De Japanse ruimtevaartorganisatie lanceert maandagavond een raket naar Phobos, een van de twee kleine manen van Mars. In de raket zit een karretje, een rover, die voor het eerst over het oppervlak van Phobos gaat rijden. Bovendien zal de satelliet wat maanstof verzamelen om terug te brengen naar de aarde.
werkt op de wetenschapsredactie van de Volkskrant. Hij studeerde sterrenkunde.
In de binnenste regionen van ons zonnestelsel zijn maar drie manen te vinden: ‘de’ maan, die van de aarde, en Phobos en Deimos, die rond Mars cirkelen. Van ‘onze’ maan is nagenoeg zeker dat die is ontstaan uit de brokstukken van een botsing tussen de aarde en een ander hemellichaam, maar over het ontstaan van Phobos en Deimos zijn wetenschappers het nog niet eens.
De Mars Moons Exploration (MMX)-missie, die maandag vanaf een klein zuidelijk Japans eiland wordt gelanceerd, moet een antwoord gaan geven. Er zijn twee opties: óf Phobos en Deimos ontstonden door een soortgelijke kosmische botsing als die waaruit onze maan ontstond, of het waren vrij vliegende rotsblokken die door de zwaartekracht van Mars in een baan rond de rode planeet belandden.
Voor beide scenario’s zijn op dit moment aanwijzingen, schreef MMX-hoofdonderzoeker Kiyoshi Kuramoto al in 2023. Analyses van oppervlaktemateriaal van de maan moeten uitsluitsel gaan geven. Begrip van hoe de manen zijn ontstaan kan bovendien inzicht geven in hoe materie zich in de verre geschiedenis door het zonnestelsel verspreidde.
Het gaat ongeveer een jaar duren voor MMX om Phobos te bereiken. Eenmaal daar komt een satelliet in een baan rond Phobos om eerste wetenschappelijke observaties uit te voeren. Daarbij zoekt het ook naar geschikte landingsplekken voor de kleine rover, ontwikkeld door de Franse en Duitse ruimtevaartorganisaties. Die rover, Idéfix, is vernoemd naar het hondje van de strip-Galliër Asterix. Terecht, want met een gewicht van 23 kilo is het karretje niet eens zoveel groter dan het hondje uit de stripserie.
Het maanautootje staat nogal een uitdaging te wachten: Phobos is met een doorsnede van 22 kilometer relatief klein en heeft daardoor een zwakke zwaartekracht. Dat maakt het moeilijk voor Idéfix om goed over het oppervlak te manoeuvreren. Door de zwakke zwaartekracht is Phobos bovendien niet mooi rond – de maan heeft meer weg van een gigantische aardappel. Mocht de rover bij een manoeuvre omkukelen, dan is er geen reden voor paniek: hij is zo ontworpen dat hij zichzelf weer rechtop kan zetten.
Tijdens de rit zal Idéfix de oppervlakte van Phobos onderzoeken. De MMX-satelliet zelf moet ook nog gaan landen op de maan, waarbij het zo’n 10 gram materiaal gaat verzamelen. Daarna vertrekt de lander weer naar de aarde, waar het in 2031 zal aankomen. Zonder Idéfix, maar met een kostbare pluk rots en zand die inzage moeten geven in de geschiedenis van deze uithoek van het universum.
Perseverance: Deze Amerikaanse Marsrobot verstigde vorige week nog een record: het heeft sinds zijn landing in 2021 maar liefst 45,2 kilometer afgelegd. Het bracht de Jezero-krater in kaart, waarbij onder meer aan het licht kwam dat daarin ooit water was te vinden.
Ingenuity: Dit was een heus helikoptertje dat Perseverance naar Mars heeft gebracht. Ingenuity, de eerste vliegmachine op een andere planeet, vloog 72 keer tussen 2021 en 2024, waarbij het bewees dat er ook in de ijle atmosfeer van Mars gevlogen kan worden.
Curiosity: Deze Amerikaanse Marsrover landde in 2012 op de rode planeet. De verwachting was dat hij zo’n twee jaar rond zou rijden, maar nu, bijna vijftien jaar later, rijdt de rover nog stug door. Ook deze rover bewees dat er op Mars ooit water was.
Zhurong: Deze Chinese rover, vernoemd naar een vuurgod, verkent sinds 2021 de Utopia Planitia-vlakte op Mars. Het is de grootste inslagkrater op Mars, met een doorsnee van 3.300 kilometer.
Source: Volkskrant