Midden in de industriële revolutie van de energietransitie doet documentair fotograaf en filmmaker Kadir van Lohuizen verslag van de frontlinie. Zeezichten, maar dan van deze tijd.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Na een fotografisch leven gevuld met het vastleggen van oorlogen, die zich vaak buiten de grote nieuwsstromen afspeelden, begon Kadir van Lohuizen in het volgende deel van zijn carrière met grote, langlopende projecten, die in hun wereldomspannende gevolgen, vaak moeilijk in beelden – laat staan één beeld – te vangen waren. Van migratiestromen op het Amerikaanse continent tot de gevolgen van de stijging van de zeespiegel; de eindfase van deze projecten had steeds vaker een hybride karakter, met fotoboek, expositie en films als verschillende media om de complexiteit van de verhalen te omhelzen.
‘Nieuwe energie’ is het nieuwe project van Van Lohuizen, ditmaal gemaakt als onderdeel van de jaarlijkse opdracht van het Rijksmuseum: Document Nederland. Ook hier weer een project dat ons allemaal aangaat, maar dat voor de gemiddelde (energie)consument in grote lijnen onzichtbaar blijft, buiten de observatie dat je steeds meer windmolens en zonnepanelen tegenkomt.
Wat in eerste instantie opvalt in deze serie beelden in de fotozaal van het Rijksmuseum is de immense schaal van wat de energietransitie wordt genoemd. Van Lohuizen filmde en fotografeerde op en rond de Noordzee, want hij maakt al snel duidelijk dat internationale samenwerking hier noodzaak is.
Openingsbeeld is een panoramische foto van een gigantisch windmolenpark in de Noordzee, ten noorden van de Groningse Eemshaven, tijdens een zware storm. Je kunt er zonder al te veel moeite ook een beeldrijm met de grote zeventiende-eeuwse zeezichten in zien, die elders in het Rijksmuseum hangen.
De enorme schaal van de molens, waarbij elke plaatsing een huzarenstukje is, wordt nog duidelijker in een foto uit de haven van het Zuid-Deense Esbjerg, de grootste overslaghaven van de windmolenparken in de Noordzee. Of in een beeld van windmoleninstallatieschip Aeolus, van de Nederlandse rederij Van Oord, met zijn vier maal 81 meter lange ‘poten’ die op de zeebodem worden gezet om een molen te plaatsen. We ontkomen niet aan veel cijfers in de bijschriften bij deze expo: ‘met twee kranen die ieder het gewicht van de Eiffeltoren kunnen tillen’.
Er zit een mate van futurisme in veel beeld, alsof we een raketbasis op een andere planeet bezoeken. Maar Van Lohuizen houdt scherp de menselijke maat in de gaten, met op de voorgrond vaak figuren als Gullivers in het land der reuzen.
De transitie is in volle gang, althans in de landen rond de Noordzee. Van Lohuizen legt ook een oude Duitse bruinkoolmijn vast die in 2030 plaats zal maken voor een recreatiegebied, een haven in Noorwegen waar oude olie -en gasplatforms worden ontmanteld en een laboratorium (Max Planck in Greifswald) waar onderzoek naar kernfusie wordt gedaan. Waar de toekomst voorbij de toekomst mogelijk wordt gemaakt.
De tentoonstelling is weliswaar slechts één zaal groot, maar er is duidelijk gekozen voor een beperkt aantal (hele) grote prints die aansluiten bij de schaal van de industriële projecten die hier worden geportretteerd. Verder hangen er twee videoschermen, die de diepte van Van Lohuizens research laten zien, ook als documentair filmmaker, waarbij de beelden van een passend omineuze soundscape zijn voorzien.
Eind november verschijnt zijn boek New Energy, als zoveelste bewijs dat in het vastleggen van deze nieuwe industriële revolutie een warm hart voor de planeet klopt.
Kadir van Lohuizen - Nieuwe energie
Fotografie
★★★★☆
Rijksmuseum Amsterdam, t/m 17-01.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant