Naturalis Onder toeziend oog van pers, publiek en protest is deze zondag in Naturalis de laatste hand gelegd aan het opzetten van de doodgeschoten ‘probleemwolf’ Bram. ‘Het mag schuren, ook hier.’
Wolf Bram die zondag in Naturalis, Leiden, werd opgezet.
Bij de aanvang van themadag ‘Wie is de wolf?’ in Naturalis deze zondag, opgetuigd rond het opzetten van een wolf, leest een medewerker van het museum een verhaal voor. „Kennen jullie het verhaal van Roodkapje?”, vraagt hij. De aanwezige kinderen reageren bevestigend. „En wie kwam hij ook alweer tegen?” Een meisje steekt haar vinger op en roept nog voor ze de beurt krijgt: „Wolf Bram!”
Roodkapje kwam dan misschien een andere wolf tegen, maar het klopt wél dat Michiel Tilley onder toeziend oog van publiek, pers en protest wolf GW3237M opzet. Beter bekend als, inderdaad, Bram. De ‘probleemwolf’ die 1 december 2025 op driejarige leeftijd is doodgeschoten, krijgt als museumdier het eeuwige leven – maar zoals alles rond Bram is ook dit niet zonder controverse.
Bram wordt geboren in een nestje van wolvin GW998f, de eerste wilde wolf die zich in 2018 na een afwezigheid van 150 jaar permanent in Nederland vestigt. Zijn exacte geboortedatum is niet duidelijk, maar wordt geschat op 8 maart 2023. Bram was betrokken bij diverse bijtincidenten, waaronder bij een zesjarig jongetje op de Utrechtse Heuvelrug.
Zijn naam had hij toen al. Die stamt uit de zomer van 2024, wanneer hij twee keer een hond aanvalt. Het eerste hondje, dwergpoedel Louie, wordt in juli door hem meegesleurd en is nooit meer teruggevonden. Een maand later valt hij een andere hond aan. Op beelden van dat incident is te horen hoe het baasje van de hond paniekerig „Bram! Bram!” roept. Sindsdien deelt het hondje zijn naam met de wolf die hem aanviel.
De poot van wolf Bram.
Als Bram in het voorjaar 2025 een hardloopster in haar onderbeen bijt is voor de provincie Utrecht de maat vol. De rechter besluit op 23 juli dat ‘probleemwolf’ GW3237m doodgeschoten mag worden. Na een kort maar enerverend leven wordt hij op 1 december 2025 doodgeschoten.
„Begin mei was hij bij mij, denk ik”, zegt Tilley de week voor het publiekelijke opzetten van Bram aan de telefoon. „Eerst is er autopsie gedaan natuurlijk, daarna is hij overgedragen aan Naturalis en zij hebben toen mij benaderd.” De Belgische Tilley heeft reserach gedaan naar Bram, die hij liever gewoon ‘wolf’ blijft noemen. „Ik weet dat het een dier is dat het publiek beroert”, zegt hij. En ja, hij is ervan op de hoogte dat er een demonstratie is aangekondigd bij het museum.
Onder zwevende skeletten van zeezoogdieren en omringd door metershoge stellages met onder andere twee neushoorns, een ijsbeer, een maanvis en een krokodil wordt de lap wolf over een witte, plastic mal getrokken. Het is een minimalistische representatie van een wolf in loopbeweging. De gelooide vacht is, hangend als een oude jas, van neus tot puntje staart langer dan preparateur Michiel Tilley. „Het is een flink exemplaar”, zegt hij.
Een collectiebeheerder vertelt over het belang van bewaren terwijl Tilley de grote poten van de wolf vult met klei. Het is iets na 11 uur ’s ochtend, als in het publiek een man zijn shirt uittrekt. In eerste instantie blijft hij zitten, op zijn schoot een bordje met een bordje met één woord: ‘Probleemmens’. Dan staat hij op en gaat voor Tilley en voor Bram staan.
Hij laat zich op zijn knieën zakken en spreid zijn armen, handpalmen omhoog. „Ik vraag vier minuten aandacht voor deze wolf”, zegt hij. Rechtsonderaan zijn buik is een stuk van een tatoeage van een wolvenhoofd zichtbaar. „Bram heeft in leven moeten lijden, nu moet hij weer dienen. Neem mij vandaag, begraaf Bram morgen”, zegt hij. Het is stil. Tilley verlaat zijn werkplek en kijkt vanuit de coulissen toe. Achter de tribune staat directeur Marcel Beukeboom, ook hij aanschouwt zwijgend wat er gebeurt.
Demonstrant tegen het opzetten van wolf Bram.
Ze laten de man begaan en als de overige tien demonstranten van Animal Rebellion zich aandienen bij de ingang worden ook zij hoffelijk binnengelaten. „Kies maar een plek.” Op de grond plakken ze stickers van dode wolven. Ze houden spanddoeken omhoog met de teksten: ‘Naturalis gaat over lijken’ en ‘Laat Bram met rust!’ Via een megafoon spelen ze, oorverdovend als een sirene, geluiden af van huilende wolven. Ze delen flyers uit: „Naturalis leert kinderen en volwassenen dat dieren er zijn om te gebruiken, zelfs na hun dood.”
Ze mogen hun boodschap hier uitdragen, zegt Beukeboom. Hoewel hij het liever op een andere manier had gezien, „het is een familieprogramma”, is dit ook onderdeel van de dialoog, zegt hij vergevingsgezind. „Wij gaan niet zeggen dat de ene mening wel mag en de ander niet. Het mag schuren, ook hier.” De enige demonstrant die niet naar binnen mag is het baasje van wolfhond Ares, vernoemd naar de god van oorlog. „Alleen dode wolven mogen Naturalis in”, zegt zijn baasje.
Sinds de wolf zijn intrede heeft gedaan in Nederland is de soort onderdeel van debat. Is er wel ruimte voor zo’n groot roofdier, vragen vooral boeren die economische schade lijden door aanvallen op hun vee zich af. Dat het opzetten van Bram tot aandacht zou leiden hadden ze bij Naturalis dus wel voorzien. „Maar het bewaren van preparaten heeft een wetenschappelijke basis, zodat we terug kunnen kijken naar hoe een soort zich ontwikkelt. Wij beheren in die zin de bibliotheek van het leven”, zegt Eva van der Veer, directeur van de collectie.
Het is steeds moeilijker om die collectie op peil te houden. „We hebben hele strikte wet- en regelgeving, zomaar een dier doodmaken om te prepareren mag allang niet meer.” Misschien, denkt ze, gaat die perceptie steeds verder verschuiven. „Het is goed dat we als instituut bevraagd worden over wat we doen. We prepareren 75 exemplaren per jaar. Daar worden bijna nooit vragen over gesteld, het is goed dat er een partij is die ons wel bevraagd.”
Stickers tegen het opzetten van wolf Bram.
Ogenschijnlijk onverstoorbaar doet Tilley, ondanks de wolvensirene, zijn werk. „Het maakt het voor mij interessant dat het een wolf is die fysiek herkenbaar is.” Een wolf op een wolf laten lijken is niet zo moeilijk, zegt hij. „Maar de karakteristieken terugbrengen die hem herkenbaar maken als deze wolf, dat is een stuk moeilijker.” Bram is in 2024 aangereden waardoor hij een aantal wervels heeft gebroken. Hij was herkenbaar door zijn stijve tred. „Hij liep niet meer comfortabel, hij had pijn. Juist dat maakt deze wolf díé wolf en niet zomaar een wolf.”
De man die zichzelf wilde offeren voor Bram is Guido van den Brink (57). „Het is niet respectvol”, zegt hij. „De mens wil ook als een dier dood is nog steeds controle uitoefenen.” Hij schrikt als er gevraagd wordt naar zijn tatoeage. „Kon je die zien? Dat was niet de bedoeling”, zegt hij. Zijn standpunt is breder dan alleen het prepareren van dit dier, zegt hij. Maar duidelijk is wel dat hij juist met deze wolf iets heeft. „Het is Bram, mijn tatoeage, ik heb hem sinds de zomer.” Over het waarom wil hij weinig kwijt. „Er is een verwantschap, daar wil ik het bij houden.”
Kunstogen voor wolf Bram.
Het enige dat voor preparateur Tilley telt is dat wolf Bram zo mooi mogelijk wordt opgezet. „Zie het als eerbetoon. Of je nu voor of tegen bent, de wolf in algemene zin of het opzetten van deze wolf specifiek, iedereen is het erover eens dat deze wolf een verhaal vertelt.” Welk verhaal dat is, dat laat hij in het midden. „Ik weet wel dat ik vind dat het zo mooi mogelijk moet gebeuren, dat is mijn insteek.”
Bram gaat hopelijk straks in bruikleen bij het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam in de collectie ‘Dode Dieren met een Verhaal’, vertelt de collectiebeheerder. In die collectie zitten bijvoorbeeld de egel die stierf door een McFlurry-deksel om zijn nek, de mus die werd doodgeschoten in de hal van Domino Day en de eerste wetenschappelijk beschreven homofiele necrofiele eend. „En straks dus ook Bram.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie