De opmars van vrouwen aan de top van beursgenoteerde bedrijven stagneert. Volgens de vandaag verschenen Female Board Index blijft hun aandeel in de raad van commissarissen steken op 44 procent. Van de bestuurders is 18 procent vrouw.
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
De onderzochte beursgenoteerde bedrijven benoemden dit jaar dertig vrouwelijke commissarissen, tegenover vijftig mannelijke. Dat zijn er minder dan in voorgaande jaren, toen er een duidelijke inhaalslag werd gemaakt. Wel is het aandeel vrouwelijke toezichthouders met 44 procent historisch gezien hoog en ook ruim boven het wettelijke quotum, dat minimaal 33 procent vrouwen voorschrijft.
Volgens hoogleraar Mijntje Lückerath van de Universiteit van Tilburg is deze stagnatie geen reden tot pessimisme. Sinds zij twintig jaar geleden begon met de Female Board Index, om nuchtere cijfers te bieden bij een gepolariseerd topvrouwendebat, is er namelijk nogal wat veranderd. ‘Toen ik begon met tellen was nog maar 8 procent van de commissarissen en 2 procent van de bestuurders vrouw. Dat was echt dramatisch.’
Inmiddels voldoen 71 van de 81 beursgenoteerde bedrijven aan het vrouwenquotum. Negentien bedrijven tellen evenveel vrouwelijke als mannelijke commissarissen, in zestien bedrijven zijn vrouwen zelfs in de meerderheid. Het gaat onder meer om technologiebedrijf Nedap, ABN Amro en veevoederbedrijf ForFarmers. De bedrijven die niet aan het quotum voldoen, zijn kleine spelers als plasticfabrikant NX Filtration.
Bij het optimisme van Lückerath geldt wel een belangrijke kanttekening: in bestuursfuncties gaat het al jaren een stuk trager met de emancipatie. Van de dagelijkse leidinggevenden is slechts 18 procent vrouw. Het aandeel nieuw benoemde vrouwelijke bestuurders daalde zelfs van 26 procent in 2025 naar 18 procent dit jaar. Bij 55 van de 81 bedrijven, waaronder ASML en Ajax, zit geen enkele vrouw in het bestuur.
Dat het niet wil vlotten, is deels het gevolg van de aard van bestuursfuncties. Anders dan een commissariaat betreft het vaak een fulltimebaan. Kandidaten worden doorgaans geworven binnen het bedrijf. Daarnaast geldt voor bestuursfuncties een vrijblijvend streefgetal dat bedrijven zelf mogen bepalen, terwijl er voor de raad van commissarissen sinds januari 2022 een wettelijke verplichting is.
Dat zo’n bindend ‘vrouwenquotum’ invloed heeft, blijkt wel uit de cijfers van de Female Board Index. De discussie rondom de invoering van die wet leidde er al toe dat bedrijven meer vrouwen gingen benoemen. In het jaar dat de wet inging (2022), werden er zelfs voor het eerst meer vrouwelijke dan mannelijke toezichthouders aangesteld: 47 tegenover 38.
Het Centraal Planbureau concludeerde twee jaar geleden al dat een vrouwenquotum werkt. Daarbij benadrukte de rekenmeester ook dat het niet had geleid tot minder competente toezichthouders, zoals tegenstanders van de wet vreesden. De aangestelde vrouwen hadden net zoveel jaren management- en bestuurservaring, waren net zo oud en hadden net zo vaak een MBA als hun mannelijke evenknieën.
Inmiddels klinkt al langer de roep om het quotum ook te laten gelden voor raden van bestuur, iets waar Lückerath geen voorstander van is. ‘Het probleem met wet- en regelgeving vind ik dat die geen ruimte laat voor bedrijven om af te wijken’, stelt zij. ‘Maar ik kan me wel voorstellen dat deze cijfers koren op de molen van die discussie zijn. Want je krijgt wat je verdient, en als het met zelfregulering niet lukt, zit er misschien niets anders op.’
Het achterblijvende aandeel vrouwelijke bestuurders is ook de reden dat Lückerath twijfelt of ze na twintig jaar moet ophouden met haar jaarlijkse topvrouwenlijst. ‘Ik zou er graag mee stoppen, maar deze cijfers maken duidelijk dat de noodzaak om op de trom te slaan er nog steeds is. Want daar ben ik wel trots op: elke bedrijf dat in mijn index onderaan stond, deed het een jaar later beter.’
De onderzoeken van Lückerath bieden niet alleen inzicht in de veranderde genderverhoudingen aan de top van beursgenoteerde bedrijven, maar ook in andere trends. Zo is het aantal (statutair in Nederland gevestigde) beursgenoteerde bedrijven nogal uitgedund sinds de hoogleraar met haar lijst begon. Nederland telde in 2007 nog 122 beursgenoteerde bedrijven, inmiddels zijn dat er nog maar 81 door het vertrek van bedrijven als Unilever, Aegon en Air France/KLM.
Ook zijn de bestuurders gemiddeld ouder (de commissarissen bleven gemiddeld even oud) en is de top vaker afkomstig uit het buitenland. Inmiddels heeft 39 procent van de bestuurders en 48 procent van de commissarissen een niet-Nederlandse nationaliteit; in 2008 ging het om respectievelijk 29 en 27 procent. ‘Dat geldt tegenwoordig zowel voor mannen als voor vrouwen’, aldus Lückerath.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant