is chef van de politieke redactie.
Het kabinet deed een loze belofte over een renteplafond op de studieleningen. Het beschikbare budget dwingt tot scherpe keuzes.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Het tweede kabinet-Rutte (2012-2017) had in één opzicht de wind in de rug toen het de basisbeurs voor studenten verving door het studieleenstelsel: toen het moment van invoering eenmaal was aangebroken, stond de rente op een historisch lage 0,12 procent.
Toenmalig minister Jet Bussemaker van Onderwijs heeft nooit beweerd dat dat eeuwig zo zou blijven, maar het kwam wel goed uit. De vele zorgen die een deel van de oppositie had over de toekomstige schuldenlast van studenten, werden stelselmatig weggewuifd. Het terugbetalen mocht immers gespreid over tientallen jaren, de maandelijkse aflossing mocht niet hoger zijn dan 4 procent van het latere inkomen en wie weinig verdiende, hoefde überhaupt niet terug te betalen.
De sommen die gemaakt werden op basis van de toenmalige rentetarieven zagen er voor veel volksvertegenwoordigers inderdaad geruststellend uit. ‘We moeten elkaar niet aanpraten dat studenten met torenhoge schulden komen te zitten’, maande Bussemaker de bezorgde Kamerleden.
De afloop is bekend: nauwelijks vier jaar later beschouwde haar eigen PvdA het studieleenstelsel als een blunder. De combinatie van de woningnood, torenhoge huren, het toenemend aantal flexibele arbeidscontracten, de aangescherpte hypotheekeisen en dan ook nog de snel stijgende studieschulden, maakte de vooruitzichten voor een hele lichting jongeren opeens wel erg wankel. ‘Een emmer vol onzekerheid’, aldus PvdA-voorman Lodewijk Asscher.
De ene na de andere partij kwam tot datzelfde inzicht en na acht jaar was het experiment alweer voorbij. Er zijn in de parlementaire geschiedenis weinig stelselhervormingen geweest waarop de politiek zo snel was uitgekeken.
Dat schept een bijzondere verantwoordelijkheid voor de acht jaargangen van studenten die hun studiefinanciering moesten lenen. Het verschil met andere lichtingen is aanzienlijk. In 2023 hadden 610 duizend studenten een studieschuld; in 2025 waren dat er nog maar 150 duizend. Er is de pechgeneratie niets onrechtmatigs aangedaan – alles is gewoon democratisch en in volle transparantie besloten – maar wie in z’n directe omgeving zowel jongeren als ouderen heeft die wél een basisbeurs kregen, heeft toch wel enige reden om zich misnoegd te voelen.
Daar komt dan ook de woede vandaan bij de studentenbonden die donderdag van de huidige minister Rianne Letschert vernamen dat het leven toch weer anders loopt dan gehoopt. Om te voorkomen dat de snel stijgende rente mensen in grotere financiële problemen brengt, spraken de coalitiepartijen af dat de rente op de studieleningen bevroren zou worden op 2,5 procent. Nauwelijks acht maanden later meldt Letschert dat zij die belofte niet kan nakomen. Het wordt te duur.
Dat is op zichzelf een relevant argument, al hadden de coalitiepartijen dat in de formatie ook wel kunnen bedenken: een renteplafond beloven terwijl niemand weet wat de financiële markten brengen, is een groot risico voor de schatkist.
Letschert wil komende week met de Kamer in debat over hoe de beschikbare 40 miljoen euro alsnog effectief kan worden ingezet. Scherpe keuzes zijn onvermijdelijk. Maar als er dan toch ergens een plafond moet komen, ligt het voor de hand te beginnen bij de ‘pechstudenten’ die destijds zo vaak moesten horen dat hun leenangst echt nergens voor nodig was.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant