De wetenschapsredactie beantwoordt grote en kleine vragen die lezers bezighouden. Deze week: waarom zitten mannen zo vaak wijdbeens?
beantwoordt in de rubriek Altijd al willen weten lezersvragen op wetenschappelijk terrein.
De vraag lijkt op het eerste gezicht op de lezersvraag van vorige week ( ‘Waarom slaan mensen vaak hun benen over elkaar als ze zitten?’), maar het is wel degelijk een andere vraag, met dus ook een ander antwoord. Waarom zitten mannen vaak wijdbeens terwijl vrouwen vaak met gekruiste benen zitten, vraagt lezer Marion de Jonge zich af.
Eerst de cijfers. Zitten mannen bijvoorbeeld in bus of trein daadwerkelijk vaker wijdbeens? Ja dus. De precieze getallen zijn een beetje afhankelijk van de onderzoeksopzet, maar studies wijzen op een duidelijk zithoudingsverschil.
Een van de oudste bronnen over de zogeheten manspreading is een fotoboek uit 1979, ‘Weibliche’ und ‘männliche’ Körpersprache als Folge patriarchalischer Machtverhältnisse van de Duitse Marianne Wex (1937 – 2020). Voor het boek fotografeerde Wex bijna vijfduizend zittende mannen en vrouwen en analyseerde verschil in houding en lichaamstaal, waarbij ze de beelden groepeerde naar positie van voeten en benen, de positie van armen en handen en nog een aantal andere criteria.
Het boek is nadrukkelijk geen wetenschappelijk onderzoek, maar het illustreert vrij treffend hoe mensen van verschillende genders zich gedragen in de openbare ruimte.
Het werk wordt ondersteund door een aantal kwantitatieve studies. Een onderzoek uit 2016 over etiquette in de New Yorkse metro vond bijvoorbeeld dat 26 procent van de mannen wijdbeens zat, tegenover slechts 5 procent van de vrouwen. Dichter bij huis vonden onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam een significant zitverschil bij reizigers in de hoofdstedelijke metro.
De Amsterdammers keken naar beenpositie (smal, midden, breed) én houding van de armen. Op een totaal van 193 geobserveerde mannelijke reizigers telden de onderzoekers 65 brede beenposities (33 procent). Van de 198 vrouwelijke passagiers zaten slechts 12 met benen in een brede houding (6 procent).
Voor dat verschil zijn een aantal verklaringen in omloop, die stuk voor stuk waarschijnlijk een deel van het antwoord zijn. Biomechanica speelt mogelijk een rol. Vrouwen hebben naar verhouding een breder bekken. Een smalle zithouding, of zitten met gekruiste benen, trekt de bekkenhelften naar elkaar en stabiliseert het onderste deel van de wervelkolom. Kledingkeuze is ook van belang. Het is voorstelbaar dat een reiziger met een rok of jurk minder geneigd is in een brede positie te zitten. (Het Amsterdamse onderzoek beperkte zich om die reden tot broekdragers.)
De overige beschikbare verklaringen liggen in de psychologie, sociologie en antropologie. Bij elkaar vormen die wat Wex in 1979 al omschreef als ‘patriarchalische Machtverhältnisse’. Heel kort door de bocht: mannen zijn gewend de ruimte te claimen, van vrouwen wordt verwacht dat ze zich klein maken.
In Madrid is manspreading in het openbaar vervoer sinds 2017 verboden, of althans: in bus en metro hangen verbodsbordjes tegen breedzitters, al staat er geen boete of andere sanctie op asociaal zitgedrag.
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant