De Duitse christendemocraten verliezen terrein, terwijl de AfD oprukt en bondskanselier Friedrich Merz zijn beloofde hervormingen niet waarmaakt. De jongeren van de CDU eisen verandering – kunnen zij de partij en Duitsland weer op koers krijgen?
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Bonn.
Na de redevoering van bondskanselier Friedrich Merz komt een jonge afgevaardigde uit Beieren naar de microfoon. ‘Uw rede was heel goed’, zegt hij. ‘Uw aankondigingen zijn altijd goed. Maar wat komt er uiteindelijk van terecht? Uw populariteit bevindt zich op het niveau van Liz Truss. Waarom neemt u niet uw dienstauto, rijdt u naar de president en vraagt uw ontslag?’
Het congres van de Junge Union, de jongerenorganisatie van de Duitse christendemocraten, reageert lichtelijk ontzet. Iedereen heeft kritiek op Merz, maar dit is wel heel hard. Johannes Winkel, CDU-Bondsdaglid en voorzitter van de Junge Union, neemt de kanselier in bescherming.
Natuurlijk, Merz heeft veel vertrouwen verspeeld door in zijn verkiezingscampagne ingrijpende economische hervormingen te beloven en die vervolgens niet uit te voeren. Maar ‘vertrouwen herstel je niet door weg te lopen’, zegt Winkel. Als Merz nu eindelijk de hervormingen (pensioenen, zorg, ziektekosten) doorvoert die hij heeft beloofd, dan blijven de jongeren aan zijn zijde staan.
De Junge Union (leeftijdsgrens: 35 jaar) is met 90 duizend leden naar eigen zeggen de grootste politieke jongerenorganisatie van Europa. Ze was altijd een kweekschool voor de macht, een opstap naar een carrière bij een partij, de CDU en haar Beierse zusterpartij CSU, die zichzelf als de natuurlijke regeringspartij van Duitsland beschouwen. De Bondsrepubliek bestaat 77 jaar – in 53 daarvan was een CDU-kanselier aan de macht.
Maar hoeveel macht is er nog over? De partij leed in september smadelijke nederlagen in de deelstaten Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Vorpommern. In landelijke peilingen is zij onder de 20 procent gezakt, ver achter de 28 procent van de AfD.
Zien jongeren nog toekomst in de CDU en de christendemocratie? ‘We hebben een politiek met maat en midden nodig. Waar anderen hard schreeuwen, zijn wij degenen die aanpakken, die de realiteit zonder ideologische oogkleppen onder ogen zien’, zegt afgevaardigde Paco-Miquel Desenz (22) uit Saarland.
De CDU bevond zich altijd in het hart van de Duitse, en daarmee de Europese politiek. ‘De CDU is het belangrijkste doel van aanvallen uit Rusland en de Verenigde Staten, omdat ze heel precies weten: als we de CDU kapot maken, dan gaat Duitsland kapot, dan gaat de Europese Unie kapot’, zegt afgevaardigde Philipp Barfels (26) uit Braunschweig.
Maar volgens veel waarnemers is de CDU een vermoeide partij geworden, die gewend is de lakens uit te delen, maar zelf geen duidelijk toekomstverhaal heeft. Ook Merz blijft bij algemeenheden. ‘In 2040 moet Duitsland een land zijn waar mensen trots op zijn, waar je kansen krijgt, waar arbeid loont, waar je misschien een klein vermogen kunt opbouwen of een bedrijf beginnen’, aldus Merz.
Junge Union-voorman Johannes Winkel is concreter. ‘De CDU moet gezinnen, en vooral jonge gezinnen, weer centraal stellen. Jonge mensen die besluiten kinderen te krijgen, moeten gesteund worden. Per kind moeten gezinnen minder belastingen en sociale premies gaan betalen’, zegt hij.
Ter wille van die gezinnen moet de verzorgingsstaat worden afgeslankt, vindt Winkel. Hoge belastingen leiden tot lage netto-inkomens. Arbeid moet weer lonen. Prestaties moeten weer gewaardeerd worden. Leistung, prestatie, is een woord dat steeds terugkeert bij de Junge Union.
De CDU moet een partij zijn voor de mens uit het midden, ambitieus, economisch liberaal, cultureel licht conservatief, maar wars van extremen. De Junge Union moet niets hebben van de AfD, maar verafschuwt Die Linke, dat uiterst links is, nog meer. Merz en andere sprekers krijgen stormachtig applaus als zij Die Linke van antisemitisme beschuldigen.
Het congres van de Junge Union wordt gehouden in de oude regeringswijk van Bonn, in een congrescentrum tegenover de voormalige Bondsdag. Tussen 1949 en 1990 was Bonn de hoofdstad van de Duitse Bondsrepubliek. Voor de CDU waren het misschien wel de gelukkigste jaren, met bondskanseliers als Konrad Adenauer (1949-1963) en Helmut Kohl (1982-1998), die met grote autoriteit over het land regeerden.
Zoals bij Ajax altijd weer over Johan Cruijff wordt gesproken, zo valt bij de CDU steevast de naam van Konrad Adenauer. Na de oorlog voerde hij verwoeste en moreel failliete West-Duitsland naar een nieuwe toekomst in Europa en een bondgenootschap met de overwinnaars, de Amerikanen. Deze Westbindung stuitte aanvankelijk op grote weerstand, maar Adenauer zette door omdat hij dat nodig vond. Zijn moed werd beloond: in 1957 won hij de verkiezingen met 50,2 procent, nog altijd een record.
Merz moet een soortgelijke moed tonen, zo klinkt het bij de Junge Union. Niet streven naar populariteit op korte termijn, maar de pensioenen, de zorg en de bureaucratie op de schop nemen. Als hij daardoor de stagnerende economie weer aan de praat krijgt, zal de CDU daar bij de Bondsdagverkiezingen van 2029 de vruchten van plukken.
Maar Adenauer kon bogen op een grote en loyale CDU, in een periode waarin de economische groei gemiddeld 8 procent bedroeg. Merz heeft een veel kleinere, afbrokkelende partij, economische tegenwind en de hete adem van de AfD in zijn nek. Toch ziet hij maar een mogelijkheid: stug doorgaan op de ingeslagen weg. Merz: ‘Als het niet lukt te hervormen en duurzame groei te bereiken, hebben we geen kans om in 2029 te winnen.’
Anne-Kathrin Lampe (34), afgevaardigde uit Saarland, heeft er vertrouwen in: ‘Ik denk dat de bevolking weer moed krijgt, als de eerste tekenen van economisch herstel zichtbaar worden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant