Trumps cadeautjes voor Poetin brengen vrede bepaald niet dichterbij. Europese landen die daar wél naar streven, moeten in actie komen. Bijvoorbeeld door Russische projectielen boven Oekraïne neer te schieten.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Een dieselakkoord met Vladimir Poetin, het tegenhouden van nieuwe sancties tegen Rusland, het beperken van Elon Musks Starlink-systeem dat cruciaal is voor de Oekraïense defensie, een onderbreking in waarschuwingen over ballistische raketten, druk op Kyiv om eenzijdig te stoppen met aanvallen op Russische raffinaderijen, dreigementen dat hulp aan Oekraïne wordt gestopt: dit en meer vormt, samen met pressie op president Volodymyr Zelensky om op te stappen, het jongste verraad van Oekraïne door president Donald Trump.
Nieuw is dat verraad niet; Trump is na zijn terugkeer meteen gestopt met materiële en financiële hulp aan Oekraïne, onderbrak eerder al de inlichtingensteun en vernederde Zelensky in het Witte Huis. Het past in Trumps abrupte beëindiging van Amerika’s mondiale leiderschapsrol ten gunste van een hard-nationalistisch America First-beleid. Hij hekelt en bedreigt bondgenoten en doet het liefst zaken met rechts-radicalen en autocraten.
Toch schokte Trumps jongste openlijk pro-Russische wending velen, ook vanwege de directe funeste gevolgen voor Oekraïne op het slagveld en in de verdediging van zijn steden. Dat Trump hiermee Europa’s bloedigste agressor sinds Hitler hielp en tegelijk zware druk op Kyiv uitoefende om eenzijdige concessies te doen, dwong Zelensky tot een gewaagde tactiek: hem van repliek dienen.
Openlijk luidde hij de noodklok, en dat had effect, ook onder Republikeinen. Oud-vicepresident Mike Pence sprak van verraad. Senatoren van beide partijen kondigden onderzoeken aan naar het beperken van de hulp aan Kyiv en belden Zelensky. Wie wil er geassocieerd worden met de appeasement van Poetin, vroeg politicoloog Richard Haass. Trumps pro-Russische acties creëerden ‘een zeldzaam moment van door beide partijen gedeelde afschuw’, schreef Tom Nichols in The Atlantic.
Inmiddels is buitenlandminister Marco Rubio druk doende om de boel te kalmeren. De inlichtingenhulp is nooit stopgezet, zegt hij. De vertraging van Patriot-leveranties was ‘geen politiek besluit’. De Starlink-beperking wordt ‘binnen 48 uur’ opgelost, zei Zelensky dinsdag. De komende tijd zal blijken of de steun aan Oekraïne volledig wordt hersteld of niet.
Maar de schade is al toegebracht, ook in de diplomatie ter beëindiging van de oorlog, iets waar Oekraïne naar snakt. Oekraïne is allang bereid tot stappen richting vrede, inclusief een (gehele of gedeeltelijke) wapenstilstand. De Europeanen klonken er dinsdag bij het vredesoverleg in Oslo positief over. Maar Trumps cadeautjes voor Poetin – terwijl Oekraïne het mes op de keel wordt gezet – vergroten de kans op succes niet.
Telkens als Poetin tegenslag ondervindt, krijgt hij uit Amerika en Europa reddingsboeien toegeworpen. Trumps diplomatieke initiatieven (waarbij Trump ook meer uit lijkt op bilaterale deals, bijvoorbeeld over Iran) zijn voor Rusland een kans, en ze dienen als rookgordijn voor het intensiveren van de oorlog. Maar Poetin ontleent óók hoop aan de dreigende verkruimeling van de steun aan Oekraïne in Europa zelf; zie bijvoorbeeld Frankrijk.
Europese krachten die wél uit zijn op een duurzame vrede en een onafhankelijk Oekraïne, kunnen dus niet langer als verlamde konijnen in de koplampen van Trump en Poetin blijven staren. Zij moeten stappen zetten – zoals het neerschieten van Russische projectielen boven delen van Oekraïne – die laten zien dat Poetins agressie in Europa zijn grens heeft bereikt. De blauwdruk voor een wapenstilstand naar Koreaans model ligt klaar. Maar als ook de Europese steun erodeert, wachten niet alleen Oekraïne maar het hele continent nog donkerder tijden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant