Boeken: je moet er het geld maar voor hebben. Ik weet het nog, dat een roman twintig piek kostte. Tegenwoordig leg je al snel 23 of 24 euro neer. Waar gaat dat heen? Ik weet het wel: naar de dertig euro. Maar er gloort hoop. Er zijn tegenwoordig heel wat boeken die je uitleggen hoe je dat nou precies aanpakt, niet arm zijn. Eén keer investeren, de rest van je leven profiteren.
Afgelopen maand verscheen De tonnairmethode van Vincent Kouters, een handleiding voor „gewone mensen met een normaal inkomen” die net als Kouters een ton op hun spaarrekening willen. Vorige maand ook in de Bestseller 60: Zwemmen in het geld van Milou Brand (goede, angstaanjagende ondertitel: Zo voorkom je dat je slapend arm wordt). Volgens Brand is sparen passé, de moderne mens moet beleggen. Zwemmen in het geld, of verzuipen.
Deze boeken gaan nadrukkelijk niet over snel of slapend rijk worden, of over op je dertigste met pensioen kunnen. Wat Kouters en Brand eigenlijk doen, is uitleggen hoe je in deze wilde financiële tijden nog een beetje een leuk en menswaardig bestaan kan hebben. Dat kan niet meer door gewoon losjes op de centen te letten, daarvoor heb je een ton nodig, of beleggingen. Brand: „Wie belegt, profiteert daarvan. Voor mij is beleggen daarom geen bijzaak of hobby voor mensen met te veel tijd. Het is gewoon iets wat ik moet kunnen, net als zwemmen. Niet omdat ik zo nodig rijk moet worden. Maar omdat ik niet armer wil worden.” Ik ook niet, alsjeblieft niet! Maar ik wil graag nog geloven dat ik er met één vakantie per jaar en een spaarrente van 0,01 procent wel ben. Zo kan je prima doorleven, zegt Brand. „Tót je opeens existentieel ligt te spartelen.” We kunnen zelf wel invullen wat dat betekent, iedereen heeft weleens een Voedselbank op tv gezien.
Zodra je als lezer hebt besloten dat je er ook echt geen zin in hebt, armoede, is er het goede nieuws: volgens Kouters en Brand is geld minder eng dan het lijkt. Ze willen je bij de hand nemen, Kouters beweert dat zo’n ton „makkelijker te halen is dan nu je denkt”. Hem is het binnen vijf jaar gelukt. En Brand beschrijft de ontwikkeling die ze zelf doormaakte, van iemand die bleek wegtrok bij woorden als rente en inflatie „naar iemand die kan uitleggen wat samengesteld rendement is”. Zoiets kan er voor ons ook inzitten. We moeten het alleen willen.
En toch: een fundamenteel deel van mij wil niet. Passiviteit, naïviteit, ongetwijfeld. Maar ook: boosheid dat dit de hoepels zijn waar je nu doorheen moet springen om niet in armoede te vervallen. Al jaren waarschuwt het Centraal Planbureau het ene na het andere kabinet dat de rijksten steeds rijker worden en dat verdeling van welvaart eerlijker moet, al jaren kan het die kabinetten geen reet schelen. We staan op een in tweeën gesplitste ijsschots en iedereen moet zelf maar zien dat-ie aan de goede kant belandt, met tonnen, beleggingen, erfenissen, vastgoed.
Ook dat staat me tegen aan deze boeken: het hoge red-uzelf-gehalte. En natuurlijk hebben Kouters en Brand gelijk dat ze zichzelf redden, niemand anders gaat het doen, de overheid zeker niet. Die vertrouwt erop dat de burger zijn weg naar de Bruna wel weet te vinden, waar je deze en andere toegankelijke handleidingen kunt aanschaffen om er geheel zelfstandig voor te zorgen dat je niet in de goot belandt. En anders bekijk je het maar.
Die Rutger Bregman, had die niet een heel leuk boek over het basisinkomen geschreven?
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie