De Oekraïense president Volodymyr Zelensky vreest dat de Russisch-Amerikaanse dieseldeal de opmaat is naar verdere sanctieverlichting. Zelensky noemde de opstelling van de Verenigde Staten ‘vreemd’.
is EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Trump en Poetin spraken vorige week af dat Rusland diesel aan de Verenigde Staten zal leveren, om daar de prijs aan de pomp te drukken in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen. De aankondiging vormde het begin van een week waarin de relatie tussen Oekraïne en de VS rap verslechterde.
Zelensky reageerde fel op de plannen, waarna Trump suggereerde dat Oekraïne een nieuwe president nodig heeft. Plots bleven waarschuwingen voor Russische raketaanvallen uit en werd het satellietinternet van Elon Musks Starlink beperkt.
Op een persconferentie in Brussel verdedigde Zelensky vrijdag zijn harde taal richting Washington. ‘We kunnen geen dieseldeals accepteren, want dan komen er gasdeals. Daarna worden andere sancties opgeheven. Op het banksysteem, bepaalde individuen, de chemiesector. Als ik er niet tegen opsta, wie dan wel?’
Nadat Trump zondag onverwacht een staakt-het-vuren voor de energiesector had aangekondigd, hield Oekraïne zich daar dagenlang aan. Van Russische zijde werd het volledig genegeerd. Zelensky vroeg de Amerikanen of hij dan ten minste Patriot-raketten kon krijgen om zijn eigen energiesector te beschermen. ‘Die hebben we niet gekregen. Dat vind ik... vreemd.’
Donderdag hervatte Oekraïne de aanvallen op Russische raffinaderijen. Trump noemde dat besluit ‘een schande’ en Zelensky zelf ‘moeilijker om zaken mee te doen dan Poetin’. Over verzuurde relaties met de VS deed de Oekraïense president luchtig. ‘Het allerbelangrijkste is dat je je waardigheid behoudt.’ Gevraagd of hij het gevoel heeft dat Trump hem als zondebok gebruikt voor de hoge energieprijzen, liet Zelensky een lange, veelbetekenende stilte vallen. ‘Dat is mijn antwoord.’
Zelensky bezocht Brussel op donderdag en vrijdag voor een top met Europese regerlingsleiders. Het werd een welkome oppepper na een lastige week. Hij kwam op audiëntie bij de Belgische koning Filip, sprak een-op-een met Europese leiders en werd op de EU-top met applaus en knuffels onthaald.
Het bezoek van Zelensky was belangrijk, vond premier Jetten. ‘Zodat hij ook weer voelt: ik ben lid van die Europese familie en we staan hier samen om deze oorlog te winnen.’ De opmerkingen van Trump noemde Jetten ‘niet de juiste taal’. Zelensky bedankte de ‘echte leiders’ die hem van begin af aan hebben gesteund. Het leek een verwijzing naar die andere leider die hem juist had laten vallen.
Tegelijkertijd bleek in Brussel dat de ‘echte leiders’ er nog altijd voor terugschrikken Trumps uitspattingen in duidelijke woorden te veroordelen. ‘De VS zijn een partner in de Navo, we zijn van ze afhankelijk’, aldus de Estse premier Kristen Michal. ‘Zelfs goede vrienden moeten er soms aan worden herinnerd wat het juiste is.’ Zijn Letse collega Andris Kulbergs weet Trumps gedraai aan verkiezingskoorts.
Jetten sprak van een ‘ingewikkelde diplomatieke situatie’. ‘Je moet altijd zoeken naar een manier waarop je duidelijk maakt wanneer je iets niet door de beugel vindt kunnen, en tegelijkertijd het gesprek blijven voeren.’ EU-buitenlandchef Kaja Kallas probeert haar Amerikaanse gesprekspartners ervan te overtuigen ‘dat als we deze oorlog willen winnen, we de agressors onder druk moeten zetten.’
De leiders beloofden Oekraïne de komende winter door te helpen. Daarvoor heeft het land vooral behoefte aan Patriot-raketten om zich te beschermen tegen Russische luchtaanvallen. Voor volgend jaar gaapt bovendien een gat van zo’n 70 miljard euro op de Oekraïense begroting. De komende tijd moet blijken of en hoe de EU en andere bondgenoten van Oekraïne dat geld bij elkaar gaan krijgen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant