heeft ze weliswaar het podium gekregen dat ze verdient, maar niet het publiek. Door uitloop van Monets eigen set begint Mansour pas om half twee ’s nachts, laat voor de gemiddelde LGW-bezoeker die bepaald geen zestien meer is. Voor de in Palestijnse vlag gehulde dj-booth sijpelen de vijftig overgebleven luisteraars al snel weg en wanneer ze vraagt om met de Palestijnse keffiyeh te zwaaien blijkt niemand die te dragen.
Shadia Mansour
De meer impliciete aanpak slaagt daarentegen juist vaak ongelooflijk goed. Een hoogtepunt op vrijdag is het optreden van Khadija Warzazia & Bnat el Houariyat, zeven Marokkaanse dames op grootmoederleeftijd. Wat begint met een soundcheck ruim voor officiële aanvang wordt zonder enige overgang een lang hypnotisch gnawa-feest. Warzazia is de eerste vrouw die deze spirituele rootsmuziek naar het podium bracht.
De zeven vrouwen op leeftijd zingen met schelle stemmen en dansen uitdagend voor het publiek dat de koorzang mee scandeert, daarmee steeds meer deelnemend aan de muziek zelf. Een van de Marokkaanse dames bespeelt haar percussie-instrument het liefst terwijl het op haar hoofd balanceert. Bovendien blijkt ze tijdens het dansen een soepele koprol in huis te hebben. Ze voert die meermaals uit onder luid applaus. Als ze samen met een van haar vriendinnen giebelend op de grond ligt, gaan de zang en percussie onverminderd door.
Festival Le Guess Who?, diverse locaties Utrecht, info: legueswho.com, t/m 8 november.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie