Verkiezingen Nieuw-Zeeland De verkiezingen in Nieuw-Zeeland zijn uitgelopen op een nek-aan-nekrace tussen de regerende National-partij en de grootste oppositiepartij Labour. Een nieuwkomer die ontevreden jongeren wist te binden krijgt vermoedelijk een sleutelrol.
Een aanhanger van de Opportunity-partij tijdens een campagnebijeenkomst in de Nieuw-Zeelandse stad Auckland. De kleine partij trok bij verkiezingen zaterdag veel ontevreden jonge kiezers weg bij de centrumpartijen die traditioneel in Nieuw-Zeeland de dienst uitmaken.
Een definitieve uitslag van de parlementsverkiezingen in Nieuw-Zeeland was zondag kort na middernacht (lokale tijd) nog niet bekend, maar duidelijk was al wel dat de zittende regering is afgestraft. De centrum-rechtse National-partij van premier Chris Luxon verliest zeker 10 procent ten opzichte van de vorige verkiezingen, drie jaar geleden. Toen won hij dankzij de belofte de economie te verbeteren en hoge inflatie te bestrijden, maar daar is weinig van terechtgekomen.
„Kiezers maken zich het meeste zorgen over de hoge kosten van het levensonderhoud”, zegt hoogleraar economie Robert MacCulloch van de Universiteit van Auckland aan de telefoon. Nu speelt dit thema ook in Europa en de Verenigde Staten, maar volgens MacCulloch zouden die kosten in Nieuw-Zeeland juist een stuk lager moeten zijn.
„Levensmiddelen zijn hier extreem duur, terwijl Nieuw-Zeeland per hoofd van de bevolking méér voedsel produceert dan enig ander land ter wereld. Ook zijn onze energiekosten heel hoog, terwijl we onze volledige industrie kunnen aandrijven met geothermische energie en waterkracht. We beschikken immers over vrijwel onbeperkte natuurlijke hulpbronnen.”
Volgens de econoom zijn de hoge kosten te wijten aan het feit dat slechts een klein aantal bedrijven heel veel invloed heeft. „Mensen zijn boos over die macht van monopolies. Het is Luxon niet gelukt om die macht te breken.”
Toch heeft het centrum-linkse Labour, dat tot 2023 regeerde, niet van die onvrede kunnen profiteren. Net als de National-partij bleven de sociaal-democraten steken op zo’n 30 procent van de stemmen. „Labour liet de economie na de coronacrisis in een zeer slechte staat achter. We hadden recordhoge schulden en een hoge inflatie”, aldus MacCulloch.
Labour wordt geleid door Chris Hipkins, die in 2023 het stokje overnam van Jacinda Ardern. Hoewel Ardern bij haar aantreden in 2017 zeer populair was, zorgde ze later juist voor verdeeldheid onder de bevolking. Terwijl ze wereldwijd een boegbeeld was van empathisch en progressief leiderschap, had ze in eigen land steeds meer tegenstanders. Vooral haar aanpak van de coronapandemie werd haar niet in dank afgenomen. Huidige partijleider Hipkins – die onder Ardern coronaminister was – worstelt nog steeds met die geschiedenis.
Kleinere partijen plukken de vruchten van het verlies van de grote partijen. Vooral opvallend is de winst voor de nieuwe Opportunity-partij, die met zo’n 6 procent van de stemmen voor het eerst de kiesdrempel heeft gehaald. De partij, die geleid wordt door de 38-jarige Qiulae Wong, heeft campagne gevoerd voor het doorbreken van de status quo.
„Nieuw-Zeelanders hebben hun stem laten horen, en ze willen verandering”, zei Wong tijdens wat klonk als een overwinningstoespraak. Ze werd als een heldin onthaald door een uitgelaten menigte. „We zijn klaar om aan de slag te gaan, om concrete stappen te zetten tegen klimaatverandering, om hoogwaardige banen voor de toekomst te creëren en om langetermijnplannen te maken voor gezondheidszorg, het onderwijs en infrastructuur.”
Waarschijnlijk speelt de Opportunity-partij een sleutelrol in toekomstige gesprekken over coalitievorming, linksom of rechtsom. Hoewel regeringspartij National voor de verkiezingen Opportunity had uitgesloten van samenwerking, zette ze enkele uren na het sluiten van de stembussen de deur al voorzichtig open.
Wong wordt liefkozend ‘Q’ genoemd en weet een jonge kiezers aan te spreken die zich zorgen maken over de economie en klimaatverandering. „Voor mensen van middelbare of oudere leeftijd is het in Nieuw-Zeeland heel prettig leven. Maar jongeren tussen de achttien en dertig hebben het zwaar”, legt econoom MacCulloch uit. Dat verklaart het grote aantal jonge Kiwi’s die verhuizen naar het buitenland. „Vooral getalenteerde, slimme mensen vertrekken.”
Vorig jaar vertrok een recordaantal van 68.000 van de ongeveer 5,3 miljoen Nieuw-Zeelanders naar het buitenland. Dat zijn er ruim 185 per dag, becijferde het Nieuw-Zeelandse bureau voor statistiek. „Jongeren zijn gefrustreerd over de oudere generatie en de gevestigde partijen, die vooruitgang lijkt te blokkeren”, stelt MacCulloch.
Dat verklaart volgens hem de winst van Opportunity. „Veel jongeren hebben zich niet geregistreerd om te stemmen. Hadden ze dat wel gedaan, dan zou de partij nog veel meer hebben gewonnen”, vermoedt hij.
Ook de Groenen hebben een goed resultaat behaald, met ruim 13 procent van de stemmen. De rechts-populistische coalitiepartijen ACT en New Zealand First hebben juist steun verloren.
Een definitieve uitslag kan nog lang op zich wachten. Het duurde tot na middernacht totdat Luxon de uitslag op een partijbijeenkomst „too close to call” noemde, en zei dat „de uiteindelijke vorm van de regering” pas duidelijk wordt als de kiescommissie op 27 november de officiële uitslag bekendmaakt. Hij feliciteerde oppositieleider Chris Hipkins met een „zeer felbevochten verkiezingsstrijd”.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie