VN De opvolger van VN-secretaris-generaal António Guterres zou een vrouw uit Latijns-Amerika worden. Maar geen van de kandidaten uit die regio geniet brede steun. Een vrouwelijke kandidaat uit de Verenigde Arabische Emiraten mengt zich in de strijd.
Voormalig VN-diplomaat en minister van de Verenigde Arabische Emiraten Lana Nusseibeh in het VN-hoofdkantoor in New York.
In de Verenigde Naties heerste maanden een informele consensus: de nieuwe secretaris-generaal, die op 1 januari moet beginnen, wordt een vrouw uit Latijns-Amerika. Het werelddeel is aan de beurt en er was in tachtig jaar nog nooit een vrouw VN-chef.
Lang leek het inderdaad die kant op te gaan. Maar nu het vertrek van zittend VN-chef António Guterres snel dichterbij komt, gaat de aandacht opeens uit naar een – omstreden – vrouw uit het Midden-Oosten en wordt in de VS zelfs gedagdroomd over een man uit Hongarije.
De verkiezing van een secretaris-generaal is een ondoorzichtig proces. Kandidaten werven steun in hun hoofdstad en worden daarna tijdens openbare hoorzittingen in de Algemene Vergadering ondervraagd. Dan is de Veiligheidsraad, bestaande uit tien tijdelijke leden en vijf permanente leden met veto, aan zet. De Raad doet een voordracht, die dan doorgaans door de Algemene Vergadering, samengesteld uit alle lidstaten, wordt goedgekeurd.
Er waren negen kandidaten aan het begin van het selectieproces, van wie er zich drie hebben teruggetrokken. De Veiligheidsraad houdt sinds de zomer proefstemmingen achter gesloten deuren, waarvan de uitslag wordt gelekt. Die stemmingen geven een vaag beeld van de race.
De uitslagen van de eerste stemrondes maakten geen onderscheid tussen de stemmen van de tijdelijke leden en de vetomachten (VS, China, Rusland, VK en Frankrijk). Bekend werd alleen hoeveel stemmen vóór (‘encourage’) en hoeveel stemmen tegen (‘discourage‘) een kandidaat vergaarde. Pas in de meest recente stemronde werd duidelijk hoeveel ontmoedigende stemmen van een vetomacht kwamen. Het blijft overigens onduidelijk wélke vetomachten achter die stemmen schuil gaan.
Uit het peloton vormde zich een kopgroep, met Rebeca Grynspan, voormalig vicepresident van Costa Rica en directeur van UNCTAD, het VN-platform voor het mondiale Zuiden, als aanvoerder. De Argentijn Rafael Grossi, directeur van het Atoomagentschap, en Carolyn Rodrigues Birkett, de VN-ambassadeur van Guyana, tellen ook nog mee.
De koplopers uit Latijns-Amerika hebben wel een probleem: ze hebben twee vetomachten tegen zich. Dat wil niet meteen zeggen dat de wedstrijd is afgelopen. Kandidaten kunnen proberen alsnog een vetomacht voor zich te winnen.
Na maanden diplomatieke massage is er nog steeds geen favoriet. Grossi zou de steun van Rusland verspeeld hebben. Over Grynspan en Rodrigues Birkett wordt gezegd dat ze weliswaar kundig zijn én ervaren, maar geen ‘wow-factor’ hebben.
De patstelling voedt het geruchtencircuit én lokt nieuwe kandidaten. De opzienbarendste suggestie deed de Amerikaanse krant The Wall Street Journal maandag. De krant zou van Trump-aanhangers hebben gehoord dat de Amerikaanse president de voormalige Hongaarse premier Viktor Orbán naar voren wil schuiven.
Orbán heeft een goede relatie met Trump. In de Europese Unie stond hij bekend als dwarsligger die herhaaldelijk het veto misbruikte om Europese steun voor Oekraïne te blokkeren. Het is moeilijk voorstelbaar dat Orbán langs het veto van Frankrijk en het VK komt. Bovendien is het ondenkbaar dat de huidige Hongaarse regering hem voordraagt.
Serieus is de nieuwe kandidatuur van de voormalige VN-diplomaat en minister van de Verenigde Arabische Emiraten, Lana Nusseibeh, die vorige week door haar regering naar voren werd geschoven. Nusseibeh (48) is van Palestijnse komaf, haar vader werd geboren in Jeruzalem en emigreerde na de Arabisch-Israëlische oorlog van 1967. Ze was lang VN-ambassadeur voor haar land en spande zich onder andere in om humanitaire hulp Gaza binnen te krijgen.
Lana Nusseibeh werd dinsdag ondervraagd in een hoorzitting van de Algemene Vergadering.
Haar zwakke plek is Soedan. De Emiraten worden ervan beschuldigd de RSF-milities in de Soedanese burgeroorlog te steunen, die zich, aldus VN-onderzoek, schuldig maken aan oorlogsvoering met genocidale kenmerken. Nusseibeh heeft altijd ontkend dat de Emiraten de RSF steunen.
Columinist Nesrine Malik van de Britse krant The Guardian noemde haar kandidatuur daarom een schandaal. De benoeming van Nusseibeh tot VN-chef zou een „nieuw dieptepunt betekenen in de gestage afbraak van internationaal recht en internationale instellingen”. Ook mensenrechtenorganisaties hebben zich tegen haar kandidatuur gekeerd. „Ze mag NOOIT secretaris-generaal van de VN worden”, schreef Kenneth Roth, voormalig directeur van Human Rights Watch, op X.
Dinsdagavond mocht Nusseibeh haar kandidatuur verdedigen tijdens een hoorzitting van de VN. Ze kreeg één lastige vraag over de rol van de Emiraten in Soedan, die ze pareerde met een vlucht naar voren en met een formeel trucje.
„Het verschrikkelijke conflict in Soedan wordt de lakmoesproef voor een nieuwe secretaris-generaal”, zei ze. „Mocht ik secretaris-generaal worden, dan wordt Soedan mijn hoogste prioriteit. Het verlies aan levens is een tragedie. De wreedheden van de RSF zijn afschuwelijk. Ik zou het werk van alle VN-onderzoeksmissies steunen. Maar het eerste wat we moeten doen is het conflict beëindigen.”
Op de rol van de Emiraten wil ze niet ingaan. Ze zei dat ze uit oogpunt van onpartijdigheid haar ministerschap gedurende haar VN-campagne tijdelijk niet uitoefent. „Ik verwijs alle vragen over de Verenigde Arabische Emiraten naar de vertegenwoordiging van de Verenigde Arabische Emiraten.”
Nusseibeh heeft de steun van Jordanië en de Golfstaten. Volgens bronnen in New York geldt ze als kandidaat van de VS, en heeft ze ook de steun van Israël en de Organisatie van Islamitische Staten. China verzet zich, mogelijk daarom, tegen haar kandidatuur, maar, zeggen diplomaten, wellicht wil China onderhandelen. Het is nog niet duidelijk wat Frankrijk en het VK van haar kandidatuur vinden.
Mocht Nusseibeh door de keuring van de Veiligheidsraad komen, dan is de verwachting dat Soedan in de Algemene Vergadering – waar alle VN-leden een stem hebben – een geheime stemming zal aanvragen. Dat is niet eerder gebeurd, maar alleen al de dreiging van zo’n stemming nemen de Veiligheidsraadleden waarschijnlijk mee in hun overwegingen. Vrijdag stemt de Veiligheidsraad opnieuw, dan ook over Nusseibeh.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie