Mark Leibovich | journalist van The Atlantic Hij geldt al jaren als een van de beste politieke journalisten van de Verenigde Staten. Ook hij ziet de midterms als een afwijzing van Trump en de Republikeinen. Maar, waarschuwt hij, „Trump laat zich niet tot bescheidenheid dwingen”.
Mark Leibovich in 2019.
‘Oh boy”, zegt Mark Leibovich. Wat de politiek journalist van The Atlantic deze week gezien heeft? „Een enorme afwijzing van Donald Trump en de Republikeinse partij. Het is echt een vloedgolf. Een midterm als dit hebben we niet eerder gezien. Of misschien voor het laatst in 1974, net na het Watergate-schandaal. Het is een ondubbelzinnige afwijzing van Trump en iedereen in zijn partij die hem de afgelopen heeft gefaciliteerd.”
En ja, zegt hij, het was óók een geweldige avond voor de Democraten. „Maar ze maken een grote fout als ze denken dat al hun problemen nu ineens zijn opgelost. Dat Amerikaanse kiezers ineens verliefd op ze zijn geworden. Dat ze hun probleem met kiezers uit de werkende klasse hebben opgelost en dat mensen hen zomaar vertrouwen of ze cool vinden.”
Leibovich geldt al jaren als een van de beste politieke journalisten van de Verenigde Staten, eerst voor de Washington Post, later voor het magazine van The New York Times, tegenwoordig als gezichtsbepalende auteur van het tijdschrift The Atlantic. Zijn boek This Town uit 2013 was een zedenschets van de politieke cultuur in Washington, D.C. voordat veel, maar niet alles, anders werd. In Thank you for your servitude (2022) beschreef hij de morele verrotting van gevestigde Republikeinen die zich achter Trump schaarden.
Twee dagen na de midterms kan hij vanachter zijn webcam wel even praten, maar zit zijn redacteur hem ook achter de broek met de vraag waar zijn beloofde analyse blijft. En moet hij als dat verhaal af is direct door naar het vliegveld. Hop, het vliegtuig in, naar Amsterdam. Vrijdagavond is hij hoofdspreker op de terugblik die het John Adams Institute organiseert over de midterms. Zondag vliegt hij alweer terug.
„De verrassingen en omvang van met name de verkiezingen op staatsniveau, dus voor de Senaat en het gouverneurschap, lijken groter te zijn dan toen. Maar ook hiervan is veel specifiek toe te schrijven aan Trump. Stel je een normalere Republikeinse president in het Witte Huis voor, eentje die niet willekeurig importheffingen oplegt aan bondgenoten, die geen impopulaire oorlogen begint zonder er goed over na te denken, en die zich niet obsessief richt op het bouwen van een balzaal in het Witte Huis terwijl veel Amerikanen worstelen met vreselijke inflatie. Er was voor Republikeinse kandidaten geen slechtere situatie denkbaar voor het voeren van campagnes. En Republikeinen hebben zich zo volledig aan de president geketend dat weinigen van hen überhaupt hebben geprobeerd afstand van hem te nemen. Het was niet alleen een klinkende nederlaag, maar ook een ronduit pathetische vertoning. We hebben de afgelopen dagen al gezien dat er flinke tweedracht zal ontstaan onder de Republikeinen. Daar kunnen de Democraten even van genieten, voordat ze over een paar dagen ook weer onderling ruzie gaan maken.”
„Ik denk dat het voor een groot deel om de kandidaten draait. We praten veel over abstracties van partijen, over ideologieën en ideeën. Maar in essentie wordt dit alles bepaald door mensen. Als je goede kandidaten hebt als James Talarico, Barack Obama, Ronald Reagan of zelfs Donald Trump, die grote verdeeldheid binnen een partij kunnen overstijgen en kiezers over ideologische, geografische en generationele grenzen heen binden, dan heb je een echte oplossing.”
En de Democraten, zegt Leibovich, hébben een aantal enerverende nieuwe politici verkozen.Hij noemt de Texaanse senator Talarico, Adam Hamilton in Kansas en Annie Andrews uit South Carolina. „Dit zijn staten die in tientallen jaren geen Democratische senatoren naar Washington hebben gestuurd, in het geval van Kansas zelfs bijna een eeuw niet.” Dus we praten, zegt hij, „meer over bepalende figuren dan over grote ideeën, al zijn die er wel aan gekoppeld”.
„Ja, dat denk ik wel. Bij Biden speelde er natuurlijk iets specifieks rond zijn leeftijd. Er was grote eensgezindheid in het land en zelfs binnen zijn partij, hoewel die lang verhuld bleef, dat hij gewoon te oud was en zich niet opnieuw verkiesbaar moest stellen. Dat brak ze in 2024 hard op. Partijen overspelen overigens altijd hun hand, en ik weet zeker dat de Democraten dat op bepaalde manieren ook nu zullen doen.”
„They have to walk and chew gum at the same time”, zegt Leibovich, een Amerikaanse uitdrukking voor iets wat iedereen zonder erbij na te denken zou moeten kunnen. „Het lijkt er niet op dat ze opnieuw gaan proberen de president af te zetten (impeachment). Er hangt een sfeer van ‘dat hebben we al gehad’. Het zou alleen zin hebben als er een blok Republikeinen in de Senaat is dat met de Democraten meestemt (met zo’n afzetting moeten minstens 67 senatoren instemmen, de Democraten komen op maximaal 56 zetels uit, red.), maar dat is onwaarschijnlijk. Ik denk wel dat ze achter een aantal zeer impopulaire kabinetsleden als Pete Hegseth en misschien Bobby Kennedy aangaan. Maar ze moeten ook in staat zijn deals te sluiten met het Witte Huis, om daadwerkelijk successen te boeken met hun agenda voor betaalbaarheid, om iets te doen dat ze in een goed daglicht stelt.”
Want om iets te bereiken is de Democratische meerderheid in het Huis en de Senaat onvoldoende: wetten moeten immers altijd nog door Trump worden ondertekend. „Trump is misschien een lame duck, hij is impopulair en hard afgewezen, maar een Amerikaanse president is enorm machtig. Het is nog steeds het machtigste ambt in het land en misschien wel de wereld. Hij kan de wetten van Democraten vetoën, kan decreten uitvaardigen, gaat over het buitenlands beleid en handel. Dus Democraten én Trump hebben het speelveld niet voor zichzelf. We zullen zien of er een common cause kan ontstaan tussen die beide kanten. Ze hebben allebei veel macht en ik ga ervan uit dat ze zich daar allebei van bewust zijn.”
Trump „laat zich niet snel tot bescheidenheid dwingen”, zegt Leibovich, ook niet door deze verkiezingen. „Hij is niet iemand van de koerswijzigingen, van zelfreflectie of van het trekken van lessen uit grote nederlagen zoals deze. Dat maakt het in sommige opzichten misschien makkelijker om Trump te zijn en hem te volgen, maar dat maakt het moeilijker voor zijn partij om te veranderen. En de partij móét veranderen, dat hebben ze op de harde manier geleerd.”
„Normaal gesproken laat een president in de tweede helft van zijn tweede termijn de schijnwerpers wat meer over aan de volgende generatie. De focus verschuift naar de volgende presidentscampagne en dat zal nu ook gebeuren. Maar Trump is niet iemand die het podium vrijwillig verlaat en hij zal zeker niet hoffelijk een stap terug doen en toekijken hoe de volgende generatie het overneemt. Hij zal trappend en schreeuwend de schijnwerpers verlaten, hopelijk niet letterlijk en hopelijk niet met geweld, zoals de vorige keer. Dat verandert de dynamiek. Sommige Republikeinen zullen misschien iets meer ruggengraat gaan ontwikkelen, minder dan ze nu hebben kan eigenlijk niet. Maar ik denk ook dat Republikeinen die president willen worden hem absoluut niet tegen zich in het harnas willen jagen, omdat zijn aanhangers een zeer duchtig blok vormen. Het zijn er misschien minder dan aan het begin van het jaar, maar het zijn er nog steeds erg veel en ze zijn nog steeds het meest overheersende blok in de Republikeinse Partij.”
„Waarschijnlijk wel. Veel zal afhangen van wie er meedoet. Namen als J.D. Vance en Marco Rubio vallen uiteraard. Maar hoe gaat dat werken als Trump zo impopulair is en zo hard door kiezers is afgewezen? Bovendien weten we niet wie de Democratische kandidaat wordt. Als journalist vind ik het fascinerend om van een afstand te aanschouwen hoe die twee partijen zichzelf in real time opnieuw uitvinden in een volledig open speelveld. Er komen compleet nieuwe leiders en een nieuwe president.”
Binnen de Republikeinen concurreren verschillende facties straks om de macht, ziet Leibovich. „We hebben tot nu toe geen overdracht gezien van Trump naar een van zijn volgelingen. Er zullen ‘America First’-conservatieven zijn, maar ook meer traditionele conservatieven die de overheid gewoon willen laten werken. Dan hoeven Amerikanen en mensen wereldwijd zich niet continu zorgen te maken over zaken als Groenland. Amerikanen hebben deze week in grote meerderheid gestemd voor normaliteit, voor het gewoon weer een normaal onderdeel willen zijn van de internationale gemeenschap. Er moet een correctie komen in de richting van wellevendheid, normaliteit en fatsoen.”
„Deels komt dat simpelweg doordat de nederlaag zó groot was. Het kwam niet eens in de buurt van een nipte uitslag. Bovendien is het de vraag hoeveel Trump er echt om geeft als hij niet zelf op het stembiljet staat. Hij zal vast liever hebben gezien dat de Republikeinen de meerderheid behielden, maar bij hem is alles persoonlijk. Hij zegt al dingen als: ‘Dit gebeurde allemaal omdat ik niet op het stembiljet stond.’ Daarmee geeft hij feitelijk iedereen de schuld die wel op het stembiljet stond. Loyaliteit is bij hem heel erg eenrichtingsverkeer. En nogmaals: wie zal zeggen wat er met de Amerikaanse democratie zou zijn gebeurd als de economie beter was geweest, als de inflatie lager was geweest, of als Trump minder zelfdestructief was geweest en een wijzere leider die zichzelf en zijn partij niet in zulke grote problemen had gebracht? Amerikanen hebben nog een lange weg te gaan om de wereld te bewijzen dat ze waardige hoeders zijn van de grootste en oudste democratie ter wereld.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie