Chicano-cultuur De afgelopen jaren zijn honderdduizenden Mexicanen uitgezet door de VS. Terugkomen is niet altijd makkelijk en veel gedeporteerden blijven elkaar daarom in Mexico-Stad opzoeken.
Een groep deportados heeft zich verzameld in Mexico-Stad. Sommigen hebben een schedel geschminkt, zoals dat ook gebeurt op de dag van de doden, de Dia de Muertos.
Keurig staan de lowriders naast elkaar opgesteld, het opgepoetste chroom blinkend in de Mexicaanse zon. Achter de voertuigen staan mannen met zonnebrillen, in laaghangende broeken en met geruite overhemden, alleen de bovenste knoopjes dichtgeknoopt. Jointjes en plastic flessen met zelfgemixte alcohol gaan rond, terwijl op de achtergrond de Amerikaans-Mexicaanse hiphopgroep Cypress Hill te horen is.
Sommige aanwezigen dragen shirts met daarop een logo van Mexican Family. „We zijn hermanos, een familie”, zegt Juan Carlos, een 48-jarige man, die verder alleen zijn bijnaam ‘Canchola’ wil geven. Vrijwel allemaal zijn ze geboren in Mexico, op jonge leeftijd de grens met de VS overgestoken, om vervolgens jaren of zelfs decennia later na uitzetting in een land te zijn beland dat ze amper kennen.
Een middag met de Mexican Family is als een uitstapje naar het Los Angeles van de vorige eeuw, waar de chicano-cultuur, die deze groep Mexicanen uitdraagt, bloeide. Chicano, een geuzennaam die Mexicaanse migranten in de VS aannamen, staat voor broederschap, zegt Canchola. De kleding, de muziek, de lowriders: ze zijn er allemaal onderdeel van. Dit is de cultuur waarmee ze zijn opgegroeid in de VS, waarmee ze vertrouwd zijn.
„Deze cultuur is ontstaan dankzij Mexicaanse immigratie naar de VS, nu nemen we haar terug naar Mexico”, zegt de goedlachse Canchola. „Mensen hier kennen dit vooral uit films en videoclips. Voor ons was het ons dagelijks leven toen we nog in de VS woonden.” Een dagelijks leven waar abrupt een einde aan kwam toen hij werd uitgezet, vertelt Canchola.
Twee leden van de Mexican Family in Mexico-Stad, die de chicano-cultuur van Mexicanen in de VS uitdragen.
„Ik woonde in Portland, mijn vrouw en drie kinderen wonen daar nog. Ik werd uitgezet omdat ik geen papieren had. Ik had jarenlang ervaring in de bouw, dus ik ging hier werk zoeken. Maar als ik zei dat ik in de VS had gewoond, werd ik uitgelachen. Ik werd hier belachelijk gemaakt om mijn Amerikaanse accent”, zegt hij.
De rest van de groep klinkt instemmend. Discriminatie door hun landgenoten na al dan niet gedwongen terugkeer komt ze bekend voor. Ze hebben vaak langer in de VS dan Mexico gezeten en moeten zich hier weer thuis leren voelen. Het is een grote groep: sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis begin 2025 zijn circa 170.000 Mexicanen uitgezet, bovenop een onbekend aantal mensen dat vrijwillig is teruggekeerd.
Uitgezet worden is op heel veel niveaus een traumatische ervaring voor Mexicanen, zegt Israel Concha. Hij werd zelf in 2012 uitgezet, nadat hij dertig jaar in de VS had gewoond, waar hij een goedlopend transportbedrijf had opgezet. Concha ging aan de slag in een callcenter voor Engelstaligen in Mexico-Stad en merkte hoeveel uitgezette Mexicanen om hem heen moeite hadden te integreren.
Hij zette New Comienzos op, een organisatie die uitgezette Mexicanen helpt bij het vinden van een baan en een huis. Maar er wordt ook psychologische hulp geboden en zelfs taallessen. „Als je je hele leven in de VS hebt gewoond, spreek je de Spaanse taal niet altijd”, zegt hij. Maar het belangrijkste vindt Concha dat er een gemeenschap geboden moet worden. „De cultuur van Mexicaanse Amerikanen verschilt van Mexicanen die nooit in de VS zijn geweest. Dus het is logisch dat uitgezette Mexicanen zich verweesd kunnen voelen”.
Na de terugkeer van Trump in het Witte Huis kondigde de Mexicaanse regering een programma aan genaamd ‘Mexico omhelst je’, om uitgezette migranten op te vangen en ze een plek op de arbeidsmarkt te geven. Maar volgens Concha biedt het programma te weinig. „Veel mensen hebben hun gezin nog in de VS. Een huis, een auto. Een baan die ze hebben moeten opgeven. Hun vrienden zitten nog in de VS. Die mensen moet je opvangen als mens en ze niet alleen maar zien als arbeider.”
Veel leden van de Mexican Family in Mexico-Stad hebben een lowrider.
De wijk Tabacalera in het centrum van Mexico-Stad is een toevluchtsoord geworden voor de deportados , die zoeken naar lotgenoten. In restaurants en bars zijn menukaarten deels in het Engels, net als de vacatures die bij sommige bedrijven achter de ramen hangen. De organisatie New Comienzos is gevestigd in deze wijk, die ook wel ‘Little Los Angeles’ wordt genoemd.
Jorge Trejo verliet Mexico op zijn vierde en woonde vervolgens jarenlang in Californië, in de wijk Compton. Hij werd door zijn ouders teruggestuurd omdat hij naar eigen zeggen „op het slechte pad” belandde. Ook hij had moeite te aarden in zijn geboorteland. „Hier in Mexico werd ik aangezien voor Amerikaan, in de VS werd ik aangezien voor Mexicaan. Ik ontmoet veel uitgezette Mexicanen die hetzelfde voelen.” Trejo is een eigen radiostation, genaamd Migrantes Radio, begonnen, om die mensen een stem te geven. In zijn uitzendingen nodigt hij andere migranten uit om hun verhaal te delen. Ook maakt Trejo muziek over het leven in Mexico.
Hij heeft een hiphopnummer geschreven over ‘Dia de Muertos’, de jaarlijkse feestdag in Mexico begin november, waarbij vrijwel iedereen in het land zich verkleedt en met grootschalige feesten, optochten, huisaltaartjes en maaltijden hun doden herdenkt. Trejo kijkt met een glimlach toe hoe voorbijgangers in het centrum van de stad naar de Mexican Family-leden komen om selfies te maken. „Mensen hier denken dat we ons verkleed hebben voor Dia de Muertos. Maar deze kleding, deze muziek, is het enige stukje identiteit dat we overal kunnen meenemen.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie