Montenegro zal op 1 januari 2028 hoogstwaarschijnlijk het 28ste lid van de Europese Unie worden. Albanië ligt op koers om een jaar later te volgen. Ook Oekraïne bereidt zich in rap tempo voor op EU-lidmaatschap, maar raakt achterop bij buurland Moldavië.
is EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Tot nog toe waren de toetredingsprocessen van Oekraïne en Moldavië aan elkaar gekoppeld. Maar uit het woensdag gepresenteerde toetredingsrapport van de Europese Commissie blijkt dat het tempo van hervormingen in Kyiv niet hoog genoeg ligt om Chișinău bij te benen. Dat is pijnlijk voor het land in oorlog, waar velen toetreding tot de EU als hoopgevend toekomstbeeld zien.
Zowel Moldavië als Oekraïne willen eind 2028 de toetredingsonderhandelingen met de EU afronden. Voor Moldavië noemt de Europese Commissie dat ‘ambitieus maar haalbaar’. Voor Oekraïne is volgens de Commissie ‘een versnelling in het tempo van hervormingen noodzakelijk’ om dat doel te halen. Met name op het gebied van de rechtsstaat, democratische instituties, openbaar bestuur en minderheden moet Kyiv een been bijtrekken.
De toetredingsonderhandelingen zijn verdeeld in 35 hoofdstukken. De Commissie verwacht dat Oekraïne er daarvan volgend jaar zeven kan sluiten. Bij Moldavië zijn dat er maar liefst 25. Het sluiten van hoofdstukken komt bovendien pas aan de orde nadat Kyiv de rechtsstaathervormingen heeft doorgevoerd.
De oorlog maakt het proces lastig voor Oekraïne. Door Russische luchtaanvallen kan de Verchovna Rada, het Oekraïense parlement, regelmatig niet samenkomen. Tegelijkertijd ziet de Commissie dat de vereiste hervormingen niet altijd steun krijgen als de Rada wel samenkomt. Vorderingen richting lidmaatschap vereisen volgens Eurocommissaris Marta Kos (Uitbreiding) ‘eenheid in Oekraïne tussen de regering, de Verchovna Rada en ook het maatschappelijk middenveld’.
Waar het uitbreidingsrapport voor Oekraïne dus slecht nieuws bevatte, kwam voor Montenegro de bevestiging dat het hard op weg is naar toetreding. De onderhandelingen worden naar verwachting dit jaar afgerond. Als ook de lidstaten groen licht geven, kan het toetredingsverdrag in juni worden ondertekend en Montenegro op 1 januari 2028 officieel tot de EU worden verwelkomd.
Ook Albanië heeft concreet zicht op toetreding. Volgens de Commissie kunnen de onderhandelingen met dat land volgend jaar worden afgerond, waarna Albanië op 1 januari 2029 zou kunnen toetreden.
Montenegro, Albanië, Moldavië en Oekraïne vormen de kopgroep onder de in totaal negen kandidaat-lidstaten. Daarachter volgen Noord-Macedonië en Bosnië en Herzegovina, die het afgelopen jaar niet of nauwelijks vorderingen hebben gemaakt. De Commissie rekent ook Kosovo tot deze groep, dat geen kandidaat-lidstaat is maar wel graag kandidaat-lidstaat wil worden.
De achterhoede bestaat uit Servië, Georgië en Turkije. Die landen zijn wel kandidaat-lidstaten, maar bewogen het afgelopen jaar juist weg van de EU. De verkiezingsuitslag in Servië van vorige week, waarbij de autocratische premier Aleksandar Vučić werd verslagen, biedt volgens Kos ‘een kans om de bladzijde om te slaan’.
De verkiezingen werden gewonnen door de Studentenlijst, die onder meer corruptie wil aanpakken, de rechtsstaat en democratische instituties wil versterken en de persvrijheid in ere wil herstellen. Dat zijn stuk voor stuk punten waarop de EU ook verbeteringen wil zien. Maar de Studentenlijst is niet uitgesproken positief over EU-lidmaatschap, omdat het blok Vučić lang de hand boven het hoofd heeft gehouden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant