is bestuurssocioloog.
Het huwelijk staat op de helling. Zo daalt het aantal huwelijken (van ooit 124 duizend naar 70 duizend per jaar) in zowel absolute als relatieve zin, terwijl er vorig jaar nog nooit zoveel geregistreerde partnerschappen (28 duizend) zijn gesloten.
Daarmee lijkt ook de huwelijksceremonie langzaam uit te sterven. Dus laten we deze potentiële dodo koesteren zolang het kan. Want uw huissocioloog is inmiddels op veel huwelijksceremonies te gast geweest en durft zich wel te wagen aan een vergelijkende conclusie: liefde maakt onmogelijke dingen mogelijk. Dat weet iedereen die weleens Boer zoekt Vrouw, Love is Blind of B&B vol Liefde kijkt. Maar in dat genre zijn vooral huwelijksceremonies een sociologisch cadeautje.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Juist omdat het huwelijk als eeuwenoud instituut nu niet langer vanzelfsprekend is in onze cultuur, is het boeiend om te zien hoe moderne mensen daar invulling aan geven. Sowieso is het vrij fascinerend dat verloofden maandenlang over alles nadenken om het maar zo persoonlijk mogelijk te maken, terwijl het per definitie een onpersoonlijk instituut is dat ons als individu ontstijgt. Sterker nog, dat is ook de kracht. Het huwelijk heeft juist betekenis, ondanks de personen die het aankondigen. Zo ziet iedere huwelijksdag er over het algemeen hetzelfde uit. Er is – meestal – een ceremonie, een diner, een borrel en een feest. Het is, net als een begrafenis, een klassiek transformatieritueel. Van de ene naar de andere familie, van ongebonden naar gehuwd, van hier naar daar. Want transformaties komen met onzekerheid en die onzekerheid vullen we doorgaans graag op met vastigheden, zoals tradities of rituelen.
Misschien juist vanwege het onpersoonlijke karakter heeft zich een industrie ontwikkeld die is gespecialiseerd in het personaliseren, de ‘hoe’-vraag en ‘de personal touch’. En in al die persoonlijke keuzes schuilen sociale richtingaanwijzers. Daarmee is het bijwonen van een huwelijk een sociologische speeltuin, omdat iedere minuut door en door sociaal geladen is. Dat gaat van hoe en waar het huwelijk plaatsvindt, wie er bij welk deel aanwezig mag zijn, wie er wanneer mag speechen, of en hoe er geloften worden uitgesproken, of de kerk een decoratief of disciplinerend onderdeel vormt van de dag en of, hoe en waar het feest wordt gevierd. Alles – maar echt alles – is voorzien van klassegebonden en sociale signalen. Want in een huwelijksceremonie is namelijk alles een potentieel onderscheidingsmiddel.
Ik heb huwelijken bijgewoond in Portugal, Griekenland en Friesland: ceremonies die één, twee of drie dagen duurden, op landgoederen en kastelen, maar ook bij de lokale motorclub en in het wijkhuis. En wat opviel: hoe Randstedelijker het huwelijkspaar, hoe groter de kans dat een huwelijk buiten de Randstad plaatsvindt; hoe hoger opgeleid het bruidspaar, hoe meer speeches en hoe hoger opgeleid de sprekers, hoe langer de speeches duren.
Op huwelijken komen mensen samen waarvan velen elkaar daarna nooit meer zullen zien. Het vormt daarmee een soort sociologische flashmob. Extra interessant is een hoger opgeleid huwelijkspubliek. Zonder uitzondering uitstekend gekleed, op de hoogte van de juiste etiquette en gedragsregels, maar ook schaamteloos pretentieus.
Als na het diner de drank zijn sporen nalaat, wordt het pas echt genieten. Want er is altijd wel iemand die door zijn privileges het bos niet meer ziet en begint op te scheppen over zijn maandinkomen, tweede huis op Bali of de beperkingen van de au pair, zijn antidemocratische wereldbeeld ontvouwt of zijn recente psychiatrische diagnose op tafel legt. Bovendien is er altijd wel iemand bereid om de aanwezigen eraan te herinneren dat feitelijk een groot deel (1 op de 3) van de huwelijken eindigt in een scheiding. Alsof je een verjaardag wil opluisteren met de feitelijkheid dat uiteindelijk niemand de aarde levend verlaat. Het lijkt me grappigheid verwarren met tact.
En dus maakt liefde onmogelijke dingen echt mogelijk. Dat geldt voor de mensen die samenkomen en de speeches die worden gegeven, maar misschien geldt dat inmiddels ook wel voor het huwelijk zelf. Als uitstervend instituut. Dus ga gauw deze dodo spotten, voordat ook deze vogel definitief is uitgestorven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant