De overheid en bedrijven kunnen het tempo waarop cyberdreiging zich ontwikkelt niet bijhouden, waarschuwt antiterrorismecoördinator NCTV. Dit komt onder meer door een gebrek aan "financiële middelen en capaciteit". Hackers gebruiken daarnaast steeds vaker AI om hun cyberaanvallen sneller, grootschaliger en efficiënter te maken.
Dit maakt de NCTV bekend in het rapport Cybersecuritybeeld Nederland 2026. Volgens de NCTV laat het verslag zien dat de capaciteiten van statelijke actoren en cybercriminelen toenemen, maar groeit de digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties niet in hetzelfde tempo mee.
Volgens de antiterrorismecoördinator zorgt dit voor een scheefgroei, die de kans vergroot dat Nederland slachtoffer wordt van "maatschappij ontwrichtende spionage, datadiefstal, sabotage en uitval van digitale processen".
Het achterblijven van de Nederlandse weerbaarheid komt door de NCTV onder meer door "een gebrek aan eigenaarschap, bestuurlijke sturing, financiële middelen en capaciteit". Ook zijn er volgens de coördinator verschillen tussen grote organisaties en bedrijven en kleinere organisaties en bedrijven. "Met name voor kleine organisaties en het mkb is het op peil brengen en houden van hun digitale weerbaarheid een uitdaging."
In het rapport staat een opsomming van tientallen cyberincidenten wereldwijd sinds augustus 2025. Hiertoe behoort de datadiefstal bij Odido, maar ook de door Rusland gehackte camera's langs militaire routes.
De NCTV schrijft dat statelijke actoren hun cybercapaciteiten vergroten als onderdeel van onder meer hun hybride en militaire conflictvoering. "In militaire conflicten zijn cyberaanvallen inmiddels onmisbaar. Verschillende landen zetten in tijden van oorlog cyberaanvallen in als opstap naar en ondersteuning van fysieke militaire aanvallen", schrijft de antiterrorismecoördinator.
"Van China, Rusland, Iran en Noord-Korea is al langer bekend dat zij een offensief cyberprogramma hebben dat zich ook op Nederland richt. Daarnaast beschikken steeds meer andere landen al over zo'n programma, of ontwikkelen er een."
Naast cyberaanvallen door statelijke actoren vormen ook cybercriminelen een bedreiging voor de nationale veiligheid. Volgens de NCTV richten zij zich steeds vaker op het stelen van grote hoeveelheden data om bedrijven en organisaties af te persen, de gegevens te gebruiken voor nieuwe cyberaanvallen of te verkopen aan andere criminelen of statelijke actoren.
Als voorbeeld noemt de NCTV de grootschalige hack van Odido eerder dit jaar. Hackersgroep ShinyHunters maakte daarbij gegevens van ruim 6 miljoen (oud-)klanten buit. Uit opsporingsonderzoeken van de Nederlandse politie blijkt bovendien dat het betalen van losgeld geen garantie biedt dat gestolen gegevens daadwerkelijk worden verwijderd.
De NCTV schrijft ook dat AI het cyberlandschap steeds meer versterkt. AI wordt al langer gebruik bij hackpogingen, bijvoorbeeld om doelwitten te selecteren of phishingmails te maken. Maar de NCTV ziet nu dat AI ook een rol speelt bij de uitvoering van de aanvallen zelf.
"Met AI kan malware sneller worden ontwikkeld, waarbij AI de malware schrijft en verfijnt." Ook kan de schadelijke software communiceren met een AI-model om tijdens een aanval instructies te geven of code te herschrijven.
Volgens de coördinator zal AI het landschap de komende jaren verder veranderen en zal de dreiging alleen maar verder toenemen. "Als de digitale weerbaarheid van Nederlandse (overheids)organisaties en bedrijven dan niet aanzienlijk verbetert, zal het aantal cyberincidenten de komende jaren fors toenemen."
Persbureau ANP vroeg justitieminister David van Weel vrijdag of het nog wel mogelijk is om beschermd te zijn tegen cyberaanvallen nu AI het makkelijker maakt om kwetsbaarheden uit te buiten. "Dat denk ik wel", antwoordde de minister. "Want AI helpt ons ook om die kwetsbaarheden te vinden in de verdedigende zin van het woord."
Source: Nu.nl algemeen