Christiaan N. stond dinsdag terecht voor het doorknippen van koperen kabels bij de spoorbrug van Zwolle. Door ‘slimme camera’s’ lijkt het ProRail gelukt de impact van koperdiefstal voor de reiziger te beperken.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Dat hij op 1 december zeven kabels doorknipte bij de Zwolse spoorbrug over de IJssel, bekent de 46-jarige oud-marinier Christiaan N. direct. En dat hij daardoor het spoorverkeer op deze cruciale verbinding urenlang heeft stilgelegd, dat had hij ook wel meegekregen. Maar ‘pas in het huis van bewaring, afgelopen maandag, heb ik gehoord over het verwijt van gevaarzetting’, zegt N. dinsdag in de Zwolse rechtbank.
Dat het Openbaar Ministerie hem daarom volgens artikel 146 ‘het opzettelijk veroorzaken van gevaar voor het spoorverkeer’ ten laste legt, een misdrijf waarop maximaal 15 jaar gevangenisstraf staat, daar is N. van geschrokken. ‘Daar heb ik toen nooit bij nagedacht’, zegt hij, terwijl zijn voet onophoudelijk heen en weer beweegt. ‘Ik sliep in een tentje langs de Vecht, zonder eten, zonder iets. Mijn focus was op geld en overleven.’
Er zijn grofweg twee soorten koperdieven, zegt Minco van Os enkele uren voor de zitting. ‘De gelegenheidsdief en de mensen die beter weten waar ze mee bezig zijn.’ Van Os is incidentbestrijder bij ProRail en ‘themaverantwoordelijke koperdiefstal’.
De technisch onderlegde dieven weten duidelijk wat ze moeten meenemen, legt hij uit. ‘Die weten bijvoorbeeld waar systemen dubbel zijn aangelegd. Waar ze kabels kunnen weghalen, zonder dat er een alarm afgaat.’ Zulk soort diefstal blijft dan onopgemerkt totdat ProRail er bij een controle op stuit.
Maar op basis van hoe het die nacht bij de Zwolse spoorbrug ging, had Minco van Os de dader al ingeschaald in de categorie ‘gelegenheidsdief’. Een langsrijdende machinist zag hoe N. bezig was bij het spoor en waarschuwde de politie. Bovendien ging na het doorknippen van zeven kabels een serie alarmen af. De politie was er razendsnel bij en kon N. in de kraag vatten.
Dat een koperdief langs het spoor gepakt wordt, komt niet heel vaak voor. In de vijf jaar dat Van Os bij ProRail werkt, kan hij zich in totaal drie gevallen herinneren. Nu Christiaan N. terechtstaat, heeft ProRail de nationale pers getipt. Om duidelijk te maken dat het stelen van de onderdelen een serieus misdrijf is, dat niet in verhouding staat tot de potentiële opbrengst.
Bij de huidige hoge koperprijs leveren de kabels bij de ijzerhandel hoogstens een paar tientjes op. Maar de gevolgen voor het treinverkeer en reizigers kunnen enorm zijn. Die schade is moeilijk te berekenen, maar de 22 duizend euro die het ProRail kostte om de kapotte kabels bij Zwolle met spoed te repareren, zijn wel keihard. Dat bedrag eist ProRail dus terug van Christiaan N.
En er is nóg een reden waarom de spoorbeheerder de zaak als mediamoment kiest: er is een succes te melden. Het aantal koperdiefstallen is de laatste tijd spectaculair gedaald. Waar het er lang zo’n vijfhonderd per jaar waren, bleef het vorig jaar beperkt tot 243 diefstallen. Helemaal verheugd is ProRail over het feit dat er dit jaar nog geen enkele ‘ernstige verstoring’ is geweest door koperdiefstal. Een diefstal waardoor het treinverkeer opgeteld meer dan 680 minuten vertraging opliep.
ProRail wijt die trendbreuk aan de 250 ‘slimme’ camera’s die de beheerder vorig jaar heeft aangeschaft. Die worden geplaatst op strategische punten langs het spoor en zijn zo geprogrammeerd dat ze oplichten als er mensen in beeld zijn die ‘verdacht gedrag’ vertonen. Dat kan iemand zijn die rondhangt op een plek waar wel vaker suïcides voorkomen. Maar dus ook iemand die probeert dicht bij het spoor te komen. In de centrale meldkamer licht dat beeld op en kunnen medewerkers direct de politie of de eigen incidentbestrijders inseinen.
Het is bij lange na niet genoeg: 250 camera’s om de 7 duizend kilometer spoor in Nederland in de gaten te houden, beaamt Van Os. Dat is afgelopen maand wel gebleken toen, vermoedelijk als gevolg van boerenprotest, op tientallen plekken het spoor werd gesaboteerd en het treinverkeer in het hele land werd ontregeld. Voor zover bekend is er nog niet één aanhouding verricht.
Maar bij ProRail zijn ze er wel van overtuigd dat ze door strategisch geplaatste camera’s voorkomen dat koperdiefstal cruciale knooppunten treft. Ook bij de spoorbrug over de IJssel heeft ProRail zo’n camera neergezet. Tevreden laat Van Os zien hoe de camera een naastgelegen rangeerterrein en het spoor over de brug in de gaten houdt.
Toch lijkt enkele uren later in de Zwolse rechtbank zeer de vraag of een dief van het type Christiaan N. zich daardoor echt laat afschrikken. Naast de zaak van de spoorkabels staat hij namelijk terecht voor zestien andere misdrijven, waaronder inbraken in twee kerken, een horecazaak en een tennis- en padelclub. Een handvol slachtoffers is aanwezig om te vertellen hoe ingrijpend die diefstallen voor hun waren. Ook heeft N. twee bronzen dwarsleggers uit het Indië-monument in Zwolle bij een ijzerhandel ingeleverd.
De officier van justitie eist een gevangenisstraf van 3 jaar, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. Christiaan N. heeft er in zijn slotwoord niet veel meer over te zeggen dan dat hij zich inzet voor een beter leven en ‘veel spijt heeft, zeker als je wat dichter komt op wat de uitwerking is’.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant