is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Ik heb er ook geen zin in, maar we moeten het toch weer hebben over de Nederlandse talkshows. Extreemrechts, dat ooit beweerde moslims te haten omdat ze aan ‘onze homo’s zaten’, maakte deze week maar weer eens een punt van de regenboogvlag. SGP-voorman Chris Stoffer beweerde bij Café Kockelmann dat die vlag ‘polariserend’ zou zijn; bij Renze zei de directeur van de FVD-school hetzelfde en sprak hij van ‘propaganda’.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Die school heeft vier leerlingen en zou aanleiding moeten zijn om een serieus gesprek te voeren over de afschaffing van artikel 23 van de Grondwet, maar talkshowredacteuren zijn verwikkeld in een tragische doodsstrijd om kijkers en weten overigens ook niet wat een grondwet is. Dus werd de totale clown Filz, een soort Thierry Baudet met plaksnor, opgevoerd en belaagd door de rest van de tafel. Een fragment waarin presentator Nicolaas Veul krachtig weerwoord biedt, werd 50.000 keer geliket. Varkentje gewassen, toch?
Nee dus. Voor marginale figuren als Filz is een optreden in een landelijke talkshow een godsgeschenk; het verschaft hem geloofwaardigheid en normaliseert zijn denkbeelden. De contentmachine die FVD is, zal zijn optreden behendig herverpakken tot een AI-gedrocht voor sociale media, waarin Filz opeens een heel redelijke underdog lijkt tegenover een vuurpeloton van linkse deugers. Een eerder herverpakt optreden van Filz bij WNL over het koloniale verleden ging al viral.
Het ging de afgelopen weken vaker over de normalisering van extreemrechts, mede door een onderzoek naar ‘nativistische’ uitspraken op televisie. Door die normalisering verweren neonazi’s zich tegenwoordig bij de rechter door te verwijzen naar wat Wierd Duk allemaal zegt op tv. Hoewel rechters dat verweer natuurlijk verwerpen, is het volgens onderzoeker Nel Ruigrok bewijs dat extremisten het mainstream-mediadebat als legitimatie gebruiken.
Toen Ruigrok te gast was in mijn podcast, bleek tot mijn verbijstering dat ook zij ten prooi was gevallen aan de valse balans die ze zegt te bestrijden. Ze begon onverwacht over polarisatie en haar bezwaren tegen de media die altijd ‘de flanken’ tegenover elkaar zetten. ‘Het is altijd de PVV tegen D66 als het over migratie gaat’. De grootste partij in een centrumrechts kabinet de ‘andere flank’ noemen ten opzichte van de PVV, omdat men zou ‘polariseren’: ontluisterend.
Ruigrok zou moeten weten dat juist het polarisatieverwijt cruciaal is bij de normalisering van extreemrechts. Het polarisatieverwijt is immers dé manier om tegenstanders als ‘het andere extreem’ te presenteren. Daarmee betekent dat woord ‘extreem’ niets meer en wordt de eigen radicalisering genormaliseerd. De ene pool kiest er niet voor de andere pool af te stoten, is het niet? En horen we niet bij elke uit de hand gelopen fascistenrally dat ‘dit nu eenmaal gebeurt als je de mensen vertelt hoe ze moeten denken’? De fascist als weerloos rechts magneetje dat wordt afgestoten door al die linkse magneetjes in de media: hardnekkige kletskoek.
Het polarisatieverwijt is een wapen van extreemrechts dat het begrip presenteert als een toonkwestie. Extreemrechts wordt immers met scherpe bewoordingen aangevallen. Maar een polariserende toon is helemaal geen probleem; dat heet polemiek. Polarisatie op de inhoud is óók geen probleem, zolang er een democratische rechtsstaat is, waarin mensen wat te kiezen hebben. Maar juist die staat onder druk door de radicalisering van extreemrechts, dat van haar antidemocratische ideeën en corruptie geen enkel geheim meer maakt.
Het verband tussen normalisering, polarisatie en radicalisering blijkt ingewikkeld, zelfs voor mediaprofessionals en wetenschappers. Daarbij zijn de eigen behoefte aan redelijkheid en een bijna religieuze behoefte aan ‘verbinding’ een enorme achilleshiel. Niet polarisatie, maar extreemrechtse radicalisering is ons probleem.
Kom naar de feestelijke boekpremière van Sander Schimmelpenninck, 5 november in De Doelen (Rotterdam). Kaartjes voor Met een gestrekt been via volkskrant.nl/live. Het boek is nu met korting te bestellen bij de webwinkel van de Volkskrant.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant