De Spaanse premier Sánchez is trots dat zijn land nettobetaler wordt aan de EU en wil een groter EU-budget. De ‘zuinige’ Jetten is juist ontevreden over voorgestelde bezuinigingen: ‘Te weinig en op de verkeerde plekken.’ Kan EU-president Costa de boel nog vlot trekken?
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
‘Dit is catenaccio-voetbal’, houdt de Spaanse premier Pedro Sánchez zijn EU-collega’s voor, halverwege het debat donderdagavond over de nieuwe Europese meerjarenbegroting (2028-2034). Niemand beweegt, iedereen verdedigt zijn nationale belang, waardoor de EU nooit zal winnen.
Ook de Poolse premier Donald Tusk kan zijn teleurstelling niet onderdrukken, blijkt uit notities van het leidersdebat achter gesloten deuren. Hij benadrukt uitvoerig de gevaren van de Russische militaire agressie, de verwoestende oorlog in Oekraïne, de onbetrouwbaarheid van de VS als Navo-partner (Tusk: ‘Ik heb me sinds decennia niet zo onveilig gevoeld’) en de economische concurrentiekracht van China. Om dan, zoals Nederland en Duitsland willen, de EU-begroting van de toekomst te verlagen? ‘Dat begrijp ik echt niet’, aldus Tusk.
‘Ik wil niet dreigen met een veto, maar hiermee kan ik niet thuiskomen’, zegt de Poolse premier over het budgetvoorstel dat Ierland vorige week op tafel legde. Iets eerder in het debat heeft premier Rob Jetten zijn rode lijnen uiteengezet: dat nieuwe EU-budget moet juist fors lager, geen gemorrel aan de Nederlandse korting (ongeveer 2 miljard euro per jaar) op de EU-betalingen en kom niet aan het deel van de invoerheffingen dat lidstaten voor zichzelf mogen houden. Anders schiet de Tweede Kamer het budgetvoorstel af, verzekert de premier zijn collega’s.
Haast om overeenstemming te bereiken, heeft Jetten niet. Kwaliteit gaat boven snelheid. Opgewekt zegt hij klaar te staan om ‘zoveel EU-toppen als nodig’ bij te wonen voor een inhoudelijk goed akkoord.
Dat het eerste serieuze debat tussen de EU-leiders over de meerjarenbegroting niet makkelijk zou worden, was iedereen duidelijk. Vorig jaar presenteerde de Europese Commissie haar voorstel: 1.763 miljard euro voor de periode 2028-2034. Het leidde tot verbijstering en woede bij de ‘zuinige zes’: Nederland, Duitsland, Zweden, Finland, Oostenrijk, Denemarken.
Dat tijdelijk EU-voorzitter Ierland daar 8 procent (141 miljard euro) vanaf haalde, veranderde weinig aan de boosheid in Den Haag en Berlijn. Vooral omdat de Ieren stevig schrappen bij de uitgaven voor een sterkere economie, het buitenlands beleid en de voorziene financiële reserves voor crisistijden, terwijl de landbouwuitgaven en die voor armere regio’s vrijwel ongemoeid blijven.
‘Te weinig en op de verkeerde plekken’, noemt Jetten de Ierse wijzigingsvoorstellen donderdagavond. ‘Dit is geen basis voor een overeenstemming.’ Bondskanselier Friedrich Merz valt hem bij: er moet gekapt worden in de subsidies voor boeren en regio’s. Volgens Berlijn stijgt de Duitse nettobetaling aan de EU anders van 40- naar 60 miljard euro per jaar. Onacceptabel, aldus Merz. ‘We zijn bereid meer te betalen dan nu, maar de marges zijn erg klein.’ Dat het Europees Parlement nog eens 350 miljard euro meer wil uitgeven dan de Commissie, gaat er bij Merz überhaupt niet in.
De Belgische premier Bart De Wever is officieel geen lid van de ‘zuinige zes’, maar zegt dat hij er ideologisch wel bij hoort. ‘Als Duitsland al geen geld heeft, wat moet ik dan zeggen?’, stelt De Wever, verwijzend naar zijn vastgelopen poging om in België miljarden aan bezuinigingen te vinden.
Sánchez positioneert zich als de leider van het andere kamp: Spanje wil een EU-budget voor de komende zeven jaar van ruim 2.500 miljard euro. ‘Deze begroting moet een verklaring worden dat de EU klaar is voor de uitdagingen die voor ons liggen’, zegt hij tegen zijn weifelende en onwillige EU-collega’s. ‘Spanje is straks een nettobetaler aan de EU, daar zijn we trots op. Wij vragen niet om een korting op onze EU-bijdrage, maar om de verantwoordelijkheid om geld te zoeken bij onze ambities.’
De Italiaanse premier Giorgia Meloni deelt Sánchez’ analyse over het catenaccio in Brussel – het is per slot van rekening een Italiaanse voetbalterm. ‘Laten we die fout niet maken.’ Zij zoekt, net als veel andere leiders, de oplossing voor de budgettaire krapte in nieuwe Europese belastingen. Als dat lukt, hoeven de nationale bijdragen aan het EU-budget niet zo veel omhoog om toch meer uit te geven.
De Franse president Emmanuel Macron zit ook op deze lijn. De beroerde budgettaire situatie thuis (hoge staatsschuld, hoog tekort) biedt hem geen andere keuze. Macron wijst daarbij op de presidentsverkiezingen van volgend jaar april in zijn land, waar de rechts-radicale kandidaat Marine Le Pen heeft aangekondigd de Franse bijdrage aan de EU te zullen halveren als zij wint.
Na vier uur beëindigt EU-president António Costa het debat. Hij belooft binnen enkele weken met een nieuw begrotingsvoorstel te komen. Ter voorbereiding daarop brengt hij samen met de Commissie in kaart welke nieuwe inkomsten de EU kan genereren: belastingen op tabak, gokken, bedrijfswinsten, CO2-uitstoot, techbedrijven, elektronisch afval of cryptovaluta.
De Commissie denkt dat een opbrengst van 60 miljard euro per jaar mogelijk is. EU-diplomaten verwachten dat het bedrag veel lager zal uitvallen, omdat de lidstaten verdeeld zijn over de mogelijke heffingen. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen vreest dan ook voor een verdere ‘pijnlijke’ verlaging van het budget. Volgens haar bedraagt de EU-begroting door het Ierse voorstel straks 1,12 procent van het Europese bruto nationaal product, en dat is minder dan de huidige begroting.
Costa herhaalt dat hij in december een akkoord wil. Anders liggen de onderhandelingen stil tot najaar 2027 vanwege de Franse, Italiaanse, Poolse en Griekse verkiezingen en beginnen die mogelijk in een anti-Europees klimaat in Frankrijk. Een akkoord over begrotingen is nooit makkelijk, zegt Costa. ‘Gelukkig hoeven we dat in de EU maar eens per zeven jaar te bereiken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant