Immigratie De deportatiepolitiek van Trump is opvallend agressief, maar de geschiedenis van Amerika hangt aan elkaar van anti-migratie, schrijft Arnon Grunberg. „De vreemdeling is niet zozeer welkom omdat hij in nood zit, maar omdat hij onze po komt legen.”
Op 13 september 2024 beloofde presidentskandidaat Donald Trump op een van zijn golfclubs in de buurt van Los Angeles het volgende: „We zullen de grootste deportatie in de geschiedenis van ons land meemaken.”
Op 14 januari 2026, Trump was toen alweer ruim een jaar president, liet het Witte Huis een persbericht uitgaan waarin stond dat Amerikanen dankzij de massadeportaties meer zouden verdienen, goedkoper zouden wonen en dat de criminaliteit zou afnemen.
Massadeportatie wordt ook in Europa geregeld als wondermiddel voorgesteld. Maar anders dan Europa was Amerika altijd een immigratieland, het imperium kon een imperium worden mede dankzij massa-immigratie.
Mijn moeder vertrok in 1939 met de St. Louis naar Cuba – het was de laatste boot met Joodse vluchtelingen die Duitsland zou verlaten – maar Cuba sloot de grenzen, Amerika sloot de grenzen, Canada sloot de grenzen. De vluchtelingen werden teruggestuurd naar Europa en verdeeld onder Nederland, België, Frankrijk en Engeland.
Zelf woon ik vanaf 1995 in Amerika, op verschillende soorten visa, tot ik in 2011 mijn green card kreeg. Het is voor mij moeilijk om het Amerikaanse immigratiebeleid niet persoonlijk te nemen. Natuurlijk weet ik dat als Trump en de zijnen over deportaties spreken, zij het vooral hebben over immigranten uit landen die hen niet aanstaan. Mexico, Haïti, Zuid-Amerikaanse landen, Iran. Maar toch, de vanzelfsprekendheid dat de rechtsstaat ook de nieuwkomer zal beschermen is sinds de tweede ambtstermijn van Trump niet meer zo vanzelfsprekend.
De Europeaan zou zich vervolgens niet al te snel op de borst moeten kloppen, als je kijkt hoe Frontex de Europese buitengrenzen bewaakt. En wie de laatste tijd weleens met de trein van Amsterdam naar Berlijn is gereisd, kan niet anders dan concluderen dat het paspoortloze reizen in het Schengengebied alleen nog voor de witte medemens geldt.
De Amerikaanse behoefte om de bevolking ‘zuiver’ te houden begon uiteraard niet met Trump. Op 6 mei 1882 tekende president Chester A. Arthur de Chinese Exclusion Act die vrijwel alle migratie uit China verbood en het de Chinezen die zich al op Amerikaans grondgebied bevonden onmogelijk maakte staatsburger te worden. ‘Alle mensen zijn gelijk geschapen’, staat in de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring, maar de Chinezen vielen bij nader inzien een paar meter buiten de schepping. Het zou tot 1943 duren voordat deze wet werd herroepen.
Op 19 mei 1921 tekende president Warren G. Harding de Emergency Quota Act, een wet die quota invoerde voor immigratie per land. Pas in 1965 kwam onder president Johnson de Immigration and Nationality Act tot stand die een eind maakte aan de discriminerende maatregelen die die quota in feite waren.
Immigratie en immigratiewetgeving worden altijd ook voortgestuwd door de geschiedenis. Na de aanslagen van 9/11 besloten George W. Bush en vicepresident Dick Cheney dat Amerika diende te weten wie het land binnenkwamen en waar die mensen verbleven om toekomstige aanslagen te voorkomen.
George W. Bush creëerde het Department of Homeland Security (DHS), waaronder ook de inmiddels beruchte Immigration and Custom Enforcement (ICE) viel. Daarnaast besloot Bush dat mannelijke immigranten van boven de zestien uit Noord-Korea en 24 andere, voornamelijk islamitische landen aan speciale ondervragingen dienden te worden blootgesteld, ook moesten hun vingerafdrukken worden verzameld.
Zo blijkt Trump in een lange Amerikaanse anti-migratietraditie te staan, en voor we nu overgaan tot heilige verontwaardiging moeten we even nagaan of Trump zijn belofte deportatiekoning te worden werkelijk is nagekomen.
In Trumps tweede ambtstermijn zouden per jaar gemiddeld 675.000 vreemdelingen zijn gedeporteerd. Onder Trump I was dat aantal 300.000. Obama was tot nu toe de koning van de deportaties met gemiddeld 387.500 deportaties per jaar. Om een beter beeld te krijgen van deportaties moet je ook kijken naar het aantal immigranten dat Amerika bij de grens tegenhoudt en terugstuurt, dit wordt returns genoemd. Dan blijkt Clinton deportatiekoning met gemiddeld 1,54 miljoen deportaties en returns per jaar. Maar als het om de laatste twee jaar gaat wordt het wazig. Diverse media, waaronder AP News, menen namelijk dat de cijfers die het DHS hier recentelijk over publiceerde onbetrouwbaar zijn. Het definitieve oordeel over deportatiekoning Trump moet dus nog worden geveld. Al kan de agressie van ICE, je zou bijna kunnen zeggen sadisme, niemand ontgaan zijn.
Overigens is zelfs voor het DHS deportatie een uiterst redmiddel, er wordt tevens ingezet op wat in Amerika ‘zelf-deportatie’ heet. Toen ik een keer net was geland op JFK en ik een filmpje op YouTube keek, kreeg ik een advertentie van DHS te zien waarin de kijker werd opgeroepen zichzelf zo snel mogelijk te deporteren. Dacht het algoritme dat ik illegaal was?
Het leek me nuttig in contact te komen met een agent van ICE, van mijn reizen naar Afghanistan heb ik geleerd dat de uitvoerders van de missie vaak meer weten over de missie en bereid zijn er eerlijker over te spreken dan de politici die die missie hebben bedacht.
In september stuitte ik op Scott Mechkowski, een gepensioneerde ICE-agent die bereid is me te ontmoeten in het Spaanse restaurant Fornos of Spain in Newark, New Jersey. Mechkowski is een vitale man van begin zestig en hij ontvangt me hartelijk. Hij is tegenwoordig verbonden aan het Oversight Project, een denktank die steeds tot de conclusie komt: hoe meer deportaties, hoe beter.
Mechkowski bestelt paella. „Het zijn grote porties hier”, zegt hij, „maar we kunnen het altijd meenemen.” Ik neem pasta met kokkels.Mechkowski vertelt dat hij eigenlijk bij de DEA (Drugs Enforcement Agency) wilde werken, maar dat lukte niet. Migratie was zijn tweede keus. „Ik kwam hier vroeger vaak”, zegt hij. „Ik werkte hier in de buurt. Ik heb onder vijf presidenten gewerkt. Maar toen ik begon was het toch anders. Ik moest hier in Newark ooit een vreemdeling arresteren. Ik ging naar het politiebureau, ik zei: ‘Ik heb een arrestatiebevel, die man woont vlakbij Ferry Street.’ Die agent begreep me niet, hij was al achttien jaar politieagent en hij had nog nooit een immigratiebeambte gezien! Dat was in 1996. Hij wilde met me op de foto.”
Als ik Mechkowski vraag wat er is veranderd onder Trump II, zegt hij dat het vooral de gevangeniscapaciteit is die is uitgebreid. Vroeger hadden ze 10.000 bedden, nu 25.000. Illegaliteit als misdaad, het gaat tegen gangbare humanisme in, tegen de beginselen die na de Tweede Wereldoorlog populair werden en die het fundament zouden worden van de moraliteit waarop het Westen zich soms nog steeds beroept: ieder mens heeft mensenrechten. In de praktijk viel dat gangbare humanisme al lang voor Trump en ook buiten Amerika mee, of beter gezegd tegen.
„Zou je zeggen dat ICE-agenten schietgraag zijn?”, vraag ik aan Mechkowski. Ik vind dat ik mezelf keurig heb uitgedrukt, maar de voormalige ICE-agent legt zijn vork neer. „Ik ben het daar volstrekt mee oneens. Gedurende mijn hele loopbaan heb ik mijn pistool misschien vijf keer getrokken. Als je bij iemand op de deur klopt, duw je niet meteen een pistool in zijn gezicht. Je zegt: ‘Goedemorgen, hoe gaat het? Ik zal me even voorstellen: Mijn naam is Scott Mechkowski. Hoe heet u?’ Dan vertelt die persoon je zijn naam en dan zeg je: ‘Luister, vriend, ik heb een arrestatiebevel voor u. U gaat met ons mee.’ Maar inderdaad, de agenten krijgen nu onvoldoende training. Ze hebben in korte tijd enorm veel nieuwe mensen aangenomen. Dat was vragen om problemen.”
Ik zeg begripvol: „Mensen deporteren is geen talent dat je van nature hebt, het vereist een bepaalde vooropleiding. Maar”, en nu leg ik mijn vork neer. „‘Niet om ’t een of ander, Amerika was toch altijd een immigratieland?”
Mechkowski zegt: „In het leger bestaat het gezegde ‘als je de afwijking laat bestaan wordt de afwijking de norm’. Wetten zijn er niet voor niets.”
„Het probleem is dat Amerika anti-wit is geworden”, gaat Mechkowski verder, „mijn moeder is niet echt wit, ze komt uit Puerto Rico, maar ik ben katholiek. Iedereen heeft het over zijn eigen groep. Niemand over het grote geheel.”
Ja, het treurige effect van de goedbedoelde identiteitspolitiek is dat identiteit een argument werd. Ik heb gelijk en ik heb recht van spreken omdat ik x, y of z ben. En aangezien recht van spreken en gelijk hebben schaarse goederen zijn, ging iedereen zich van de identiteitspolitiek meester maken. Een deel van het succes van Trump is hierop terug te voeren.
„Wat een onzin”, snuift Mechkowski nog, „dat ICE zomaar naar een restaurant gaat om de boel schoon te vegen, dan zou er toch geen restaurant meer openblijven? Maar het is niet zo dat de Amerikanen dat werk niet willen doen, ze willen alleen niet worden uitgebuit.”
Zou het minimumloon in Amerika echt omhooggaan als de laatste illegaal is gedeporteerd? Of zou het veeleer zo zijn dat het instorten van de schaduweconomie de val van de reguliere economie met zich meebrengt?
Op het station omhelzen we elkaar.
Hoe heerlijk de lunch ook was, hoeveel begrip ik ook heb voor Scott, de vijand valt doorgaans mee als je met hem geluncht hebt, het heden moet worden ingebed in het verleden. Daarom reis ik naar Boston om de 80-jarige historica Hasia R. Diner te ontmoeten die samen met Carl J. Bon Tempo het standaardwerk Immigration, An American History (2022) schreef.
Diner en ik zitten aan tafel in haar flat, mijn zoon mag op de bank een filmpje kijken. „De situatie is ernstiger dan ooit.” Zo begint Diner. „Waarom ernstiger?”
„Om te beginnen omdat de mogelijkheden voor surveillance exponentieel toegenomen zijn. Tot in de jaren 30 van de vorige eeuw kon je nog naar een andere stad verhuizen en een nieuwe naam aannemen zonder dat iemand wist wie je was. Tot in de jaren 20 bestond er eigenlijk nog geen onderscheid tussen legaal en illegaal verblijf.”
Ideaal. Een nieuwe stad, een nieuwe naam, een nieuw begin.
„Wat veranderde er in de jaren 20?”
„Toen werd bijvoorbeeld de Border Patrol opgericht om de zuidgrens te beschermen.”
„Tegen Mexicanen?’
„Ja, daar zie je iets van continuïteit met het heden. Maar er deed zich toen ook een merkwaardig verschijnsel voor: Chinese en Oost-Europeaanse migranten reisden destijds naar landen als Cuba en Mexico om vandaaruit te proberen de VS binnen te komen. Sommigen staken illegaal de grens over, of ze deden zich voor als Cubaan of Mexicaan. Eigenlijk absurd.”
Ze vervolgt: „De oprichting van de Border Patrol was onderdeel van de National Origins Act van 1924. Toen die was aangenomen lichtte het ministerie van Buitenlandse Zaken toe dat het doel van de wet was om het idee van Amerikaanse homogeniteit in stand te houden. Amerika was helemaal niet homogeen. Het ging om de mythe van homogeniteit.”
„En nu is die homogeniteit opnieuw het doel?”
„Ik denk dat de federale overheid nooit eerder zo uitgesproken anti-immigratie is geweest als nu. Ik kan begrijpen dat mensen er politieke opvattingen op nahouden die verschillen van de mijne. Maar ik begrijp niet dat iemand zegt: ‘Geen immigranten, het kan me niet schelen dat er straks niemand meer is om voor me te zorgen als ik naar een verpleeghuis moet’.”
Het humanisme en zijn praktische kanten. De vreemdeling is niet zozeer welkom omdat hij in nood zit, maar omdat hij onze po komt legen.
„Het nieuwe tijdperk bestaat uit de roes van zelfdestructie”, opper ik toch maar.
Diner knikt en biedt me voor deze opmerking wat noten aan.
„Natuurlijk had Amerika zich in het verleden gastvrijer moeten opstellen. Ik denk nu aan de Joden uit met name Duitsland en Oost-Europa voor de Tweede Wereldoorlog. Als de VS die quota niet hadden ingesteld, zou de migratie van Duitse en later Poolse Joden naar Palestina niet hebben plaatsgevonden. De meeste van de Joden waren ook helemaal geen zionisten. Die wilden helemaal niet per se naar Palestina.”
„Ze hadden geen keuze”, zeg ik.
„Je wilde met me over het heden praten”, vervolgt Diner, ‘als het om het migratierecht gaat is er geen rechtsstaat meer. Ik hoop op de midterms, maar zelfs als de Democraten winnen zal het decennia duren om de schade te herstellen die is aangericht. Kijk, je zoon, hij slaapt zo ongeveer.”
„Ja”, zeg ik, „we gaan.”
In de lift vraagt mijn zoon: „Waar hadden jullie het over?”
„De roes van de zelfdestructie”, antwoord ik.
Om de toestand van de rechtsstaat met eigen ogen te aanschouwen ga ik een paar dagen later naar de rechtbank in Lower Manhattan. Ik heb hier afgesproken met Malia, een 21-jarige student politicologie die als vrijwilliger werkt voor de New Sanctuary Coalition, een organisatie die zich ten doel stelt ‘het inhumane beleid van deportatie en detentie van vreemdelingen’ te stoppen. Malia is bezig snoep uit te delen aan de bewakers. Een van hen noemt haar ‘mevrouw Tandartsrekening’.
„De sfeer is gemoedelijker dan ik had verwacht”, zeg ik.
„Het is al een tijd geleden dat ICE hier iemand gearresteerd heeft”, zegt Malia. Ze vertelt dat sommige rechters vermakelijker zijn dan andere rechters. Natuurlijk, de rechtbank, ook de migratierechtbank, is theater.
Als we eenmaal binnen zijn, maakt de rechtbank een tamelijk vervallen indruk, feitelijk gaat het om rechtbankjes naast elkaar die doen denken aan klaslokalen met tussendoor wat wachtruimtes.
We besluiten bij een vermakelijke rechter te gaan zitten: Tiesha Peal, een zwarte vrouw met een mondkapje. De advocaat voor DHS draagt een keppeltje en moet veel hoesten.
DHS stelt zich op het standpunt dat de vreemdeling die gedaagd is niet meer in Amerika mag verblijven omdat hij illegaal is. De vreemdeling stelt zich op het standpunt dat dat niet zo is.
De advocaten voor de vreemdelingen verschijnen zonder uitzondering online. De vreemdelingen, door de rechtbank respondents genoemd oftewel verweerders, lijken alleen aan het woord te komen als ze geen advocaat hebben. In de meeste gevallen duurt een zaak vijf minuten, daarna maakt rechter Tiesha Peal bekend wanneer de volgende zitting is en geeft de griffier de verweerde een document van de rechtbank dat hij in de tussentijd aan ICE kan laten zien.
Deportatie is onmenselijk, maar de bureaucratie laat zich hier toch van zijn vriendelijkere en absurde kant zien. Het doel lijkt niet zozeer uitzetting, maar de bureaucratie zelf die zich blijft voortplanten. Sommige van de zaken die ik bijwoon gaan over vreemdelingen die tien jaar geleden of langer illegaal werden.
We verplaatsen ons naar een ander zaaltje. Hier lijkt rechter James Loprest jr. de rol te spelen van een grootvader die zijn kleinkinderen adviseert: ‘Als je een enkelband draagt, ga dan met dit briefje naar ICE, daar zullen ze hem dan waarschijnlijk weghalen. Jullie die vandaag zonder advocaat zijn verschenen, verschijn de volgende keer met advocaat.’
Op de gang zeg ik tegen Malia: „Ik heb het idee dat de vrijwilligers hier vooral aan het observeren zijn.” De waarheid is dat ik ook de indruk heb dat de vrijwilligers meer met elkaar en de bewakers bezig zijn dan met de illegale vreemdelingen, wat misschien begrijpelijk is. „Ja”, zegt Malia. „We observeren vooral.”
De vragen hier zijn niet anders dan in Europa. Wat is een humane wet? Wie laat je toe en wie niet, en waarom niet? Wie zet je uit en hoe? En hoe weeg je het humanitaire als de wet voortdurend akeligheden creëert; kinderen die Amerikaan zijn omdat ze op Amerikaans grondgebied zijn geboren, ouders die illegaal blijven; vluchtelingen die eerst gedoogd werden maar nu niet meer omdat de politieke wind van richting is veranderd.
Ik denk aan de woorden van Diner, dat we in een nieuw tijdperk zijn beland van totale surveillance. Maar hier op 26 Federal Plaza op Manhattan is het niet alleen de afbladderende verf waardoor je denkt dat deze rechtbanken uit een heel andere tijd komen. Even ben ik bereid te geloven dat je inderdaad alleen maar naar een andere stad hoeft te verhuizen om het daar onder een andere naam nog een keer te proberen.
Als ik beneden ben is er een kleine demonstratie tegen ICE gaande. De demonstranten schreeuwen alsof ze in doodsangst verkeren en een van hen blaast op een ramshoorn als ik langsloop. De man met de ramshoorn kijkt mij boos aan. Het humanisme laat doodskreten horen.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie