Autosport behoorde tot de selecte media die waren uitgenodigd voor de lancering van de Afrikaanse Grand Prix van Formule 1 in Rwanda. De aankondiging riep belangrijke vragen op, maar toonde ook een land dat vastbesloten is om serieus genomen te worden op het wereldtoneel.
Als Belg begon ik een bezoek aan Rwanda met een ongemakkelijke confrontatie met de geschiedenis. Mijn hotel bleek op korte loopafstand te liggen van Camp Kigali, waar 10 Belgische VN-vredeshandhavers tijdens de genocide van 1994 werden vermoord terwijl ze waren aangewezen om de Rwandese premier Agathe Uwilingiyimana te beschermen.
Zij waren 10 van de naar schatting 800.000 tot één miljoen mensen die in een verwoestende periode van 100 dagen werden gedood, een trauma dat mede vorm gaf aan de gecompliceerde wedergeboorte en het politieke systeem van het oost-Afrikaanse land. Het was een aangrijpende kennismaking met hoe Rwanda terugveerde uit zijn donkerste periode zonder zijn verleden volledig achter zich te kunnen laten.
Van een verdeeld, door oorlog verscheurd land groeide Rwanda uit tot een van de snelst groeiende economieën van Sub-Sahara-Afrika, met een jaarlijkse bbp-groei die in 2025 de dubbele cijfers nadert. Die economische transformatie, gedragen door de dienstensector, gaat samen met zware beperkingen van de politieke vrijheid, waarbij Rwanda in 2025 in het onderste kwart van de mensenrechtenindex van het Varieties of Democracy Institute staat vanwege de verregaande onderdrukking van dissidentie door de regeringspartij.
Met de liftende economische groei van dat land heeft Rwanda het vertrouwen gekregen om een gedurfde poging te wagen om een plek te veroveren op het grootste podium ter wereld. Toen organisatoren een handvol F1-journalisten uitnodigden in de hoofdstad Kigali om de lancering van zijn Afrikaanse Grand Prix op dinsdag bij te wonen, gepland voor het begin van de jaren 2030, was dat een kans om kort een indruk te krijgen van de plek en zijn mensen.
Bij het uitstappen uit het vliegtuig, dat pal voor de voordeur van de kleine terminal van Kigali geparkeerd stond, is duidelijk waarom een veel grotere luchthaven nodig is om F1 te kunnen ontvangen. De nieuwe luchthaven Bugesera moet naar verwachting in 2028 klaar zijn en is een van de belangrijkste infrastructurele pijlers die zullen bepalen wanneer Rwanda klaar is om een van de 24 Superbowls van F1 te organiseren.
Rwanda is set to host the first F1 grand prix in Africa since Kyalami in South Africa in 1993
Photo by: Motorsport Images
Vechtend door dicht maar verrassend hoffelijk en ontspannen verkeer op de kleine, glooiende wegen van Kigali werden we naar de BK Arena gebracht, een grote sporthal en congrescentrum waar hoogwaardigheidsbekleders en media bijeenkwamen om te luisteren naar Kagame, evenals F1- en FIA-kopstukken Stefano Domenicali en Mohammed Ben Sulayem.
De aanwezigheid van beiden onderstreepte hoe belangrijk dit is voor de autosport als geheel. F1 staat eindelijk op het punt om voor het eerst in drie decennia terug te keren naar het Afrikaanse continent. Niet naar Zuid-Afrika, maar naar het hart van het continent, een regio die zo vaak over het hoofd is gezien of is uitgebuit.
Domenicali noemde de aankondiging van dinsdag "een van de belangrijkste dagen in de geschiedenis van de Formule 1", omdat het kampioenschap zich eindelijk weer een echt wereldwijd kampioenschap kan noemen, als antwoord op de oproep van Lewis Hamilton en anderen om Afrika erbij te betrekken.
Een vervolgende persconferentie, met onder anderen circuitontwerpers Carsten Tilke en Alex Wurz en regeringsfunctionarissen, bood meer gedetailleerde informatie over het bid. De Rwandese minister van Sport Nelly Mukazayire en CEO van de Rwanda Development Board Jean-Guy Afrika legden uit hoe de komst van F1 een katalysator is voor een veel breder plan om de economie te stimuleren.
In het spoor van de UCI-wereldkampioenschappen wielrennen van vorig jaar is de 10-jarige F1-deal bedoeld om jonge Rwandezen te laten zien dat er voor hen een plek is op het wereldtoneel, of dat nu als atleet, promotor, engineer of monteur is, of gewoon als sportfan.
Er is een waardevolle, zij het onuitgesproken, les die potentiële F1-gastheren kunnen trekken uit de manier waarop Rwanda zijn veelbelovende kandidatuur heeft aangepakt. In plaats van voortdurend de media op te zoeken om een plek op de kalender op te eisen, zoals andere kandidaat-promotoren hebben gedaan, heeft Rwanda zich grotendeels op de achtergrond gehouden tot de lancering op dinsdag. Daarbij schakelde het land het bedrijf van Wurz in voor het ontwerp van het circuit en voerde het achter de schermen privégesprekken met Domenicali en zijn team.
De enige publieke bevestiging kwam op het moment dat Kigali zijn kandidatuur officieel presenteerde, terwijl het in 2024 gastheer was van de jaarlijkse FIA Prize Giving Ceremony. Andere geïnteresseerde partijen, zowel op het continent als daarbuiten, zouden er verstandig aan doen deze aanpak ter harte te nemen.
Rwanda is increasing its global presence, previously serving as a sleeve sponsor for Arsenal Football Club
Photo by: Getty Images
Nadat het lanceringsevenement was afgelopen, werden we naar de luchthaven gebracht voor een helikoptertour boven de Bugesera-faciliteit. Zodra we de drukke straten van Kigali achter ons hadden gelaten, vloog onze Mi-17-transporthelikopter over de rivier de Nyabarongo, die de zuidelijke grens van de stad vormt. Geleidelijk maakten de vele bescheiden huizen plaats voor weelderig groen en de kenmerkende rode, ijzerrijke bodem van de regio. We landden op de eerste betonnen fundering van wat de toekomstige luchthaven van Kigali zal worden, op weg naar een plateau met uitzicht op de toekomstige Afrikaanse thuisbasis van de Formule 1.
Het 6 kilometer lange circuit, dat tegen de klok in wordt gereden, telt 17 bochten en maakt optimaal gebruik van de natuurlijke kenmerken van het terrein. Met een lay-out ontworpen door Wurz en een locatie die is ontwikkeld door TILKE en DAR, zijn de organisatoren ervan overtuigd dat het circuit niet alleen voldoet aan de wensen van coureurs voor een snelle en uitdagende configuratie, maar ook kansen biedt om in te halen op het 1 kilometer lange rechte stuk aan de achterkant van het circuit.
Wat vooral opvalt, is het sterk heuvelachtige karakter van de locatie, met een hoogteverschil dat twee keer zo groot is als de 102 meter van Spa-Francorchamps, dat momenteel bekendstaat als het meest glooiende circuit op de kalender.
Wanneer we uiteindelijk na een rit door de spits met veel optrekken en afremmen terugkeren naar ons hotel, is het glashelder dat er nog enorm veel werk te doen is voordat F1-auto's rond Bugesera kunnen racen. Niet in de laatste plaats het vinden van een manier om de verwachte 100.000 toeschouwers per dag te ontvangen en een evenement neer te zetten dat voldoet aan de uniek complexe eisen van het kampioenschap in een land dat weinig ervaring heeft. Dat verklaart ook de flexibele tijdlijn voor het eerste evenement.
Intussen zal het thema sportswashing blijven opduiken, en niet zonder reden. Freedom House, dat via zijn jaarlijkse Freedom in the World-rapport de toegang van mensen tot politieke rechten en burgerlijke vrijheden in 208 landen en gebieden beoordeelt, gaf Rwanda in 2026 een score van 21/100.
Dat is een iets hogere score dan die van de volgende landen die momenteel een F1-race organiseren: China, Azerbeidzjan, de Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië en Bahrein. Dat beslecht geen enkel debat over welk land wel of niet verdient om een Grand Prix te organiseren, maar het is nuttige context.
Het idee dat sport en politiek van elkaar gescheiden kunnen worden, is een illusie. Met of zonder sport blijven regeringen zakendoen met landen waarvan ze de staat van dienst publiekelijk bekritiseren, terwijl ze de ogen sluiten voor elementen die hen niet bevallen. Maar hoewel dat niet het probleem van F1 is om op te lossen, ontslaat dat de serie niet van de verantwoordelijkheid om zijn bestemmingen zorgvuldig te kiezen uit een groeiende lijst van geïnteresseerde partijen.
Sports and politics go hand in hand, Russia had its contract terminated following the invasion of Ukraine
Photo by: Steve Etherington / Motorsport Images
Of dat betekent dat F1 en andere sporten de bovengenoemde landen moeten uitsluiten, of dat het een kracht ten goede kan zijn zoals de serie beweert, is een ingewikkeld debat. En niet één die door een autosportmedium zal worden opgelost.
Ik heb niet alle antwoorden. Maar tijdens mijn vluchtige, onvermijdelijk selectieve bezoek zag ik gastvrije, gewone mensen die ernaar snakken deel uit te maken van het gesprek en evenementen van wereldklasse te organiseren die ze anders alleen op tv kunnen bekijken.
Er was een minister van Sport wiens ogen oplichtten toen we vroegen wat de publieke steun voor Hamilton voor een Afrikaanse race voor hen betekende.
Ik zag flarden van een land met een duister verleden dat nog steeds een schaduw werpt over het heden.
Ik zag mensen die serieus willen dat ze serieus genomen worden.
Rwanda is due to join F1 in the 2030s
Photo by: Formula 1
Wat zou jij graag willen zien op Motorsport.com?
- Het Motorsport.com-team
Source: Motorsport