De EU haalt de banden met de noordelijke buren aan om de toenemende militaire en economische activiteiten van Rusland en China in het poolgebied een halt toe te roepen. De Europese Commissie wil het toezicht op onderzeese kabels en leidingen aanscherpen en de ijsbrekervloot uitbreiden.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
‘Nu Rusland en China hun aanwezigheid en ambities vergroten, is het Noordpoolgebied een frontlinie geworden in de mondiale machtsstrijd. Onze vernieuwde strategie weerspiegelt deze nieuwe realiteit en stelt veiligheid onmiskenbaar centraal’, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas dinsdag bij de presentatie van de Arctische Strategie.
Ook de onbetrouwbaarheid van de Amerikaanse president Donald Trump speelt een belangrijke rol bij de hernieuwde interesse van de EU voor het poolgebied. Trump dreigde vorig jaar herhaaldelijk dat hij Groenland – onderdeel van het grondgebied van Navo-partner Denemarken – desnoods met geweld zou bezetten.
‘Het arctische gebied is de plaats waar de geopolitieke tektonische platen met elkaar botsen. Daarom moeten we nu handelen en onze strategische positie bepalen’, aldus Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Naast het tegengaan van ongewenste militaire acties wil de Commissie ook de economische belangen van de EU in het poolgebied beschermen. De noordelijke wateren warmen vier keer zo snel op als de rest van de aarde. Dat leidt tot hogere zeespiegels en een verandering van de golfstromen die Europa direct raken.
Verder komen er nieuwe zeevaartroutes beschikbaar en daarmee nieuwe voorraden economisch waardevolle grondstoffen. De Commissie wil dat die duurzaam gewonnen worden, waar de bewoners van het gebied van zouden profiteren, net als de EU.
De Arctische Strategie richt zich op een betere bescherming van onderwater-infrastructuur (kabels, leidingen). Het toezicht moet scherper en de EU moet in staat zijn beschadigde kabels en leidingen sneller te repareren. Verder wil de Commissie een grotere paraatheid om op te treden bij dreigingen. Dat vereist onder meer uitbreiding van de ijsbrekervloot, maar ook het uitwisselen van informatie tussen de betrokken landen en een versterkte grensbewaking.
De Commissie wil de Russische schaduwvloot – de tankers die Moskou gebruikt om gesanctioneerde olie te vervoeren – in het poolgebied effectiever volgen. Dat toezicht kan ook gebruikt worden om illegale visserij en milieuvervuiling tegen te gaan.
De Commissie zet in op duurzame ontginning van de grondstoffen in het poolgebied. De EU kan deze grondstoffen goed gebruiken om minder afhankelijk te zijn van China dat nu de hofleverancier is. Voor het vervoer moet de havencapaciteit in het gebied moderniseren. De Commissie bepleit verder de integratie van de noordelijke energienetwerken met de Europese energienetwerken om hernieuwbare energie (wind, zon, water, geothermische energie) naar het Europese vasteland te vervoeren.
‘Toegang tot zeeroutes en natuurlijke hulpbronnen in het Noordpoolgebied is van strategisch belang voor de EU’, aldus Kallas. De Commissie wil geen olie, kolen of gas uit het poolgebied. Die fossiele brandstoffen moeten in de grond blijven. De EU wil de komende decennia het gebruik van olie, gas en kolen vrijwel geheel afbouwen.
Behalve de inwoners van Groenland en IJsland (geen EU-landen) wonen er ook een half miljoen EU-burgers in het noordelijke poolgebied. Het gaat om Finnen, Zweden en Denen. In september bezocht Von der Leyen Groenland om het belang aan te geven dat de EU hecht aan een nauwere relatie met de noordelijke buren in grillige geopolitieke tijden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant