Het barst van de schrijvers in films en toneelstukken. Maar schrijven zie je ze nauwelijks, want aan een schrijver in actie is weinig te beleven. Voor drama heb je meer aan een danseres, of een kunstschilder. Beeldhouwer, dirigente, architect, allemaal zijn ze flamboyant bezig. Of filmregisseur! Ga vooral de film The Beloved zien, met Javier Bardem als een explosieve filmer. Schrijven, daar kun je gewoon bij blijven zitten, Simon Vestdijk zei het al. Een schrijver die ijsberend zoekt naar een woord, het is niet om aan te zien. Het geratel van een schrijfmachine kan sexy zijn (nu ja, dat vind ik). .
En nu is er het toneelstuk De Kopenhagen Trilogie, over de geruchtmakende Deense schrijfster Tove Ditlevsen. Maria Kraakman speelt haar fenomenaal. En: ze schrijft! Sterker, dat we haar dat zien doen is cruciaal voor de voorstelling.
Ja, Tove schrijft, en hoe, ze valt met haar potlood haar notitieboekje aan alsof ze het wil vernietigen. Maar blijven zitten is er niet bij. Regisseuse Eline Arbo laat Tove over het speelvlak stuiteren, het publiek overrompelend met koortsachtige zinnen. Ze valt, kruipt, klimt op een bank. Nu ligt ze op haar rug, heft haar heupen, eist erotiek. En maar schrijven.
En toch, dit is geen schrijven, dit is hoe schrijven voor deze schrijfster voelt. En wij voelen hoe Tove Ditlevsen voor haar gedichten telkens weer het naïef onverschrokken kind aanboorde dat ze was en dat nog in haar zit. Enerverender krijg je het niet.
Scène uit De Kopenhagen Trilogie, met Maria Kraakman in de hoofdrol.
Terwijl ik via De Kopenhagen Trilogie het verhaal van Ditlevsen en haar schrijverschap meemaak, dringen zich al associaties op met de schrijfsters Janet Frame en Annie Ernaux, en met de cineaste Chantal Akerman. Vrouwen die, net als Ditlevsen, als kind al moesten opboksen tegen hun fysiek of mentaal armetierige achtergrond. Ook zij werden gedwarsboomd door een milieu dat hun kunstenaarschap met wortel en tak uit hen wilde wieden. Eenmaal op eigen benen, bleef het een taai gevecht tegen een maatschappij die hun verlangen naar autonomie ongenadig bestreed (Janet Frame ontkwam zelfs ternauwernood aan lobotomie).
Van Ditlevsen, Ernaux, Akerman en Frame werd (wordt) verwacht dat ze aardig en fatsoenlijk zouden zijn. Schrijvers als William Burroughs of Jean Genet hoefden dat niet. Zij waren, net als Janet Frame en Chantal Akerman, weinig sociaal. Lief deden ze net zo min als Annie Ernaux. Precies als Ditlevsen walmden zij van drank, drugs en egomanie. Maar bij de mannen werd dat geromantiseerd. Moord (Burroughs) en criminaliteit (Jean Genet) droegen zelfs bij aan hun reputatie. Hoe groter geest, hoe groter beest, maar wees dan geen vrouw.
Sinds haar leven en werk zijn verfilmd (met An Angel At My Table) genieten Frames weergaloze romans wereldfaam. Ernaux kreeg de Nobelprijs. Akermans Jeanne Dielman is, helaas na haar dood, verkozen tot ‘de beste film aller tijden’. En voor Ditlevsen is er nu dit prachtige theaterstuk.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie