Paus en popcultuur Zanger Bob Dylan was deze week in het Vaticaan voor een gesprek met paus Leo XIV. De foto’s werden vergeleken met Star Wars, Spaanse barokschilderkunst en Kermit de Kikker. Maar de tegenstelling tussen beide grootheden is minder groot dan die lijkt.
Bob Dylan en paus Leo XIV schudden elkaar de hand tijdens hun ontmoeting in het Vaticaan op 4 november.
Het is zo’n onwaarschijnlijke foto waarvan je eerst moet controleren of hij niet door AI gegenereerd is. Twee Amerikaanse iconen ontmoeten elkaar in het Vaticaan en schudden elkaar de hand. Links staat levende muzieklegende Bob Dylan (85), gehuld in een zwarte hoodie, met de capuchon over zijn hoofd. Rechts paus Leo XIV (71) in wit gewaad en met zijn eigen hoofddeksel, de solideo.
Het contrast is groot: zwart tegenover licht, informeel tegenover formeel. Wie wat langer kijkt, ziet dat Dylan een wonderlijke outfit heeft samengesteld. Over zijn hoodie draagt hij een zwarte jas, eronder zien we een wit overhemd en een zwart sjaaltje met witte stippen.
Al snel wordt duidelijk dat de ontmoeting, die vooraf niet was aangekondigd, woensdag daadwerkelijk had plaatsgevonden: de foto’s zijn verspreid door het Vaticaan zelf. Dylan is in Italië voor optredens in zijn Never Ending Tour en maakte tijdens een rustdag van de gelegenheid gebruik om zijn landgenoot paus Leo, net als Dylan geboren in het Midden-Westen van de Verenigde Staten, te ontmoeten.
Online ging vooral de handdrukfoto snel rond, met allerlei culturele verwijzingen. Dylan leek volgens velen erg op de kwaadaardige keizer Palpatine uit de Star Wars-films. Of op een beroemde meme die daaruit voortkwam, met een duistere dubbelgangerversie van Kermit de Kikker die de normale Kermit opdraagt om allerlei slechte dingen te doen („Do it.”) Anderen zagen Dylan en de paus meer als de strijdende spionnen uit de stripreeks Spy vs. Spy. De ene spion draagt altijd zwart, de ander altijd wit. Sommige kunstliefhebbers zagen in Dylans look meer een monnik, eentje die zo leek weggelopen uit een barokschilderij van de Spaanse Francisco de Zurbarán. Hij schilderde veel monniken met diepe kappen, vaak ietwat duister en mysterieus.
Ondanks de grote verschillen in hun uitstraling op de foto’s is de keuze om Dylan te ontvangen in het Vaticaan ook weer geen gigantische schok. Deze paus heeft namelijk aardig de vinger aan de pols van de cultuurwereld. Eerder dit jaar ontmoette hij de muzikale superster Bad Bunny in Spanje en ontving hij zangeres en punkpionier Patti Smith. Ook film heeft zijn interesse: vorig jaar ontving hij prominenten uit de filmwereld voor een bijeenkomst over de kracht van cinema. Onder hen actrice Cate Blanchett en regisseur Spike Lee, die als blijk van waardering een basketbalshirt van de New York Knicks had meegebracht.
De paus spoorde de aanwezigen aan om films te blijven maken over moeilijke maatschappelijke thema’s, waaronder „eenzaamheid, verslaving en vergeten oorlogen”. Ook de museumwereld heeft zijn aandacht. Afgelopen maand ontving hij directeuren van grote musea, onder wie Taco Dibbits van het Rijksmuseum. Daar herhaalde de paus een oproep om voor samenwerking tussen de kerk en de culturele wereld om menselijke creativiteit te beschermen in tijden van AI.
De ontmoeting met Bob Dylan was geregeld door Antonio Spadaro, ondersecretaris van de Vaticaanse afdeling voor cultuur. Hij was eerder verantwoordelijk voor een ontmoeting tussen zangeres Patti Smith en de paus. Volgens Spadaro had de paus geen enkele moeite met Dylans kledingstijl. Hij sprak er onder meer over met de Bob Dylan-Substack-nieuwsbrief Flagging Down the Double E’s. „Hij reageerde volkomen kalm op Bobs outfit”, aldus Spadaro. „Bovendien was het een privé-audiëntie, geen formele bijeenkomst.”
Paus Leo en Bob Dylan in het Vaticaan.
Wat de mannen precies hebben besproken tijdens hun korte gesprek, is niet bekend. De cadeaus die de twee elkaar gaven, zijn wel bekendgemaakt: Dylan had een exemplaar van zijn autobiografie Chronicles: Volume One meegenomen, de paus deelde een rozenkrans uit. Volgens Spadaro kwam het over als een bijeenkomst tussen twee vrienden: „De manier waarop ze elkaar aankeken was prachtig, intens.” Dat de paus geen oppervlakkige bewonderaar van Dylan is, bleek eerder dit jaar. Hij kent zijn deep cuts: in juli verwees hij naar ‘Go Away You Bomb’, Dylans protestlied uit 1963 tegen kernwapens – dat nooit officieel is uitgebracht. Leo deed dat in een boek over ontwapening.
Dylan, die joods is opgevoed, heeft een lange geschiedenis met religie, zij het niet echt met het katholicisme. Zijn voor sommige fans beruchte religieuze fase begon in 1979 nadat hij zich had bekeerd tot het evangelische christendom. Op albums als Slow Train Coming en Saved verwees hij veel naar zijn geloof. Later trad hij er minder mee naar buiten, al vertelde hij in 2022 tegen The Wall Street Journal dat hij nog steeds een „religieus persoon” is: „Ik lees veel in de heilige schriften, mediteer en bid, en steek kaarsen aan in de kerk.”
De dag na de ontmoeting met de paus trad Bob Dylan met zijn band op in Rome. Daar deed hij onder meer ‘Tryin’ to Get to Heaven’, een nummer uit 1997 waarin hij zingt: „I’ve been all around the world, boys/ Now I’m trying to get to heaven before they close the door.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie