Amerikaanse verkiezingen Democraten weten het zichzelf met de finish in zicht nog moeilijk te maken deze Congresverkiezingen. Maar de impopulariteit van Trump en de zwakte van Republikeinse kandidaten overheersten deze campagne. „Doe alsof ik op het stembiljet sta.”
Vervroegd stemmen in Columbus (Ohio) op 1 november. Ohio is een van de staten waar Democraten een Senaatszetel kunnen veroveren op de Republikeinen.
Laat het maar aan de Democraten over om bij een comfortabel ogende voorsprong in een estafetterace het stokje in de slotmeters niet één maar twee keer te laten vallen. Wat heet, het tussen de voeten van een teamgenoot te werpen om die aan het wankelen te brengen.
In Michigan sprak Haley Stevens zondag haar steun uit voor de tegenkandidaat. Stevens, nu lid van het Huis van Afgevaardigden, miezemuisde op de achtergrond sinds ze de Democratische voorverkiezing nipt had verloren van de progressieve buitenstaander Abdul El-Sayed. Zondag verscheen ze onverwacht in Detroit met de Republikeinse kandidaat Mike Rogers om vooral zwarte en Joodse kiezers op te roepen op hém te stemmen. Chuck Schumer, de hoogste Democraat in de Senaat en een voormalig fan van Stevens, noemt het „verachtelijk verraad”.
Een paar dagen eerder had een verbolgen oud-campagnemedewerker van kandidaat-senator Mary Peltola in The New York Times het slechtst bewaarde geheim van deze campagne onthuld. In de aanloop naar de Senaatsverkiezing in Alaska hadden Democraten een onbekende Dan J. Sullivan gerekruteerd als lokeend. Ongeïnformeerde kiezers kunnen hem op het stembiljet verwarren met de zittende Republikeinse senator Dan S. Sullivan en de Republikeinse stem verwateren. De truc is legaal, maar ook smerig.
Zo staat vlak voor de Congresverkiezingen op dinsdag 3 november even niet de impopulariteit van president Donald Trump centraal. Noch de handelsoorlogen en de aanval op Iran waarmee hij de economie zo heeft toegetakeld dat het leven voor veel Amerikanen almaar onbetaalbaarder voelt. In plaats daarvan gaat veel aandacht naar de achterbaksheid en smeulende onenigheid van de Democraten.
Stevens’ gekrenkte ego slaat waarschijnlijk harder terug op haarzelf dan op El-Sayed, die een relatief aangename voorsprong in peilingen heeft. Maar de breuk in Michigan staat voor bredere angst onder het Democratische establishment dat kandidaten zoals El-Sayed, met populistische voorstellen voor universele zorgverzekeringen en kritiek op Israël, te radicaal zouden zijn voor veel Amerikanen. Zij vrezen dat hij en uitgesproken socialisten hun partij cruciale stemmen zullen kosten, nu en in 2028. Een ‘gevaar’ dat Republikeinen graag uitmelken.
De Republikeinse Senaatskandidaat voor Michigan Mike Rogers (rechts), zondag in een kerk in Detroit. Links van hem zit Democraat Haley Stevens, die na haar verlies in de Democratische voorverkiezingen op het laatste moment de kant van Rogers koos.
Tot de ‘dolkstoot’ in Michigan liep de Democratische campagne bijzonder voortvarend. De partij van de president wordt in het Huis van Afgevaardigden vrijwel altijd afgestraft bij de midterms, halverwege diens regeertermijn. Ondanks agressief gerrymandering, het hertekenen van de kiesdistricten, door Republikeinen in aanloop naar deze ronde, moet het de Democraten lukken hier een meerderheid te halen. Daarvoor hoeven ze maar vier extra zetels van de 435 binnen te slepen.
De Senaat is nog minder gevoelig voor politieke golven, omdat elke twee jaar maar een derde van de honderd senatoren gekozen wordt. In de meeste staten lijkt vooraf vast te staan waar Democraten en Republikeinen zullen zegevieren. (Onder Trump wonnen Republikeinen in 2018 twee senaatszetels en Democraten onder Joe Biden een.) Ook in de Senaat moet de oppositie vier zetels veroveren voor een meerderheid en dat leek tot de zomer een onmogelijke opgave. Elke Democraat die een paar maanden geleden hardop droomde over winst in Texas, Kansas, Iowa en Alaska werd voor gek verklaard. Nu zijn senaatsraces in die staten bloedstollend en wordt er zelfs gespeculeerd over Nebraska en South Carolina.
Die verschuiving hebben de Democraten aan drie dingen te danken: hun rekrutering- en selectiebeleid, campagnediscipline en vooral aan de president.
Buiten het gekonkel in Michigan (waarbij racisme tegen de mogelijk eerste islamitische senator ook een rol speelt) en een eerder schandaal in Maine (waar de winnaar van de voorverkiezing zich moest terugtrekken na beschuldigingen van verkrachting en ander wangedrag), heeft het partijkader spectaculair degelijke kandidaten geworven. Mary Peltola, in Alaska, hoort tot de inheemse bevolking en voerde campagne met de boodschap ‘Fish, Family, Freedom‘. In Texas en Kansas zijn zalvende predikers naar voren geschoven. In Iowa een paralympische rolstoelbasketballer die in armoede opgroeide. In Ohio hoopt ex-senator Sherrod Brown een comeback te maken. Met de charismatische senator Jon Ossoff in Georgia en gouverneur Roy Cooper in North Carolina lijken die swing states niet eens boeiend.
Van linksboven met de klok mee de Senaatskandidaten Mary Peltola (Democraat, Alaska), Jon Ossoff (Democraat, Georgia), Josh Turek (Democraat, Iowa), James Talarico (Democraat, Texas).
Al deze witte, heteroseksuele mannen houden zich netjes aan de boodschap dat deze verkiezingen gaan over bestaanszekerheid, de kosten van het levensonderhoud, met vermelding van corruptie van de president en zijn familie en de macht van met hem bevriende miljonairs. Ze blijven ver weg van eerdere slogans over democratie en diversiteit en van het label Democraat. Zelfs abortus en de onmenselijke behandeling van immigranten spelen maar een bijrol. Trump wordt even vaak afgeschilderd als incompetent als als groot gevaar.
In alle cruciale staten ogen de Republikeinen zwak. Met name Ken Paxton, de kandidaat in Texas. Daar probeerde zijn eigen partij hem af te zetten als hoogste aanklager vanwege omkoping en machtsmisbruik. Hij versloeg de zittende senator van Texas in de voorverkiezingen waarschijnlijk alleen dankzij de steun van Trump. Zijn belangrijkste wapen is dat biljonair Elon Musk hem financiert. De Republikeinen hebben sowieso een beter gevulde campagnekas.
Het morele dieptepunt van de campagne was te zien in Ohio. De Republikeinse gouverneurskandidaat Vivek Ramaswamy lanceerde een spotje waarin de moeder van zijn tegenstander Amy Acton haar een „leugenaar” noemt. Acton is als kind misbruikt door haar stiefvader en had haar moeder, die zijn kant koos, sinds haar twaalfde niet meer gezien. Veel Republikeinen spraken schande van het campagnefilmpje, maar vicepresident JD Vance en Trump verdedigden het.
Demonstranten in Medina (Ohio), op 31 oktober, betuigenen steun aan Democratische kandidaten bij een Republikeinse campagnebijeenkomst.
De president is de werkelijke reden dat de Democraten vol optimisme de verkiezingsdag tegemoet zien. Want de onvrede over zijn tweede termijn is overal in het land te proeven. Zijn waarderingscijfer schommelt net boven de dertig procent. Hij wordt persoonlijk verantwoordelijk gehouden voor de prijzen aan de pomp en in de supermarkt.
Waar Trump eerder nog op sympathie kon rekenen van kiezers die hem zagen als slachtoffer van politieke vervolging en tegenwerking door the deep state, wordt de huidige economische malaise hem niet vergeven. De importheffingen, hoge benzine- en dieselprijzen en stijgende zorgkosten heeft hij evident zelf veroorzaakt. Niemand lijkt zijn macht in zijn tweede termijn meer te beteugelen. Corruptie is een van de belangrijkste verkiezingsthema’s geworden.
De illusie dat hij niet voor zichzelf de politiek in is gegaan, spoort niet met al het nieuws over zelfverrijking en de megalomane bouwprojecten in het Witte Huis en de rest van hoofdstad Washington. Hij heeft kiezers ieder vijfduizend dollar beloofd als Republikeinen het Congres behouden, maar schamperde tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Texas dat zij daarmee in zijn resort Mar-a-Lago „nog geen hamburger en een klein toetje” zouden kunnen kopen. Het is tekenend dat hij zijn laatste toespraak deze campagne, deze maandag, geeft bij de Reflecting Pool in Washington: toonbeeld van zijn afbladderende bekwaamheid.
President Donald Trump in Salina (Kansas), op 1 november, in een campagne ter ondersteuning van Republikeinse kandidaten.
De eerste anderhalf jaar van zijn tweede termijn leek Trump volstrekt onverschillig over toekomstig Republikeins succes. Na mij de zondvloed gold voor planeet en partij. Maar sinds eind augustus voert hij fanatiek campagne, met bijna dertig rallies door het hele land. Opvallend vaak in staten waar Republikeinse winst zeker had moeten zijn. Hij beseft dat een Democratisch Congres niet alleen de bekostiging van zijn regering kan opschorten, maar ook allerlei onderzoeken naar hemzelf en zijn kinderen kan beginnen. Zijn ministerie van Justitie sorteert in verschillende staten al voor op het aanvechten van onwelgevallige uitslagen.
„Doe alsof ik op het stembiljet sta”, smeekt Trump, in de hoop de opkomst te bevorderen van Republikeinen die thuis dreigen te blijven. In de nationale pers krijgen die bijeenkomsten met fans vooral aandacht vanwege de onsamenhangende monologen van de tachtigjarige en zijn opmerkingen over het uiterlijk van Republikeinse kandidaten. Toch moet niet worden onderschat hoe hij kiezers die onverschillig zijn over onbekende senatoren alsnog naar de stembus kan krijgen. Midterms draaien nog meer dan presidentsverkiezingen om opkomst van de eigen achterban, niet het overtuigen van kiezers die twijfelen tussen kandidaten.
Het lijkt er voorlopig op dat vooral Democraten en andere ontevreden kiezers Trumps oproep als een aanmoediging opvatten. Al blijft het onzeker of dat er genoeg zijn om ook de Senaat te winnen. Volgens de slotpeiling van The New York Times staan Democraten in zeven cruciale senaatraces weliswaar voor, maar is het tegenovergestelde resultaat bijna evengoed mogelijk. Daarnaast dreigt zittend senator John Fetterman de Democraten te verlaten, mede omdat hij net als Haley Stevens zijn partij te anti-Israël vindt.
Voor de Democraten geldt vooral dat ze in 2026 minder impopulair zijn dan de regerende Republikeinen, die een belastingplan met cadeautjes voor de allerrijksten doorvoerden en verder achterover leunen terwijl de president zijn gang gaat. Trumps partij wordt (weer) gezien als te elitair, radicaal en blind voor de zorgen van gewone Amerikanen, nadat de Democraten daar onder Joe Biden van beschuldigd werden.
De meeste Amerikaanse verkiezingen draaien daar op uit: winst voor het minste van twee kwaden. Hoe de nieuwe Senaat er na dinsdag ook uit komt te zien: geen van beide partijen kan echt vol zelfvertrouwen vooruitkijken naar het tijdperk na Donald Trump.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie