Senaatsrace Daags na de onthulling dat de Democraten in Alaska een nepkandidaat op het stembiljet hielpen, halen veel kiezers er hun schouders over op. „Dit hoort vandaag de dag gewoon bij de politiek.”
Een aanhanger van de Democratische kandidaat Mary Peltola met een verkiezingspamflet bij Midtown Mall in Anchorage, Alaska.
In Anchorage komt de zon in oktober pas op rond negen uur, maar vrijdag staat er dan al een rij bij het stembureau in de Midtown Mall. Het is een van de weinige plekken in de grootste stad van Alaska waar inwoners vervroegd kunnen stemmen, en dat heeft de 54-jarige Norma (achternaam bekend bij NRC) net gedaan.
Haar eerste keus was Mary Peltola, de Democraat die zomaar de cruciale Senaatsrace kan winnen in de doorgaans Republikeinse staat. Die staat volgens Norma voor „verandering”, voor het „tegengaan van corruptie”. Maar door het unieke stemsysteem van Alaska kon Norma ook een tweede keus doorgeven. Toen merkte ze dat ze eigenlijk wel wat voelde voor een stem op ‘nepkandidaat’ Dan Sullivan. „Ik zie hem liever winnen dan de echte.” Heeft ze het gedaan? „Misschien”, grijnst ze. „Misschien.”
Het was dé onthulling van de midterm-verkiezingen: woensdag berichtte The New York Times dat het team van de Democratische Senaatskandidaat Mary Peltola alles op alles had gezet om in Alaska een naamgenoot van haar tegenkandidaat op het stembiljet te krijgen. Het doel was met deze totaal onbekende Dan Sullivan, een gepensioneerde leraar uit een afgelegen kustgehucht, kiezers te verwarren, en zo de Republikeinse stem te verdelen over meerdere kandidaten.
De onthulling kwam niet lang nadat president Donald Trump het ministerie van Justitie vroeg om in een rechtszaak af te dwingen dat de uitslag in Alaska niet zomaar goedgekeurd zou worden als Peltola met een klein stemmenverschil zou winnen. Dat werd gezien als een vergaande poging tot verkiezingsinmenging – al helemaal aangezien de tactiek van ‘ballot stacking‘ niet illegaal is en door beide partijen vaker is toegepast. Een uitspraak wordt begin volgende week verwacht.
De primeur werd door Republikeinen meteen aangegrepen om Democraten in campagnes af te schilderen als manipulatief. In de laatste dagen van de race geeft de kwestie-Alaska zo een onvoorspelbare nieuwe dynamiek mee aan de Congresverkiezingen, niet in de laatste plaats in de afgelegen staat (737.000 inwoners) zelf. Staat een unieke Democratische overwinning in Alaska – die cruciaal kan zijn voor de controle in de Senaat – door een eigen doelpunt van team-Peltola op het spel?
Voor het stembureau in Midtown Mall in Anchorage stond vrijdag al vroeg een rij.
Bij het stembureau in Anchorage, een politiek gemengde stad met 290.000 inwoners aan de voet van de besneeuwde Chugach-bergen, overheerst een paar dagen na het nieuws verontwaardiging – maar niet over de truc van Peltola. Veel stemmers in de Midtown Mall beginnen erover dat ze beledigd zijn door de suggestie van de regering-Trump dat ze kandidaten niet uit elkaar zouden kunnen houden. Op het stembiljet staat duidelijk wie de huidige zittende Republikeinse senator is. „We kunnen allemaal lezen, hoor”, zegt Matt Crockett (52).
De geregistreerde Republikein komt het stembureau uit en vertelt dat hij op Peltola heeft gestemd. „De Republikeinen zouden precies hetzelfde hebben gedaan”, zegt hij over de Sullivan-truc. Hij is tegen abortus en in die zin geen Democraat, vertelt hij, maar is ontevreden over de zittende senator Sullivan. „Die komt maar niet opdagen bij town halls.” Omdat hij zichzelf ook „pro-milieu” vindt, kan hij prima leven met Peltola.
Dat de Sullivan-kwestie voor veel mensen een „non-issue” is, zoals stembureauvoorzitter Peggy Robinson het omschrijft, valt in de Midtown Mall veel te horen. „De andere kant speelt het zo vuil, mensen zijn klaar met hun trucjes”, zegt Alexis Newton (43). Ze vindt het „bijna wel goed” wat team-Peltola gedaan heeft: een beetje hard terugslaan.
Haar man Isaac Newton (43, „echt mijn naam”) vertelt dat de kwestie in Alaska eigenlijk „oud nieuws” is. „Iedereen wist dat er twee Sullivans waren en wie wie was.”
Zelfs mensen die op zittend senator Sullivan stemmen, zijn lang niet altijd boos. Buiten de mall, onder de permanent grijze lucht, opent Don Jones (61) zijn pick-uptruck. De Air Force-veteraan heeft weinig met Peltola, maar haalt zijn schouders op over de kwestie. „Het is niet illegaal.” Jones is zelfs voorzichtig om Peltola zelf de schuld te geven. „Ik denk dat ze haar bewust een beetje erbuiten gehouden hebben, zodat ze het kan ontkennen. Zo deden wij dat vroeger in het leger ook, dan zeiden we expres iets niet tegen onze baas”, lacht hij.
Don Jones, die op de Republikeinen stemt, haalt zijn schouders op over de ‘namenkwestie’. „Het is niet illegaal.”
Veel stemmers in Anchorage vertellen trots dat ze „independents” zijn, dus geen partijregistratie hebben. Ofschoon Alaska voor de buitenwereld bekend staat als dieprode staat en de associatie met Tea Party-kopstuk Sarah Palin (ex-gouverneur en vicepresidentskandidaat in 2008) nog altijd sterk is, is de werkelijkheid complexer. Het aantal ‘onafhankelijken’ is vele malen groter dan het aantal geregistreerde Republikeinen. Veel inwoners van de staat zijn pro-wapenbezit en voor het winnen van olie en gas, maar tegen overbevissing en vóór natuurbescherming. Switchen tussen partijen is niet ongebruikelijk.
Juist deze gematigde politieke cultuur leidde ertoe dat inwoners van de staat in 2020 in een referendum instemden met de mogelijkheid om kandidaten te rangschikken op het stembiljet, in plaats van één enkele, harde keuze te maken. Door dit ingewikkelde telsysteem kan de tweede (of derde, of vierde) keus van een stemmer ook nog meetellen, als een kandidaat bij het tellen van alle eerste keuzes nog niet meer dan de helft van de stemmen heeft.
In Anchorage valt vooral op dat Peltola, die zelf graag benadrukt hoeveel vuurwapens haar familie heeft (176) en meer olie en gas wil winnen, er uitermate goed in is geslaagd de politieke paradoxen van de staat in zich te verenigen. Wie op haar stemt noemt daarvoor allerlei redenen die belangrijker zijn dan de namenrel: ze is onafhankelijk en volgt geen partijlijn. Ze kent de staat als geen ander en is in elke uithoek te vinden. Ze komt op voor de kleinschalige visserij (Peltola’s slogan is ‘Fish, Family, Freedom‘). Ze zal opstaan tegen datacenters en corruptie van de weinig populaire regering-Trump.
„Voor mij is ze erg middle of the road, niet extreem”, zegt David McNeely (41), die het ook een mooi idee vindt dat Peltola de eerste Native Alaskan in de Senaat zou zijn. De namenkwestie kan ook hem gestolen worden. „Dat hoort vandaag de dag gewoon bij de politiek.”
De nuchtere reacties bij het stembureau staan in contrast met de poging van de regering-Trump om de kwestie juist op te blazen. Vrijdagmiddag geeft de federale aanklager Michael Heyman in downtown Anchorage een haastig belegde persconferentie, waar hij vergezeld door een regionale FBI-directeur met veel gezwollen taal meldt hoe hard er strafrechtelijk onderzoek gedaan wordt. Hij noemt de onthullingen van The New York Times „zorgwekkend”.
Op herhaalde vragen van aanwezige journalisten op basis van welk wetsartikel het onderzoek plaatsvindt, blijft hij het antwoord schuldig. Het kan zijn dat er helemaal geen misdaad is gepleegd, geeft Heyman uiteindelijk toe, die daarna snel weer verdwijnt.
Toch is het niet ondenkbaar dat het Witte Huis slaagt in zijn opzet de Democraten via deze rel nationaal zwart te maken. ‘Alaska’ domineert al dagenlang het nieuws en heeft trekjes van een ‘October Surprise‘, de term voor een last minute-ontwikkeling die een verkiezing op stelten zet. Alle negatieve aandacht voor de Democraten is riskant voor de oppositiepartij, gezien de extreem spannende Senaatsraces in staten als Texas en Michigan.
Mary Peltola, Democratische kandidaat voor de Senaat, in gesprek met een vrouw op een rally in een kleine hangar van het Alaska Aviation Museum, afgelopen vrijdag.
Het publiek van de rally was divers: er waren jonge, oude, witte, zwarte en Native inheemse inwoners van Alaska aanwezig.
Peltola zelf doet in de laatste dagen van de campagne vooral hard haar best de kwestie te negeren. Vrijdagmiddag betreedt ze in een spijkerbroek en een trui het podium in een kleine hangar van het Alaska Aviation Museum voor een rally. „Mary, Mary!”, scandeert het publiek. „Alaska, Alaska”, schreeuwt ze zelf in de microfoon.
In haar toespraak van een kwartier zegt ze dat ze nog nooit een campagne heeft gevoerd die „zo goed voelde” als deze. De namenrel komt maar kort ter sprake, als ze zegt dat ze klaar is met de „op niets gebaseerde beschuldigingen”. „Ik ben er diep door beledigd.” Peltola roemt de diversiteit in de zaal, en inderdaad zijn er jonge, oude, witte, zwarte en inheemse inwoners van Alaska aanwezig.
Buiten, tussen de oude vliegtuigen, wordt „independent” Jeremy Hunter (46) meteen geagiteerd als het gaat over de Sullivan-kwestie. „Het is totaal legaal, en het interesseert me niks wat de achtergrond is van een Dan Sullivan op een stembiljet.”
Hunter, die met zijn vrouw en dochtertje van negen maanden naar de rally is gekomen, waardeert dat Peltola opkomt voor de kleinschalige visserij, waar hij in werkt. „Het maakt mij helemaal niet uit van welke partij je bent. Het gaat erom wat je doet.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie