In Indonesië is de afgelopen maanden al 2 miljoen hectare bos verbrand. Dikke rook hangt boven Sumatra en Kalimantan en bedekt ook buurlanden. Ruim 280 duizend Indonesiërs kampen met ademhalingsproblemen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Indonesië, met als standplaats Jakarta.
Beelden uit steden als Palangkaraya tonen mensen met mondkapjes, die nauwelijks helpen tegen de rook. Al maanden houden mensen deuren en ramen gesloten, maar tegen het giftige fijnstof is niets bestand. Het Indonesische ministerie van Volksgezondheid heeft bekendgemaakt dat 283.700 mensen, verspreid over zeven provincies, ademhalingsproblemen hebben. Mensen hoesten, zijn kortademig, hebben loopneuzen, keelpijn en irritaties aan ogen en huid, en dat al maanden. Hartpatiënten lopen extra gevaar.
De bosbranden zijn begonnen in juni en zijn nog steeds niet geblust. De rookdeken bedekt ook buurlanden, die vergeefs klagen bij Indonesië. In twee van die landen, Maleisië en Oost-Timor, zijn al scholen gesloten vanwege de dikke rook. De naburige stadstaat Singapore heeft becijferd dat zijn lucht dit jaar door de rook uit Indonesië zelfs vaker ‘ongezond’ is dan in 2015, toen in Indonesië ook al miljoenen hectare in brand stonden.
Op dit moment zou de situatie, volgens het bedrijf Nusantara Atlas dat de satellietbeelden bestudeert, minstens net zo erg zijn als in het rampjaar 2015, en het ‘brandseizoen’ is nog niet voorbij. De belangrijkste oorzaak van de branden, de droogte, houdt nog aan. Die droogte is een gevolg van het weerfenomeen El Niño: dat is verantwoordelijk voor het feit dat de afgelopen maanden in 90 procent van Indonesië geen druppel regen is gevallen.
El Niño houdt verband met een warme luchtstroom die over de Stille Oceaan waait. Die lucht warmt het zeewater op en is bepalend voor het klimaat op de wereld. Het fenomeen veroorzaakt jaarlijkse verschuivingen in het weer en beïnvloedt de kans op overstromingen, droogtes, stormen, natuurbranden en hittegolven. El Niño bereikt zijn hoogtepunt tussen oktober en december. Het ene jaar is El Niño actiever dan het andere, maar bosbranden zijn hoe dan ook een terugkerend verschijnsel in Indonesië.
In 2015 en 2019 bereikten de branden een piek. In 2015 verbrandde 2,7 miljoen hectare bos, rook verspreidde zich over de hele regio. De buurlanden beklaagden zich, de Indonesische regering beloofde de brandpreventie voortaan serieus te nemen.
In 2015 zette de toenmalige president Joko Widodo zelfs een nieuwe dienst op die zich speciaal zou bezighouden met preventie. Maar die dienst werd weer opgedoekt toen het aantal verbrande hectaren meeviel. De huidige president, Prabowo Subianto, heeft volgens de minister voor Bosbouw, Raja Juli Antoni, nu beloofd toch weer zo’n preventiedienst in het leven te roepen.
Milieubewegingen klagen dat de regering altijd te laat reageert: pas als het brandt. Volgens Greenpeace is de regering meer met de aanschaf van nieuwe brandblussers bezig dan met echte preventie. Uitgezocht zou moeten worden wie er profiteert van de branden: niet zelden zijn dat de plantagebedrijven. Die kunnen dankzij een brand hun grondgebied gemakkelijk uitbreiden: het bos is dan immers toch al weg.
Singapore maakt nu jacht op Indonesische bedrijven die landrechten hebben in het brandgebied, en daar enorme plantages beheren voor palmolie, pulp en papier. Echt straffen kan Singapore ze niet, maar een begin is er. Singapore heeft tien bedrijven aangemaand: zij moeten werk maken van het blussen van de branden, zorgen dat er niet opnieuw brand uitbreekt en een actieplan overleggen waarin zij uitleggen hoe ze dat ook in de toekomst willen doen.
Het andere buurland, Maleisië, heeft Indonesië al meerdere malen aangeboden te komen helpen met blussen, maar de Indonesische regering wijst elk aanbod van de hand. Zij houdt vol dat ze de situatie nog steeds onder controle heeft.
Het nieuwste Indonesische idee om het vuur te bestrijden is het opwekken van regen door ‘droog ijs’ op de bewolking te strooien. Dat systeem is uitgeprobeerd bij het vliegveld van Palembang op het eiland Sumatra, waar het vliegverkeer hinder ondervond van de rook. Daar is twee keer regen opgewekt, met als gevolg dat het zicht even beter werd. Maar na enkele uren was de rook terug. Toch noemt de Indonesische rampendienst de resultaten ‘best wel effectief’.
Source: Volkskrant