In de nieuwe thriller The Weight speelt Ethan Hawke (55) een ouderwetse, zwijgzame held. En dat voor een acteur die toch vooral bekendstaat om zijn enorme flair en energie. Hawke, die vorig jaar nog een Oscar-nominatie kreeg voor zijn rol in de film Blue Moon, legt zelf uit waarom juist deze rol zo belangrijk voor hem is.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Weinig acteurs kunnen zo goed babbelen als Ethan Hawke. Er zijn films waarin Hawke de boel haast eigenhandig aan de praat moet houden. Samen met Julie Delpy in Before Sunrise, Before Sunset en Before Midnight bijvoorbeeld, films die vrijwel volledig bestaan uit twee wandelende, eindeloos pratende personages. Of neem Blue Moon, waarin Hawke liedjesschrijver Lorenz Hart speelt. Ook hier is Hawke haast een minuut of honderd aan het woord.
Hawke kan het nu eenmaal als geen ander, waarbij zijn spel vaak dynamisch is, en altijd met die haast jongensachtige flair. Maar Hawke is ook de Hollywood-ster die altijd blijft verrassen, iemand die de typecasting wil tegengaan. Sinds hij begin jaren negentig doorbrak met zijn rol in Dead Poets Society, wisselt Hawke rollen in blockbusterfilms als The Purge, The Black Phone en The Magnificent Seven moeiteloos af met rollen in films als Boyhood, First Reformed en Leave the World Behind.
Zijn hoofdrol in The Weight, een grimmige thriller die zich afspeelt in de jaren dertig van de vorige eeuw, voelt weer als een heel nieuwe Hawke. Als Samuel Murphy, een onterecht veroordeelde vader die in een werkkamp belandt, ontpopt Hawke zich ineens tot een soort Clint Eastwood: een zwijgzame held met het hart op de goede plek.
Hij is een man van weinig woorden, die met een stel medegevangenen een paar kilo goud door de Amerikaanse wildernis moet sjouwen, in opdracht van opzichter Clancy (Russell Crowe). Met uiteraard alle gevaren van dien.
Volgens Hawke zelf kwam deze zwijgzame rol op het juiste moment. Hij ziet zijn carrière als een soort spinnenweb, met allerlei verschillende draadjes: richtingen die hemzelf ook voortdurend moeten blijven verrassen. Dat is althans hoe hij het uitlegt in een Zoom-gesprek met deze krant over The Weight, dat vanaf deze week in de bioscopen draait.
Ongeveer gelijktijdig verschijnt in de Verenigde Staten ook nog eens het tweede seizoen van zijn veelgeprezen misdaadkomedie The Lowdown, waarin Hawke een nogal chaotische burgerjournalist speelt die het in Oklahoma voortdurend aan de stok krijgt met allerlei geteisem.
Zijn rol in The Weight voelde voor Hawke als iets nieuws, of in ieder geval als iets wat hij ruim twintig jaar niet meer deed. Het deed hem vooral denken aan zijn voor een Oscar genomineerde rol in Training Day uit 2001, waarin Hawke een idealistische goedzak speelt die weigert mee te gaan in de wijdverspreide corruptie binnen het politiekorps van Los Angeles.
Hawke: ‘Training Day was de laatste keer dat ik een ouderwetse good guy speelde. En voor het eerst in tijden speel ik weer eens in een actiefilm! Best vreemd eigenlijk, want Training Day was zó leuk om te maken. Tijdens het draaien van die film dacht ik: oké, dit is nu blijkbaar mijn carrière, ik ga alleen maar dit soort rollen spelen. Maar dat gebeurde niet.’
Toch was hij ‘wel weer eens op zoek’ naar zo’n ouderwetse held met een bepaalde waardigheid, die handelt volgens een sterk moreel kompas. ‘Iemand die zich aan zijn woord houdt, en een gevecht wint door slim te zijn en er überhaupt van weg te blijven. Dat type is heel interessant om te spelen, maar het is in het Hollywood van nu verdomd lastig om goede actiescripts te vinden met dit soort rollen.’
The Weight is sowieso het soort film dat je in Hollywood nog maar zelden ziet: een ouderwetse thriller met duidelijke goedzakken en schurken, en met een norse hoofdpersoon die het goede wil doen. Het type film ‘zoals ze die tegenwoordig nog maar zelden maken’, zegt ook Hawke.
‘Dat is precies waarom we deze film wilden maken! Al tijdens het lezen van het script dacht ik: hoe kan het toch dat we niet meer van dit soort verhalen zien? Hoe kan het dat we niet elk jaar nieuwe varianten zien op klassiekers als The Treasure of the Sierra Madre?’
Hawke geeft zelf direct het antwoord: ‘Je hoeft alleen maar naar het hedendaagse Hollywood te kijken om die vraag te beantwoorden. Dit soort films bouwen vaak niet voort op een bekend universum, zijn geen sequels van bestaande films en worden zelden een franchise. Het is gewoon een ouderwets verhaal met een centraal probleem, een beetje in het sfeertje van films met Steve McQueen en Howard Hawks. Een voedzaam en lekker gerecht, maar dat krijgen we tegenwoordig zelden nog opgediend.’
Het verschil met Hawke’s laatste rollen is groot. Kijk maar naar zijn meest recente werk: zijn voor een Oscar genomineerde hoofdrol in Blue Moon en zijn fantastische hoofdrol in de serie The Lowdown. In die rollen is Hawke dynamisch, energiek, uitzinnig en vooral héél praatgraag.
Maar in The Weight is elk woord al snel te veel. Voor Hawke was dat de voornaamste reden om ja te zeggen. ‘Deze rol sprak mij enorm aan omdat ik ogenschijnlijk heel weinig moest doen. Ik wilde weer eens iets maken dat veel meer vanuit de ziel kwam, niet alleen maar vanuit mijn mond. Dat is ook wat film kan doen: een bepaalde magie vangen via lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen. Emoties overbrengen zonder ze uit te schreeuwen. Woorden zijn in deze rol irrelevant.’
Toch was dat wennen, zelfs voor een veteraan als Hawke. ‘Ik had vooraf besloten dat Murphy in de film maximaal één keer mag lachen. Absoluut niet vaker, dat past niet bij hem. Maar toen ik eenmaal op de set stond, ging ik uit automatisme toch vaak lachen. En ja, dan moet de take opnieuw. Deze rol vroeg in dat opzicht extreem veel precisiewerk.’
‘Weet je wat grappig is? Als je iemand speelt die veel praat, of heel voorkomend is, ontwikkel je al snel de gewoonte om genereus te zijn naar je tegenspelers. Je wilt ze zoveel mogelijk geven om mee te werken: een lach, een bepaalde gezichtsuitdrukking. Maar in deze film kon en mocht dat niet. Murphy zit helemaal in zijn eigen bubbel. Dat was het moeilijkst, omdat andere acteurs toch hoopten op een bepaalde reactie. Maar ik mocht ze vrijwel niets geven. Moeilijk man!’
Hawke wil zichzelf voortdurend blijven verrassen en uitdagen. ‘Ik werd nog maar zelden gevraagd voor een komedie, terwijl ik dat geweldig vind! Dat is ook waarom ik mijn rol in The Lowdown zo heerlijk vind. Niemand dacht bij mij aan een puur komische rol, maar Sterlin Harjo (maker van The Lowdown en eerder Reservation Dogs, red.) gelukkig wel. Het is sowieso een voorrecht om met hem te werken: Reservation Dogs is een van de beste series ooit gemaakt.’
Zijn rol in The Lowdown betekent zijn eerste terugkerende rol in een serie. Heerlijk, vond Hawke dat. ‘Vooral omdat mijn personage in die serie zo sterk verschilt van Murphy in The Weight. In het eerste seizoen draaide mijn spel vooral om het vinden van het personage: wat draagt hij, hoe praat hij, hoe loopt hij. Het is best een uitdaging om diezelfde wereld voor een tweede keer te betreden. Maar het fijne aan televisie is dat het canvas zo groot is. Je kunt zoveel kanten op met je kwast; hoekjes ingaan waarvoor je bij een film nooit tijd hebt.’
Bij zijn rol in The Weight was er weinig tijd om lang na te denken. Dat kwam vooral door de barre omstandigheden waarin de film werd gedraaid, in de wildernis bij de Duits-Tsjechische grens. Hawke: ‘Ik ga hier niet zitten klagen! Maar natuurlijk was het moeilijk, ingewikkeld en uitputtend. Ik kan je vertellen over de saaie dingen, zoals teken, muggen en slangen, maar daarmee verras ik je niet.
‘De fysieke dingen waren een veel grotere uitdaging, zoals zwemmen in een ijskoude rivier terwijl er boomstammen om je heen drijven. Natuurlijk is dat een uitdaging, maar dat is juist waarom we die wildernis ingingen en niet filmen voor green screens. Er moet iets op het spel staan.’
‘Deze personages zijn geen superhelden. En ik ben geen Tom Cruise die met een motor van een klif rijdt. Het avontuur is hier gewoon heel menselijk, met problemen waarmee we allemaal te maken kunnen krijgen als we zo’n wilde tocht beleven. Er is een afschuwelijke scène waarin mijn personage een vinger dreigt te verliezen. Gebeurt dat ooit in een Marvel-film? Natuurlijk niet! Die gasten blazen hele steden op, maar hebben zelden dit soort kleine ellende.’
Hawke blijft realistisch: (superhelden)films waarin hele steden digitaal worden opgeblazen, verkopen makkelijker dan een zwijgzame held die goud door de wildernis moet smokkelen. Hoe realistisch is het eigenlijk nog dat dit soort films gemaakt kan worden, laat staan een succes wordt?
Hawke: ‘Ik ben optimistisch genoeg om deze film te maken, maar realistisch genoeg om te weten dat zo’n film tegenwoordig verdomd moeilijk verkoopt. Juist daarom voelt het als een overwinning als mensen me vertellen dat ze Blue Moon of The Weight hebben gezien. Dat voelt steeds specialer. Ik hou ervan om het publiek iets voor te schotelen dat niet per se in het algoritme past.’
‘Dat deze film überhaupt gemaakt is in deze tijd, is al een prestatie op zich. Ik hoop zo dat mensen The Weight gaan zien, maar het is moeilijk om de aandacht te krijgen. Het is een uphill run, zeker als je niet zomaar 25 miljoen dollar aan marketingbudget tot je beschikking hebt.
‘Maar ik ben er ook allergisch voor om van elke film een ‘evenement’ te maken. Dat alles een narratief moet hebben of een speciale gebeurtenis moet zijn. Het is een moeilijke balanceeract: aan de ene kant betekenisvolle, relevante kunst maken, en tegelijkertijd moeten opboksen tegen de wetten van het grootkapitaal.’
Hawke weigert om zijn rolkeuzes te veel daardoor te laten bepalen. ‘Ik probeer nog steeds mijn eigen neus te volgen en films te maken die ik zelf graag wil zien. Soms valt mijn smaak perfect samen met waar de wereld behoefte aan heeft, soms helemaal niet. Je hebt vooraf toch geen idee hoe de fiches precies verdeeld worden.
‘Elk jaar komen er weer een paar films waarvan niemand had verwacht dat ze een succes zouden worden. Hoezeer Hollywood ook beweert dat succes te voorspellen is: er zullen altijd onverwachte mensen blijven komen die de boel opschudden.
‘Daarom is het ook zo belangrijk om te blijven luisteren naar je eigen gevoel en wensen. Je moet hoop en geloof blijven houden dat we niet alleen maar robots zijn die klakkeloos uitvoeren wat het algoritme ons opdringt. Maar dat wordt in deze wereld wel steeds moeilijker.’
The Weight is vanaf 22/10 te zien in de bioscoop.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant