Aan kop in de peilingen, eenheid in de achterban en een blinkend onderhandelingsresultaat op sociale zekerheid: Progressief Nederland blaakt van het zelfvertrouwen. Zondag nodigde partijleider Klaver premier Jetten uit om van Pro de definitieve gedoogpartner van het kabinet te maken.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
In een tot evenementenzaal omgebouwde kapel in Amsterdam, en staand voor een muurschildering van de Verlosser, hoort Jesse Klaver zondag een smeekbede aan. ‘Mijn verzoek is om nooit meer in zee te gaan met de VVD’, zegt een van de pakweg tweehonderd bezoekers van de meet-up die Progressief Nederland hier heeft georganiseerd. ‘Kijk wat er destijds met onze PvdA gebeurde: van 38 naar 9 zetels.’
Klaver antwoordt: ‘Ik begrijp heel goed wat u zegt.’ Maar, zegt hij in één adem: van elkaar uitsluiten, zoals de VVD andersom wel bij Pro deed tijdens de formatie, wordt Nederland niet beter. ‘De VVD heeft dit land daarmee onregeerbaar gemaakt. Dat is waarom het nu zo’n zooi is.’
En dus moet de coalitie – als het aan Klaver ligt – als de wiedeweerga alsnog met Pro om tafel. Niet langer van zins om een uitnodiging af te wachten, draaide Klaver zondag de rollen om en nodigde hij premier Rob Jetten uit voor onderhandelingen over het Belastingplan. Als het aan de Pro-leider ligt nog deze week, ook al is het in Den Haag dan herfstreces.
Zijn belangrijkste eis ligt al op tafel: een lastenverlichting voor werkenden, betaald met een lastenverzwaring voor vermogende Nederlanders. ‘Noem het ouderwets, maar in een progressief Nederland dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten.’
De publieke uitnodiging aan de premier illustreert het nieuwe zelfvertrouwen bij Pro. De partij die haar wonden moest likken na de bittere verkiezingsuitslag onder Frans Timmermans en zijn aftreden als partijleider, heeft zich onder Klaver de laatste maanden gemanoeuvreerd in de positie van meest logische gesprekspartner van het kabinet. Zeker na het verbond met Volt, dat de coalitie een meerderheid in beide Kamers garandeert.
Samen wisten Pro en Volt zo de voorgenomen bezuinigingen op de sociale zekerheid te verijdelen. Tegelijkertijd kan Klaver genoegzaam vaststellen dat rechts er niet in slaagt zo’n verenigd front te vormen. Door met eigen eisen te komen over abortus (SGP), stikstof (BBB) en asiel (JA21 en SGP) in ruil voor begrotingssteun, is de optie ‘over rechts’ verder uit het zicht geraakt. Dat Klaver zich juist op het thema sociale zekerheid, een van de grote beloftes van zijn partij, heeft weten te onderscheiden, telt daarbij dubbel voor zijn achterban.
Het spook van Rutte II, toen de PvdA zelf keihard bezuinigde en daar vervolgens jarenlang bij de stembus voor moest bloeden, lijkt eindelijk met pensioen te zijn gestuurd – al kunnen sommige leden de pijn nog oproepen, zoals bleek tijdens de meet-up. Ook de fusie met GroenLinks helpt bij het afscheid nemen van het verleden. Zonder al te veel gedoe zijn rood en groen in elkaar opgegaan. Vlekkeloos verliep vorige maand de verkiezing van de nieuwe partijvoorzitter Kitty Jong, een voormalig vakbondsvrouw en PvdA’er.
Zelfs een vonkje in Brussel, waar de parlementariërs van de twee bloedgroepen botsten over de vraag bij welke Europese fractie ze moesten gaan horen, ontwikkelde zich niet tot een uitslaande brand. Het zegt veel over de sfeer binnen de fusieclub. De peilingen, waarin Pro met 25 tot 30 zetels duidelijk aan de leiding gaat, stuwen het goede gemoed alleen maar verder op.
Het leiderschap van Klaver, voor een deel van de aanwezigen zondag toch lang het gezicht van de grootste electorale concurrent, is intussen onbetwist. Zo effectief behartigt hij de belangen van het voormalig PvdA-smaldeel, dat één vrouw in het publiek zich afvraagt of Klaver de groene zaak niet is vergeten. ‘Ik ben groen tot in mijn vezels’, antwoordt hij. ‘Er is misschien iets minder aandacht voor in de media, maar dat wil niet zeggen dat we er niet mee bezig zijn.’
Vanuit de VVD, die nu zelf op woeste baren vaart, klinken intussen waarschuwingen dat links niet té triomfantelijk moet doen. ‘Hoe harder Progressief Nederland juicht, hoe meer de rechtse kiezer denkt: links heeft gewonnen’, zei voormalig VVD-minister Christianne van der Wal vorige week bij WNL, acht maanden nadat haar partij tweehonderd billboards langs de snelweg huurde om te vieren wat zij bij de formatie had binnengesleept.
Zondag klopte Klaver zich niet al te zeer op de borst: in zijn toespraak noemde hij slechts eenmaal hoe hij ‘samen met de vakbonden’ had laten zien ‘dat verandering mogelijk is’.
Voor de VVD reserveerde hij daarentegen scherpe kritiek: ‘Elke euro extra die de hardwerkende Nederlander verdient, pakt de VVD ze met hogere belastingen weer af. (...) Pas als we zeggen dat we de lasten op arbeid willen verlagen en dat betaald moet worden door de allerrijksten – huisjesmelkers bijvoorbeeld – zie je het vuur in de ogen bij Ruben Brekelmans of Dilan Yesilgöz. Dan beginnen ze te knokken. (...) Ik vind dat de VVD al veel te lang de koers heeft bepaald in dit land.’
En toch ligt daar nu die uitnodiging om samen het Belastingplan te vertimmeren. ‘Het is eigenlijk de omgekeerde wereld. Maar als het vanuit het kabinet stilvalt, moet het initiatief vanuit de oppositie komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant