Datacenter Activisten bezetten vrijdag het bouwterrein waar in Amsterdam een omstreden datacenter moet verrijzen. „We willen een moratorium op de bouw van nieuwe datacenters in heel Europa.”
Politie staat oog in oog met de demonstranten die protesteren tegen de komst van een datacenter in West-Amsterdam.
Om iets over elf in de ochtend schuifelt een groep demonstranten in blauwe pakken, keffiyehs voor het gezicht, achter elkaar aan, handen op elkaars schouders, langs de Radarweg bij Sloterdijk. Ze lopen in optocht van het treinstation naar het bouwterrein, waar een demonstratie tegen het datacenter over een uur moet beginnen. Maar meteen stuit de blauwe rups op de politie, die met meer dan tien busjes klaarstaat. De groep wordt ingesloten, niemand mag meer doorlopen, iedereen wordt gefouilleerd en moet zijn tas laten zien.
Terwijl de rups met de politie in een discussie belandt over inperking van het demonstratierecht, breekt honderd meter verderop een veel grotere groep door het hekwerk van de hyperscale in aanbouw aan de Plimsollweg in het Westelijk Havengebied in Amsterdam. Zo’n tweehonderd demonstranten, ook in blauwe pakken met keffiyehs, hebben de hekken met betonscharen opengeknipt en stromen de bouwplaats op, uitgerust met trommels, vlaggen, ballonnen en tenten. Een paar klauteren in de hijskraan midden op het terrein, een paar anderen klimmen op een silo. Vanaf daar steken ze stadionfakkels af. De roze en paarse wolken in de helderblauwe lucht steken feestelijk af bij het grauwe beton van de funderingen en heipalen.
De politieagenten die bij het hekwerk staan opgesteld, laten het gebeuren. De blauwe rups, die weer in beweging is gekomen, kan zo het bouwterrein op wandelen. Maar ineens slaat de sfeer om. De politie begint mensen van de hekken af te trekken en spuit met pepperspray. Een jonge vrouw en een man liggen spugend tussen de bomen langs het hek. Agenten met zwarte schilden slaan met stokken in op demonstranten. Een paar demonstranten beginnen te rennen naar een jongen die verderop bij het hek klaar staat. Via zijn schouders komen sommigen alsnog het hek over. Maar dan is het klaar, er komt niemand meer bij. Er zit voor de buitengeslotenen niets anders op dan zich aan te sluiten bij het vreedzame protest naast de bouwplaats.
Deze vrijdag is het perceel aan de Plimsollweg de plek waar politieke discussies over de komst van datacenters, het beslag van Microsoft op het toch al krappe stroomnet, de klimaatcrisis, de wooncrisis, de horigheid aan Big Tech en de genocide in Gaza bij elkaar komen. Het antikapitalistische actiecollectief Geef Tegengas, pro-Palestinademonstranten en klimaatgroep Extinction Rebellion hebben opgeroepen tot bezetting van de bouwplaats van de hyperscale die de Britse datacenter-uitbater Pure DC daar voor Microsoft bouwt. Klimaatgroep Fossielvrij organiseert een demonstratie naast het terrein. Honderden mensen zijn op het protest afgekomen.
Op het perceel moeten drie bruingrijze datatorens van 85 meter hoog verrijzen. Met de bouw van de torens wordt het landelijke verbod op nieuwe hyperscales omzeild, bleek uit een reconstructie van NRC. Dat kon door een trucje in de vergunningaanvraag: voor elke toren is een afzonderlijke vergunning ingediend. Daarom zijn het – vergunningstechnisch – drie datacenters. Dat die torens via één aansluiting op het elektriciteitsnet zal worden aangesloten, doet daar niets aan af. Dat door de torens net zoveel stroom gaat als alle huishoudens in de stad Amsterdam samen ook niet.
De komst van het datacenter stuit op verzet in de stad. In Amsterdam is een groot tekort aan capaciteit op het stroomnet, waardoor de bouw van scholen, huizen en crèches is vertraagd. Voorafgaand aan het protest circuleerde in de wijk een nepbrief van de gemeente – afzender onduidelijk – waarin stond dat Amsterdam vanwege het datacenter moest afzien van de bouw van 30.000 woningen.
Eerder gooide Extinction Rebellion al waterballonnen met chemicaliën op de fundering van het bouwwerk met als doel het te beschadigen en de bouw te vertragen. Het feit dat Microsoft de hoofdhuurder wordt, brengt nu pro-Palestinademonstranten in beweging – vorig jaarwerd bekend dat Microsoft in een datacenter in Middenmeer surveillancedata van Gazanen opsloeg voor het Israëlische leger.
De bezetting van vrijdag is onderdeel van een bredere Europese campagne tegen datacenters, vertelt organisator Pieter Sellies van Fossielvrij naast het podium dat voor de gelegenheid is gebouwd. Dit weekeinde staan er wel 75 acties door heel Europa gepland. „Toen Facebook niet naar Nederland kwam vanwege protesten, zijn ze naar Spanje gegaan. Dat schiet niet op. We willen een moratorium op de bouw van nieuwe datacenters in heel Europa, tot er een goed Europees beleid is. We hebben een brede discussie nodig over het nut en de noodzaak. We roepen telkens om meer onafhankelijkheid van de VS, maar vrijwel elk nieuw datacenter wordt voor Amerikaanse bedrijven gebouwd.”
Een steeds bredere groep komt nu in verzet, zegt Sellies. Hij wijst naar de groep van zo’n honderd demonstranten die buiten het hek is gebleven. Die luistert naar UvA-onderzoeker Fieke Janssen die vanaf een podium een minicollege over datacenters, democratie en kapitalisme geeft. „Er zitten hier klimaatactivisten tussen, wetenschappers, omwonenden, mensen van politieke partijen, tech-activisten. De groep wordt steeds breder.” Net als in de VS, zegt hij. Daar waren datacenters een belangrijk thema in midterm-verkiezingen, waar Republikeinen en Democraten elkaar vonden in hun afkeer van nog meer grote, grijze dataflats in hun dorpen en steden.
Het publiek in het havengebied bestrijkt op het eerste gezicht niet het hele politieke spectrum. Minder dan bij de protesten tegen de komst van het datacenter van Facebook in Zeewolde, waar Extinction Rebellion-activisten gezamenlijk met boze boeren op trekkers optrok. In Amsterdam zingen de demonstranten „Free free Palestine”, op de protestborden staat ‘Pocket the profit, socialize the loss’. Sellies: „Ik zou heel graag willen dat de boeren zich ook aansloten. Het gaat ons allemaal aan.”
In Nederland klinkt de roep om meer datacentra vooral uit de mond van Peter Wennink. Datacenters vormen volgens zijn rapport „de ruggengraat van onze wetenschappelijke en industriële ecosystemen” die „een kritieke bijdrage aan de weerbaarheid van de Nederlandse samenleving” levert. Zonder datacenters zal economische activiteit „naar andere digitale hubs” vertrekken, weg uit Nederland. In een reactie tegen NRC: „Er is simpelweg te weinig aanbod van rekenkracht in de EU om aan de vraag te voldoen.” Demonstrant Nathan Timmer reageert daarop: „Er wordt ons de hele tijd verteld dat we mee moeten doen in de race tussen China en de VS. Maar waarom precies? We bouwen alleen maar zodat Big Tech ongelooflijk veel geld kan verdienen.”
De hele middag blijven de demonstranten op het terrein. Een arrestatieteam staat al klaar. „Attentie, attentie”, roept de politie om half vier door een megafoon naar de demonstranten binnen de hekken. Ze moeten nu echt weg. Twintig busjes staan klaar, een groep ME’ers staat buiten de poort te wachten. Een van hen: „Ik moet even de kinderopvang bellen, dit wordt ’m niet vandaag.” De groep buiten het hek zingt er doorheen: „You are not alone, you are not alone.” De mensen buiten de hekken maken hartjes met hun handen, de mensen binnen gebaren hetzelfde terug.
De meeste demonstranten lopen op den duur uit zichzelf de bouwplaats af. Een paar groepjes blijven staan, ze haken hun armen in elkaar. De politie drukt hen met schilden het terrein af.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie