Vera van Zelm en Simoon Hermus De satirische tv-serie ‘De Narsisters’ draait om een geheel op zichzelf gericht influencersduo dat wanhopig probeert meer volgers te trekken. „Zet ons in een ruimte en we beginnen net als De Narsisters hier met lullen en we eindigen daar”.
Vera van Zelm (boven) en Simoon Hermus
Vee en Moon zitten glunderend in een podcaststudio, elk een microfoon en een mok thee voor zich. „Welkom bij deze speciale aflevering van De Narsisters, […] we gaan kwetsbaar praten over onze relationships.”
Vee, hoofdschuddend: „Jouw ex was echt zo’n clingy gaslighter, ik dacht bij jou echt van ‘stay delulu’.”
Moon: „Dat zei ik ook tegen mezelf. ‘Stay delulu, that’s the solulu’.”
Vee: „Maar het was niet de solulu.”
Moon, haar blik naar het plafond gericht: „Nee, dat was wel de conclulu.”
Deze fictieve dialoog, koeterwaals voor wie niet is ingevoerd in millennial internettaal, werd twee jaar geleden uitgezonden in satirisch tv-programma Plakshot (VPRO). Vee werd vertolkt door cabaretier Vera van Zelm, Moon door journalist Simoon Hermus. Een uitgeknipt fragment van de sketch, een snippet, ging viraal op sociale media.
Van Zelm en Hermus keren aanstaande woensdag terug met De Narsisters, als zesdelige televisieserie op NPO3 en NPO Start. De Narsisters begon in Plakshot als parodie op de talloze podcasts waarin twee mensen uitgebreid verslag doen van hun veelal particuliere leefwereld. Binnen dat genre wilde Plakshot de draak steken met de gedeelde kenmerken van een subcultuur van veelal jonge, welvarende, progressieve stadsbewoners.
De sketches bereikten volgens de VPRO „online een miljoenenpubliek”. In een aflevering gaven de personages toe nieuwsmijders te zijn („Soms moet je gewoon je ogen sluiten voor al het onrecht in de wereld en dan even kijken ‘wat heb ik eigenlijk?’”). Later stelden ze tegenover hun gast, feminist en oud-politica Hedy d’Ancona, dat het feminisme was voltooid („Moet het altijd over strijd gaan? Dat voelt gewoon niet heel erg feminine”).
In de tv-serie stappen De Narsisters de studio uit, de wereld in. Noodgedwongen; Vee en Moon dreigen hun podcast te verliezen omdat hun online volgersschare te gering is.
Al snel filmen De Narsisters iedere zalfje dat ze opsmeren. Postpakketjes worden unboxing video‘s, een feestje dient om zogezegd gekke groepfoto’s te maken („drunk driving mommy-pictures”). Naarmate Vee en Moon fanatieker de spelregels van de contentcreatie volgen, wordt de serie meer dystopisch.
Van Zelm: „Ze hollen zich uit totdat ze niemand meer zijn, tegelijk zijn ze daardoor juist alles en iedereen.”
De Plakshot-makers bedachten De Narsisters om het gebruik van ’therapietaal’ te bespotten. Vee en Moon praten aldoor over „triggering”, „red flags”, „trauma dumpen” en „main character syndrome”.
Van Zelm: „Bovendien wilde ik al iets maken over vrouwen die alleen maar beamen wat de ander zegt. Dat zie je nooit in sketches, maar die echokamer hoor ik veel onder vriendinnen. Ikzelf voel ook de druk iemands verhaal te bevestigen.”
Hermus: „Ook in sketches die niet expliciet over mannen gaan, zit vaak een mannelijk perspectief. Het is gericht op scoren, punchlines.”
Van Zelm: „Welk personage een discussie wint.”
Hermus: „Vrouwen gebruiken humor meer om te tonen dat ze óók iets doms hebben gedaan, dat ze op gelijke voet staan. Daar zit..”
Van Zelm: „…Een andere dynamiek in. Je stapelt samen om ergens uit te komen waar je helemaal niet begon.”
Van Zelm: „Nu pas. Kijk, als vrouw in de comedy… dit is voor mij een uitgekauwd onderwerp, maar de rollen die ik speel zijn beperkt. Vaak speel ik de normale vrouw, zodat de gekke man de shine kan pakken.”
Hermus: „Precies. Bij ons is niemand dienend aan de ander.”
Allebei schreven ze ook andere Plakshot-sketches. Hermus: „We wilden eens een sketch over reclame voor een heel bekend product maken. Toen we een product moesten verzinnen, dacht ik direct aan corrigerend ondergoed. ‘Dat kent toch niemand’, zei een collega me.”
Van Zelm: „Bij Saturday Night Live [Amerikaanse satireshow] heeft comedian Tina Fey jarenlang een sketch gepitcht over maandverband over je broek heen aandoen. Dat was ook niet herkenbaar genoeg, tot er genoeg vrouwen in het team zaten.”
Hermus: „Je hebt mensen nodig die zeggen dat je instinct wél goed is.”
Van Zelm: „Ik wilde al een comedyserie vanuit vrouwelijk perspectief schrijven.”
Hermus: „Het hielp dat de sketches het online goed deden. Sommige mensen vinden herkenbaarheid in comedy…”
Van Zelm: „Suf!”
Hermus: „Dat is te makkelijk, omdat het mannelijk perspectief dominant is. Ons succes toont de behoefte aan comedy waarin vrouwen zich herkennen.”
Van Zelm spreidt haar armen. „Zet ons in een ruimte en we beginnen net als De Narsisters hier met lullen en we eindigen daar”.
Hermus: „We maken de vrouwen die we spelen belachelijk, maar we herkennen ons ook in ze.”
Nog even over mannen. Hermus brengt de Bechdeltest ter sprake. „Dat een film of serie minstens twee vrouwen met naam moet hebben die niet over een man praten. Wij hebben het omgedraaid, en zijn bewust niet geslaagd. We hebben maar één dialoog tussen twee mannen, en zij praten over een vrouw.”
Van Zelm: „Misschien begrijpen niet alle kijkers de taal, maar dat hoeft niet om de grap te snappen. Als mensen het alleen grappig vinden hoe wij praten, is dat ook goed.”
Hermus: „Veel influencers waar heel Nederland naar kijkt, wonen nu eenmaal in Amsterdam en rijden in Birò’s [luxe brommobielen]. Ik mis serieuze analyse van de culturele waarde die online cultuur heeft.”
Van Zelm: „Terwijl je het zo terugziet in je eigen leven.” Tegen Hermus: „In jouw appgroepen over babyshowers gaat het niet meer over welk cadeau, maar over welke kleur Artipoppe je geeft.”
NRC kijkt niet-begrijpend.
Van Zelm tegen NRC: „Artipoppe is een draagzak, ik zie je kijken.”
Hermus, lachend: „Een heel dure draagzak.”
Hermus: „Dat jonge meiden skin care routine doen, wordt snel oppervlakkig gevonden. Wij zijn nieuwsgierig naar het systeem dat zorgt dat zij zich zo gedragen.”
Van Zelm: „Wij nemen influencers heel serieus. Hun snippets op social media zijn de waterlelies die aan de oppervlakte van de vijver drijven. Wij kijken wat er onder water gebeurt bij online cultuur.”
Hermus: „De komst van het algoritme was een gigantische verandering. Vroeger bouwden influencers een fanbase die hun video’s bekeek. Nu verspreidt het algoritme jouw video, maar niemand weet echt hoe. Influencers maken elkaar gek met theorieën, zoals dat je vier keer per dag moet posten om gepusht te worden. Plaats je eens een video over dat je niet lekker in je vel zit en krijgt die veel views, dan ga je alleen nog dat soort video’s maken.”
Van Zelm: „We worden gegijzeld door de platformen: de enige marktplaats om je product, jezelf, aan te bieden.”
Hermus: „Get Ready With Me-video’s tonen dat dat goed. Vrouwen maken zich op en vertellen tegelijk een verhaal. Je hebt twaalf stappen in je skin care routine nodig om tijd genoeg te hebben voor dat verhaal. Kijkers denken dat ze ook die stappen moeten doorlopen, dus zij kopen alle setting sprays en toners die cosmeticabedrijven aanbieden.”
Van Zelm: „Ze hebben een blinde vlek voor alles buiten de aandachtseconomie, het idee dat alles wat aandacht krijgt goed is.”
Hermus: „Ze vinden dat de maatschappij er is om hen te dienen. Als ze merken dat feminisme scoort, hebben ze het daarover zonder bij hun eigen rol stil te staan. Alles draait om views en sponsordeals.”
Van Zelm: „Het voelt of álles marketing is.” In het satirische radioprogramma Spijkers Met Koppen parodieert Van Zelm geregeld defensieminister en VVD-leider Dilan Yesilgöz. „Ik vind haar eigenlijk ook een grote influencer. De VVD luistert naar wat de kiezer wil en maakt daar beleid bij, in plaats van zelf met ideeën te komen.”
Van Zelm: „Twee seizoenen geleden. Er is veel veranderd.”
Hermus: „Inmiddels zie je veel zelfcensuur. Op TikTok zeg je grape in plaats van rape. Als het algoritme je eng vindt, wordt je weggedrukt.”
Van Zelm: „Het algoritme wordt God, mensen denken dat ze weten hoe ze hem kunnen pleasen.”
Van Zelm: „Ik vind het verschrikkelijk, dus ik post alleen video’s over mijn comedy. Over mijn persoonlijke leven post ik nooit, ik weet niet waar te beginnen en ik denk er te diep over na. Gisteren hebben we posts gemaakt om de serie te promoten. Ik checkte direct hoeveel mensen het hadden bekeken.”
Hermus: „Delen wat je maakt is ook gewoon leuk. We kunnen ons verplaatsen in hoe onze personages het algoritmesysteem willen bespelen, maar dat instinct hebben we zelf niet.”
Van Zelm: „Dat we niet naar het Eurovisie Songfestival gaan?”
Hermus: „Onderschat niet hoe afgesloten De Narsisters zich voelen van de maatschappij. Hooguit zouden ze het hebben over hoe het voor hen voelt om filmpjes van een ontspoorde trein te zien.”
Hermus heeft weleens geprobeerd influencers te interviewen over hun maatschappelijke betrokkenheid. „Dat bleek niet te doen, ze vroegen hoeveel ze betaald kregen. Ik wil niet alle influencers over een kam scheren, maar een deel ziet niet wat hun invloed op de maatschappij is. Rondom Pride plaatsen ze een activistische video omdat dat in hun contentstrategie past.”
Van Zelm: „Het besef van ‘de maatschappij dat ben jij’, is weg.”
Vera van Zelm (Maarssen, 1984) is cabaretier en o.a. bekend van Spijkers Met Koppen en Klokhuis.
Simoon Hermus (Tilburg, 1992) schrijft freelance voor De Volkskrant over media en technologie en werkt aan een debuutroman.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie