De Albanese premier, Edi Rama, geeft Iran en Rusland de schuld van de escalerende protesten in zijn land. Demonstrerende studenten eisen zijn aftreden en veroorzaakten dit weekend opnieuw veel vernielingen in Tirana. Rami wil dat Albanië voor 2030 lid wordt van de EU.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De demonstraties tegen Rami begonnen afgelopen mei, toen vreedzame milieuactivisten bijna elke dag de straat op gingen om te protesteren tegen de bouw van een groot luxeresort, mede gefinancierd door Trumps schoonzoon Jared Kushner. Bij Rami’s kantoor in Tirana eisten demonstranten zijn aftreden vanwege verdenkingen van corruptie, zijn lange bewindsperiode – Rami is al sinds 2013 premier van Albanië – en de hoge levenskosten in het land.
Sinds studenten zich vorige week aansloten bij de protesten, is er ook sprake van geweld. Zij strijden voor lagere levens- en onderwijskosten en betere kansen op een baan. Inmiddels is hun belangrijkste doel ook het vertrek van Rama.
Nadat afgelopen week ministeries, banken en winkels in Tirana waren vernield en in brand gestoken, werden de protesten dit weekeinde opnieuw gewelddadig. Duizenden actievoerders verzamelden zich voor het ministerie van Onderwijs in Tirana en gooiden stenen naar de politie. Die reageerde met traangas, een waterkanon en rubberen kogels.
Gemaskerde demonstranten bestormden zondag een politiebureau in het centrum van de hoofdstad en bestookten dat met molotovcocktails. Volgens lokale media raakten vijf politieagenten daarbij gewond. Ook gooiden mensen de ramen van het hoofdkantoor van Rami’s Socialistische Partij in.
Rami riep zondag op tot kalmte. Hij waarschuwt dat het Balkanland te maken heeft met een ‘angstaanjagende plaag’ die wordt aangewakkerd door ‘de chaos van sociale media, desinformatie, haat en verdeeldheid’.
Rami geeft ‘krachten van buitenaf’, zoals Iran, de schuld van de gewelddadige wending bij de escalerende protesten. Volgens hem zou Iran desinformatie hebben verspreid via sociale media om de demonstranten op te hitsen.
De twee landen staan sinds 2013 op zeer gespannen voet met elkaar, omdat Albanië onderdak biedt aan Iraanse dissidenten. In 2022 voerde Iran grootschalige cyberaanvallen uit op Albanië, waarna Tirana alle diplomatieke banden met Teheran verbrak. Volgens Rami probeert ook Rusland demonstranten online te beïnvloeden.
Ook gijzelt een groep van twee- tot driehonderd man volgens Rami de protesterende studenten. Hij omschrijft ze als ‘gemaskerde mensen die niets met de studenten te maken hebben’ en die alleen maar chaos willen veroorzaken om te proberen te voorkomen dat Albanië toetreedt tot de EU.
Daarnaast was een ‘externe partij’ volgens Rami betrokken bij minstens één gewelddadige aanslagpoging. Veiligheidstroepen zouden een drone met explosieven hebben ‘uitgeschakeld’ voordat deze het kantoor van de premier kon aanvallen. ‘Geen enkele jongere, student of minderjarige zou zo’n plan bedenken, laat staan uitvoeren.’ Hij noemde geen mogelijke dader.
Rami erkent dat jongeren ‘boos en gefrustreerd’ zijn en verandering willen: ‘Dat zit in hun natuur.’ Maar volgens de premier worden zij als menselijk schild gebruikt door gewelddadige extremisten om overheidsgebouwen, banken en bedrijven te vernielen.
De Europese Commissie veroordeelde zondag het geweld en voegde daaraan toe dat landen die hopen toe te treden tot de Europese Unie, protesten op een ‘vreedzame wijze’ moeten aanpakken. ‘Wij verwelkomen de toezegging van de Albanese autoriteiten dat het recht op protest zal worden beschermd.’
Sinds het begin van de protesten zijn 167 demonstranten gearresteerd, 132 agenten raakten gewond.
Source: Volkskrant