Belastingplan
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA staat voor een cruciale test. Gaat het Belastingplan het zonder deal met de oppositie alsnog redden, of dreigt er politieke en fiscale chaos? En hoe lang gaat het minderheidskabinet het zélf redden, als het vaker plannen zonder meerderheid naar de Kamer gaat sturen?
,,Een minderheidskabinet kan alleen succesvol zijn in een politieke cultuur van samenwerken, elkaar wat gunnen en het algemeen belang bovenaan zetten’’, schreef CDA-leider Henri Bontenbal in januari in een voorbeschouwing over dit politieke experiment. ,,De huidige politieke cultuur kan langzaamaan veranderen.’’
Van zo’n omslag, naar constructief en verantwoordelijk bestuur, is helaas nog weinig te zien. De coalitie en oppositie zijn bezig met een uitputtende staarwedstrijd – al even vermoeiend om naar te kijken. Onderling zitten de coalitiepartijen nog steeds in hun patstelling: de VVD wil niet over links, D66 en CDA niet over rechts.
Al struikelend probeert het minderheidskabinet wel zijn nieuwe, meer bescheiden rol te vinden. Het heeft miljardenbezuinigingen op sociale zekerheid ingetrokken, weliswaar onder zware druk van de oppositie en stakingen. Met vakbonden en werkgevers praat het deze maand verder over een nieuw sociaal akkoord.
Een echte doorbraak zou het nieuwe stikstofbeleid kunnen worden. Na overleg met boeren en bouwers heeft landbouwminister Jaimi van Essen (D66) dinsdag een aangepast wetsvoorstel naar de Kamer gestuurd met meer ruimte voor ‘maatwerk’.
Ook het Belastingplan, waar de Kamer woensdag over debatteert, is meerdere malen gewijzigd. Volgens premier Rob Jetten (D66) gaat het in totaal om 1,5 miljard euro aan koopkrachtverbetering. Met wat ‘zoet’ voor zowel links als rechts, en het vooruitschuiven van het ‘zuur’, hoopt Jetten alsnog op een brede meerderheid.
Door de politieke weging op het Kamerdebat aan te laten komen, neemt het kabinet een zeer groot risico. CDA-leider Bontenbal reageerde dinsdag buitengewoon kritisch in De Telegraaf en sprak over ,,casinopolitiek’’ van zijn eigen kabinet.
Tegelijkertijd hoort dit scenario ook bij een minderheidskabinet, zeggen deskundigen. De macht verschuift ten dele naar de Tweede en Eerste Kamer, en de politieke strijd wordt vaker openlijk in het parlement uitgevochten.
Die grotere machtspositie brengt ook een nog grotere verantwoordelijkheid van de oppositie met zich mee – al is die sterk verdeeld, en heeft die zelf nooit gevraagd om een minderheidskabinet. Tijdens de formatie hebben alle fracties toegezegd ,,voorstellen van de minderheidscoalitie op merites te zullen beoordelen’’.
Maar in de praktijk verbinden oppositiepartijen allerlei andere wensen aan hun steun. Dieptepunt was het eisenpakket dat JA21, SGP en BBB aan het Belastingplan koppelden: dat ging naast fiscale zaken vooral over asiel, medische ethiek en koeien. ,,Als je alles met alles verknoopt, dan gebeurt er niks meer in dit land’’, zei Jetten terecht.
Pro en Volt hebben al aangekondigd tijdens het debat met eigen voorstellen te komen om het Belastingplan te wijzigen: voor een hogere vermogensbelasting en lagere inkomstenbelasting. Zo hoort het bij de parlementaire behandeling, en het is aan deze partijen zelf om daar een Kamermeerderheid voor te vinden, of niet.
Waar niemand wat aan heeft, is als het hyperpolitieke spel van de afgelopen maanden doorgaat. Alle fracties onderkennen dat de problemen in binnen- en buitenland vragen om stabiel en goed landsbestuur. De coalitie en oppositie moeten een vorm vinden om samen te werken, juist ook bij een minderheidskabinet.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie