De Eerste Kamer heeft dinsdagavond ingestemd met de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring. De wet maakt het mogelijk dat migranten in bewaring kunnen worden gesteld als zij Nederland moeten verlaten. Ook kunnen ernstige overlastgevers sneller ongewenst worden verklaard.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
In juni ging de Tweede Kamer al akkoord met de wet en bijbehorend aanhangsel, dat onder meer dwangsommen schrapt. Nu heeft dus ook de Eerste Kamer ermee ingestemd.
De verzamelwet kent een ontstaansgeschiedenis van meer dan tien jaar, waarbij de wettekst verschillende keren is aangepast en aangevuld. De wet maakt het bestuursrechtelijk mogelijk, zonder toepassing van het strafrecht, dat vreemdelingen in bewaring kunnen worden gesteld als zij Nederland moeten verlaten.
Daarmee heeft de wet een heel ander juridisch kader dan de penitentiaire beginselenwet, die de regels in gevangenissen vastlegt. Vreemdelingenbewaring kent minder beperkingen en is bedoeld om vreemdelingen in afwachting van hun terugkeer niet uit beeld te laten verdwijnen. De wet regelt voorts dat ernstige overlastgevers sneller ongewenst kunnen worden verklaard.
Door een in de Tweede Kamer aangenomen amendement van de SGP, mede ondertekend door JA21, VVD en ChristenUnie, komt ook een einde aan het uitkeren van rechterlijke dwangsommen door immigratiedienst IND. Die bedragen voor de eerste helft van dit jaar al 112 miljoen euro en zouden naar verwachting eind 2026 uitkomen op ruim 300 miljoen euro, doordat de IND zich niet houdt aan de wettelijke beslistermijnen voor asielverzoeken.
Juridische houdbaarheid
Senatoren van onder meer Pro, SP, Partij voor de Dieren en Volt spraken hun twijfels uit over de juridische houdbaarheid van het afschaffen van de rechterlijke dwangsommen. Zij denken dat de maatregel gaat sneuvelen bij de rechter, mede omdat de Raad van State niet om advies is gevraagd. De Raad (tevens hoogste bestuursrechter) zette vier jaar geleden nog een streep door een toen afgekondigde tijdelijke afschaffing.
Maar minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) zei ‘met een rechte rug’ de maatregel te verdedigen. ‘Het is mijn taak de uitvoering weer aan de praat te krijgen’, aldus Van den Brink. ‘De achterstanden bij de IND zijn compleet uit de hand gelopen. Tegelijkertijd zijn er tussen januari 2024 en mei 2026, let wel, 143.190 beroepszaken tegen niet tijdig beslissen geweest. Dat betekent dat de IND 230 beroepszaken per dag te verwerken heeft. Dat is een enorme belasting, die het hele systeem lam legt. Ik denk dat zonder dwangsommen het aantal beroepen sterk zal afnemen.’
Van den Brink beloofde dat als de overbelasting van de dienst verleden tijd is, hij zal kijken welke rechtsmiddelen dan mogelijk zijn om beroep aan te tekenen tegen een niet-tijdige IND-beslissing.
Vorige week startte de internetconsultatie van een ander wetsvoorstel, waarbij wel het strafrecht kan worden ingezet. Dat betreft zogenoemde ‘terugkeerfrustreerders’, meerderjarige vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf die de uitvoering van een terugkeerbesluit moedwillig belemmeren. Het gaat om jaarlijks enkele honderden personen. Zij riskeren straks een gevangenisstraf van een half jaar. Die wet moet nog worden behandeld in Tweede en Eerste Kamer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant