Oligarch De Democraten kregen dinsdag een ruim mandaat om de miljardairs achter Trump in te snoeren. Ook Elon Musk leed zo een gevoelige nederlaag, net nu hij een geliefd strand in een uithoek van Texas wil inpikken voor de lancering van zijn ruimteschip.
Mike Aldous (rechts) en John Crary komen van het strand van Boca Chica gelopen bij Elon Musks lanceerplatform Starbase in Texas.
Aan Mike Aldous heeft het niet gelegen dat de Republikeinen in Texas dinsdag een daverende nederlaag leden bij de stembus. De pensionado is zoals altijd trouw gaan stemmen op de partij van president Donald Trump, vertelt hij tijdens zijn ochtendwandeling op het strand van Boca Chica. Met zijn eveneens Republikeinsgezinde wandelmaatje John Crary stapt hij door het zand. Begin november is het aan de Golf van Mexico nog aangenaam warm: precies de reden dat Aldous na zijn pensionering vanuit het noorden van de VS naar deze zuidoostpunt van Texas verhuisde.
Dat zijn vaste wandelstrand een rol speelde in de Texaanse verkiezingsrace, is Aldous echter totaal ontgaan. Hij was de verhitte strijd om de Amerikaanse kiezersgunst zo zat dat hij het nieuws de afgelopen weken zoveel mogelijk meed. „Ik kreeg dagelijks wel tien sms’jes met de oproep te stemmen. Die maakten dat ik bijna níét was gegaan”, zegt hij, terwijl achter hem een plukje plevieren foerageert in de branding.
Texanen die de campagne wél volgden, hoorden in de slotweken juist veelvuldig over Boca Chica Beach. Democraten voerden het strand op als kenmerkend voorbeeld van de wijze waarop Republikeinen – zowel in Texas als in Washington – het land de afgelopen jaren uitleverden aan de zogenoemde ,,0,1 procent” van multimiljardairs en megadonors.
Direct achter de duinen liggen namelijk de lanceerplatformen van Elon Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX. Momenteel schiet de tech-oligarch hiervandaan gemiddeld circa vijf keer per jaar zijn ruim honderd meter hoge Starship de ruimte in, maar hij heeft een aanvraag lopen om dit aantal op te voeren tot 456 lanceringen per jaar. Alles om de mensheid ‘multiplanetair’ te maken, met een permanente maanbasis, datacenters in de ruimte en ooit wellicht een kolonie op Mars.
In deze uithoek van Texas koopt Musk al jaren lapjes grond op – bij de staat, de lokale autoriteiten of particulieren. Ook wist hij bij de county gedaan te krijgen dat hij een naast zijn fabriek gelegen gehucht mocht annexeren en omdopen tot Starbase. Dit wordt sinds medio 2025 bestuurd door een bestuur dat gekozen is door bijna alleen maar SpaceX-medewerkers.
De laatste nog niet vertrokken oorspronkelijke bewoners moeten er nu naar hun huizen rijden langs een slagboom. Die wordt bemand door het eigen politiekorps van Starbase, met beveiligers die patrouilleren in donkergrijze Cybertrucks. Tientallen van die lompe, hoekige modellen van Musks e-carmaker Tesla staan opgesteld langs een enorme fabriekshal waar nieuwe raketten worden gebouwd.
Cybertrucks van Tesla, waarin beveiligers van het eigen politiekorps van Starbase patrouilleren.
Alle ruimteambities stuiten lokaal echter toenemend op aardse grenzen. Tot op vele kilometers afstand klagen bewoners over geluidsoverlast, scheuren in hun muren en funderingen, of puin dat neerstort als weer eens een ruimteschip ontploft. Ook moeten op lanceerdagen uit veiligheidsoogpunt het strand en de autoweg ernaartoe dicht. Als straks daadwerkelijk honderden keren per jaar een Starship opstijgt, zou die afsluiting permanent worden.
Volgens de grondwet van Texas zijn stranden echter publiek bezit en Boca Chica Beach maakt zelfs deel uit van een beschermd natuurpark. Toch wist Musk bij het staatsbestuur onderhands te regelen dat SpaceX al het directe achterland van het strand kan kopen, onthulde dagblad Texas Tribune in de maand voor de stembusgang. Dat een geliefd Texaans strand zo in de praktijk ontoegankelijk dreigt te worden, maakten Democraten succesvol tot campagnethema.
Texaanse kiezers hadden dinsdag vele redenen om af te willen rekenen met de Republikeinen. Van de hoge inflatie en Trumps onbesuisde oorlog tegen Iran tot de agressieve ICE-razzia’s en aanvallen op het openbaar onderwijs. Maar de heimelijke deal rond Boca Chica Beach illustreerde hoezeer de Republikeinen bij miljardairs als Musk in de zak zitten. Door hen weg te stemmen konden kiezers een middelvinger opsteken naar de machtigste techbro achter Trump.
Musk probeerde juist naarstig te voorkomen dat Democraten dinsdag meer macht zouden winnen in het Congres of in het Texaanse deelstaatsbestuur. De oppositiepartij zou zijn zakenimperium immers aan strenger toezicht kunnen onderwerpen. Democratische kandidaten voerden openlijk campagne dat ze daarvoor vele aanknopingspunten zien.
Om zulke bemoeienis met zijn ondernemingen te voorkomen, trok Musk de portemonnee. Na in 2024 zeker 290 miljoen in Trumps herverkiezing te hebben gestoken, stortte hij dit politieke seizoen bijna een half miljard dollar in de Republikeinse campagnekassen. Daarvan ging meer dan een derde naar kandidaten in Texas.
Die ongekende geldinjectie betaalde zich allesbehalve uit. De lang onaantastbaar geachte gouverneur Greg Abbott verloor zijn race onverwacht ruim van zijn Democratische uitdager Gina Hinojosa, die opgroeide in de naast Starbase gelegen grensstad Brownsville. Hinojosa, die begin dit jaar in Texas nog goeddeels onbekend was, presenteerde Musks megadonaties als bewijs dat Abbott „onze staat verkocht heeft aan de rijkste man op aarde”.
Een standbeeld van Prometheus, de Titaan die in de Griekse mythologie het vuur stal van de goden en aan de mensheid gaf, staat langs de snelweg naar Starbase. Het 15 meter hoge beeld is een cadeau van Elon Musk-fans.
En met James Talarico wonnen Democraten voor het eerst in ruim dertig jaar een landelijke Senaatszetel namens Texas. Deze jonge prediker-in-opleiding versloeg Ken Paxton, wiens campagne minstens 175 miljoen dollar van Musk kreeg. Ook Talarico haalde op campagne veelvuldig uit naar Musk, onder meer door erop te wijzen dat de ondernemer niet uit Texas komt. „Dat is op zich geen probleem. Maar hij begrijpt Texas niet.”
Niet alleen de Republikeinen verloren dinsdag zodoende spectaculair, Musk had minstens zo’n rampzalige dag. De aandelen van zijn twee beursgenoteerde bedrijven (naast SpaceX ook Tesla) gingen daags na de stembusgang fors onderuit. Het half miljard dat hij vergeefs doneerde vormde nog geen procent van zijn geschatte privévermogen. Maar door de beursverliezen verloor hij alleen al woensdag en donderdag – op papier – ruim 110 miljard dollar, becijferde financieel persbureau Bloomberg.
In Washington kunnen de Democraten vanaf januari, als het nieuwe Congres aantreedt, federaal toezicht opschroeven. Dit kan zich bijvoorbeeld richten op de Federale Luchtvaartautoriteit (FAA), die geleid wordt door een Trump-lakei die het opvoeren van de lanceringen blind steunt. Musks satellietnetwerk Starlink willen ze ook onderzoeken: vorige maand begon dit boven Oekraïne te haperen, net op het moment dat Trump het belegerde land weer eens in de tang nam.
En zoals de hele techsector zet Musk vol in op een snelle ontwikkeling van AI, die de Democraten beloven af te remmen nu de zorgen groeien over die technologie en alle bijbehorende datacentra. Musk reageerde op de ochtend na de Democratische monsterzege op X dat „datacentra in de ruimte nu best aantrekkelijk lijken” en dat „mijn verkiezings-inmengende ruimtelasers dit keer niet gewerkt hebben”.
De Democraten kregen dinsdag een ruim kiezersmandaat om de oligarchie die onder Trump-II ontstaan is in te snoeren. Texas laat zien dat dit in de praktijk nog een hele uitdaging kan worden. De Democraten veroverden weliswaar het gouverneurschap en een meerderheid in het deelstaat-Huis, maar Republikeinen behouden er de macht in Senaat. Daar kunnen ze veel van Hinojosa’s beleid en benoemingen blokkeren, zodra ze begin volgend jaar aantreedt.
Mogelijk gaan de Republikeinen in de laatste twee maanden dat ze nog wel alle macht hebben, vuile trucs uithalen, vreest Bekah Hinojosa. De milieuactiviste (geen familie van de governor-elect) voorziet bijvoorbeeld dat de deal rond het strand alsnog definitief beklonken wordt.
Milieuactivist Bekah Hinojosa vreest dat de deal rond het strand alsnog definitief wordt beklonken.
Op federaal niveau kan de regering-Trump Musk nog te hulp schieten. In het kantoortje van haar Southern Texas Environmental Justice Network in downtown Brownsville laat de activiste een mail zien die ze de dag na de verkiezingen kreeg van de FAA. Vier al belegde inspraakbijeenkomsten over Musks verzoek 456 keer per jaar te lanceren, worden niet langer in persoon georganiseerd, meldde de luchtvaartautoriteit. ,,We kunnen alleen online deelnemen. Terwijl wij van plan waren de zaal met tegenstanders te vullen. Ze zijn zó doorzichtig.”
De afgelopen decennia trokken Republikeinen in Texas een hele trukendoos aan procedurele slimmigheden open om de Democratische oppositie te saboteren. Abbott gaf zichzelf in de twaalf jaar dat hij de staat bestuurde steeds ruimere bevoegdheden en die kan hij op de valreep ontmantelen voordat de tegenpartij het gouverneurschap overneemt. Hun loopgravenpolitiek zullen ze niet zomaar afleren, denkt Hinojosa. ,,Zeker niet nu zo veel van hun corruptie dreigt uit te komen.”
Hemelsbreed circa acht kilometer van de SpaceX-lanceerplek ligt aan de andere kant van een ondiepe lagune het charmante kustplaatsje Port Isabel. In de wijde omgeving staat het bekend om zijn verse zeevruchten, een pier waar mensen graag vissen op forel en een witte vuurtoren uit 1852.
Tijdens een raketlancering begin dit jaar werd het stadje opgeschrikt door een geluidsgolf die bij sportschool Shoreline Barbell Club een ruit deed sneuvelen op de eerste verdieping. „Gelukkig liep er niet net iemand onder door. Er hadden gewonden kunnen vallen – of erger”, vertelt eigenaar Luis Aldanis tussen de fitnessapparaten.
Sportschoolhouder Luis Aldanis leed bouwschade door de lancering van een Starship-raket. Een klacht bij SpaceX leverde niets op, dus betaalde hij de reparatie maar zelf.
Hij stuurde een klaagschrift aan SpaceX, waarop hij nooit reactie kreeg, maar besloot geen advocaat in te schakelen. „Dat ga je toch nooit winnen. Zij hebben zoveel meer geld.” Hij nam de reparatiekosten van circa 500 dollar voor eigen rekening. Zoals meer mensen in de van oudsher arme grensregio ziet hij het economisch belang van de banen die SpaceX creëert. ,,Maar ik zit met bouwschade”, zegt Aldanis. In een andere ruimte zitten sinds kort scheuren in de muur, die hij wijt aan de lanceringen.
Ook Jared Hockema, de hoogste lokale bestuurder in Port Isabel, vindt het op zich positief dat Musk in Texas belangrijke banen creëert. Op de vlucht uit het volgens hem te ‘woke’ Californië, hevelde Musk de afgelopen jaren verscheidene hoofdkantoren en vestigingen over naar de zuidelijke staat: xAI (kunstmatige intelligentie), The Boring Company (tunnelboormachines), Terafab (chips), Neuralink (hersenimplantaten), X (voorheen Twitter) en Tesla (e-cars).
Maar Hockema, tevens voorzitter van de lokale Democratische Partij, vindt dat „ook een belangrijke economische motor als Musk” zich aan dezelfde regels moet houden en belastingen moeten betalen als kleinere bedrijven. Omdat Texas zich echter „zo aan Musk heeft uitgeleverd, zit SpaceX hier nu op een eigenlijk onmogelijke plek en is dat amper nog terug te draaien”. Op termijn moet Musks marktmacht desnoods via anti-trustwetten worden opgebroken: „Dat is uiteindelijk voor de hele economie beter. Je kunt ook welvaart scheppen zonder dat wij hier arm achterblijven.”
Democratisch lokaal bestuurder Jared Hockema betwijfelt of de aanwezigheid van SpaceX „op een onmogelijke plek” nog is terug te draaien.
Hij denkt dat de Republikeinen en Musk na hun monsterverlies van dinsdag op een tweesprong staan. „Ze waren in de greep van hoogmoed en kortetermijndenken: doe wat je kan doen, zolang je ermee wegkomt.” Die houding is dinsdag afgestraft en zeker niet alleen door Democratische kiezers. „Er zijn ook veel Republikeinen weggelopen die dit beu waren. Als ze het pad van de vuile trucs blijven bewandelen wordt de klap bij de volgende verkiezingen nog veel groter.”
Het lot van het strand van Boca Chica zal hiervoor wellicht een eerste indicatie bieden. Wandelaars Mike Aldous en John Crary denken dat het behouden blijft. „Ze kunnen het echt niet verkopen. Het zou een enorm oproer wekken. Echt enorm.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie