Belastingplan Dat het D66, VVD en CDA niet lukt tot een consensus te komen over meerderheden voor het Belastingplan, hebben ze inmiddels geaccepteerd. Ze mogen van elkaar gespleten stemmen over amendementen „binnen de pijngrens”.
Premier Rob Jetten (D66) tijdens het begrotingsdebat.
Het minderheidskabinet-Jetten wordt een politiek experiment in het kwadraat. Coalitiepartijen D66, VVD en CDA hebben al grote moeite met regeren zonder meerderheid. En vanaf nu zullen zij dat ook nog doen zónder dat zij hetzelfde moeten stemmen bij belangrijke stemmingen, bleek tijdens een debat over het Belastingplan.
Dat de coalitiepartijen elkaar niet meer vasthouden, betekent een verdere ontbinding van de samenwerking. Maar mogelijk is het omarmen van de verdeeldheid het laatste redmiddel om nog een meerderheid voor het Belastingplan te vinden. Lukt dat niet, dan kan de Belastingdienst geen wijzigingen doorvoeren voor 2027, en zal het kabinet nagenoeg zeker vallen.
Het Belastingplan, waarin staat hoe het kabinet zijn inkomsten regelt, heeft namelijk nog geen meerderheid omdat de coalitie het onderling niet eens kan worden over samenwerking met de oppositie.
Dat zit zo: het kabinet onderhandelde maandenlang met de oppositie. Er waren twee opties voor meerderheden: ‘over rechts’ via JA21, BBB en SGP, of ‘over links’ via Pro en Volt. Beide zijn niet gelukt, want het kabinet kon niet kiezen. Dus ging de coalitie het debat in zonder meerderheid, op zoek naar steun.
Pro en Volt boden een uitweg. Zij presenteerden tijdens het debat een voorstel om het Belastingplan te verbouwen. De inkomensbelasting gaat daarin met 1,5 miljard euro omlaag, dat moet worden betaald door vermogenden. Als dáár een meerderheid voor is, stemmen Pro en Volt toch nog voor het Belastingplan, en is dat gered. Klaver noemde het hun „ultieme poging”.
PVV-leider Geert Wilders wilde van D66-Kamerlid Henk-Jan Oosterhuis weten wat de coalitie met zulke voorstellen wil. Gaat de coalitie soms verdeeld stemmen? D66 en CDA, die willen samenwerken met links, zouden dan vóór het voorstel stemmen. De VVD, die weigert samen te werken met Pro, kan tegen het linkse voorstel stemmen. De partij zou daarna wel voor het uiteindelijke Belastingplan in zijn geheel stemmen. Zo hoeft de VVD zich niet te verbinden aan plannen van Pro, maar haalt het Belastingplan wel een meerderheid. In theorie kan deze onconventionele route werken, denken ingewijden. Maar of de VVD-top deze route uiteindelijk wil accepteren, weet alleen de VVD-top zelf.
D66’er Oosterhuis ontweek vragen over of de coalitie gespleten zou stemmen voor aanpassingen aan het Belastingplan. Pas na herhaaldelijk aandringen van oppositie-Kamerleden noemde Oosterhuis het „geen ondenkbare situatie”. De „intentie” is om „zoveel mogelijk” gezamenlijk te doen, zei hij. „Maar de coalitie is geen fusiepartij.” De coalitiefracties zullen volgens hem goed kijken naar alle amendementen van de oppositie. Het plan van Pro en Volt noemde hij „ruig” – 1,5 miljard euro aan verbouwingen is volgens D66 te veel – maar in „de richting” kon hij zich vinden.
CDA-Kamerlid Inge van Dijk dacht er hetzelfde over. „Verdeeld stemmen is zeker niet onze intentie.” Maar ze sloot het niet uit. Voorwaarde is wel: „We hebben altijd eerst het gesprek binnen de coalitie”, en de coalitie gaat „niet te veel in elkaars pijngrens zitten”. Net als Oosterhuis waardeerde ze de „handreiking” van Pro en Volt. Wel ging het plan haar nu nog „te ver”.
Pro en Volt hebben al aangegeven: er valt met ons te onderhandelen over de inhoud. De vraag die iedereen heeft is vooral: wíl de VVD wel accepteren dat Pro zich bemoeit met het Belastingplan. En kan de partij accepteren dat belasting op vermogen dan omhoog moet.
VVD-Kamerlid Wendy van Eijk beloofde voorstellen van de oppositie op inhoud te beoordelen. Maar ze zei ook dat het „ondenkbaar” is dat de coalitie zou instemmen met het voorstel van Pro en Volt. Daar voegde ze wel drie belangrijke, ruimte scheppende woorden aan toe: „In deze vorm”. Een hogere belasting op vermogen is „op dit moment” en voor haar partij niet aan de orde, zei ze ook.
De vraag is wel hoe de VVD ánders nog aan een meerderheid wil komen. Want, terwijl de VVD niet wil met links, bleven de randvoorwaarden voor steun van JA21, BBB en SGP overeind tijdens het debat. Zij eisen forse aanpassingen op gebied van stikstof, asiel en medisch-ethische kwesties in ruil voor steun van het belastingplan, naast financiële aanpassingsvoorstellen op het gebied van belastingen. De BBB wil dat de stikstofplannen van het kabinet worden afgezwakt. Dat weigert het kabinet, want dan zou Nederland niet van het stikstofslot kunnen. Ook als de rechtse partijen elkaar loslaten, blijft BBB belangrijk. Zonder Pro is die partij namelijk hoe dan ook nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer.
In de Tweede Kamer lijkt het kabinet een wankele meerderheid al binnen te hebben met 50Plus, ChristenUnie en de uiterst rechtse Groep Markuszower.
De steun van Gidi Markuszower is voornamelijk voor D66 een etterende kwestie. Markuszower is een ex-PVV’er die in het kabinet-Schoof geen minister mocht worden omdat de veiligheidsdiensten hem hadden aangemerkt als veiligheidsrisico. En in mei riep hij op tot „maximaal geweld tegen Palestijnen”. De coalitie stemde voor een motie waarin werd opgeroepen „geen akkoorden te sluiten met politici die oproepen tot geweld tegen vluchtelingen of de omvolkingstheorie verspreiden”.
Maar met hem is wél onderhandeld, door VVD-ministers Eelco Heinen (Financiën) en David van Weel (Justitie). Markuszower steunt de coalitie met zijn zeven zetels, in ruil voor extra investeringen in veiligheid. Markuszower: „Elk Kamerlid mag toch gewoon spreken met bewindslieden en kijken of we slechte plannen beter kunnen maken. Ik weet niet waarom dat zo gek is.”
D66’er Oosterhuis deed zijn best zoveel mogelijk afstand te houden van Markuszower, toen de linkse oppositie hem op de samenwerking met Markuszower bevroeg. Sterker: hij deed alsof er „geen sprake van een afspraak” was. Dat Markuszower hem steunde, daar kon D66 niets aan doen, hield hij vol. „Als de heer Markuszower het Belastingplan wil steunen, ga ik hem ook niet vragen om daartegen te stemmen.”
Denk-leider Stephan van Baarle verweet premier Rob Jetten dat hij met Markuszower had onderhandeld, wat voor zover bekend niet is gebeurd. Jetten schudde geïrriteerd zijn hoofd naar Van Baarle. Daarna wees hij naar minister Heinen, naast hem. Hém moet je hebben, leek Jetten te willen zeggen.
De oppositie — van links tot rechts — verweet Jetten nog meer. Een route naar meerderheden, heeft Jetten volgens de oppositie nog altijd niet. Hij kreeg te horen dat hij zich laat gijzelen door de VVD met haar blokkades, onder meer van Klaver. Jetten liet het van zich afglijden. „Ik heb de blokkade niet zo gehoord”, zei de premier. Milan Schenk van Forum voor Democratie vroeg of het kabinet zou opstappen als er geen meerderheid gevonden zou worden. Jetten: „We gaan er alles aan doen om het wél aan een meerderheid te helpen.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie