De Nederlandse wegen en het spoornetwerk voldoen niet aan de eisen die de Navo stelt voor militaire transporten. In zogenoemde militaire corridors zijn veel rij- en spoorbanen te smal, viaducten te laag en bruggen niet sterk genoeg.
is verslaggever van de Volkskrant.
Tot die conclusie komt de Algemene Rekenkamer dinsdag in het rapport Focus op militaire mobiliteit. Het stelt het kabinet voor nieuwe logistieke uitdagingen en wederom een hoog prijskaartje. Hoewel de Rekenkamer bij gebrek aan cijfers geen exact kostenplaatje kan geven, is zeker 5 miljard euro extra nodig. Dit bedrag komt boven op het tekort van 37,4 miljard euro waarmee ProRail en Rijkswaterstaat zeggen te kampen voor de komende vijftien jaar.
‘Waarschijnlijk kan niet alles, dus moeten er moeilijke keuzes gemaakt worden’, zegt collegelid Barbara Joziasse van de Algemene Rekenkamer. Maar er liggen volgens haar ook genoeg kansen om in een klap militaire als civiele infrastructurele problemen te verhelpen. ‘Als een brug eenmaal versterkt is voor militaire doeleinden, kan die weg ook weer door zware vrachtwagens worden gebruikt.’
Vanwege de ligging en de grote zeehavens zoals Rotterdam heeft Nederland binnen de Navo de taak om ‘verplaatsingen van materieel te faciliteren voor bondgenoten’. Dit moet uitsluitend gebeuren op het reguliere, civiele infrastructuurnetwerk. Maar op dit moment kan Defensie een aantal voertuigen met exceptionele afmetingen niet over de speciaal aangewezen corridors vervoeren, waarschuwen de onderzoekers. Dit leidde al eens tot problemen toen Defensie een vervoersaanvraag afwees van een bondgenoot, ‘omdat het transport te zwaar was’.
Mochten op grote schaal verplaatsingen nodig zijn, bijvoorbeeld omdat een Navo-land wordt aangevallen, dan zou dit bovendien tot grote overlast leiden voor het reguliere verkeer. Op de aangewezen militaire routes zijn wegen op meerdere plekken te smal, waardoor ‘de verkeershinder flink kan oplopen’ als ‘het traject 24 uur vrijgehouden wordt voor militair transport’.
Op het spoor is het beeld niet anders. Zo is het ‘met de huidige infrastructuur onmogelijk om de reguliere dienstregeling vast te houden’ op het spoor, aldus de Rekenkamer. Dit komt doordat treinsporen te dicht op elkaar liggen en het treinverkeer in tegenovergestelde richting stilgelegd moet worden voor de brede militaire wagons. Toenemende verstoring is niet denkbeeldig, want vanaf volgend jaar kan in geval van nood ‘urgent militair transport’ voorrang krijgen boven civiel transport.
Exacte informatie over de weg- en spoorcorridors en waar de knelpunten precies zitten, is vanwege de gevoeligheid niet publiek gemaakt. In vertrouwelijke bijlagen zijn Tweede Kamerleden hier wel over geïnformeerd. Volgend jaar komt minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) met een factsheet waarin per route wordt aangegeven wat de afwijkingen zijn, hoe deze structureel opgelost kunnen worden en wat de alternatieven zijn. Voor vaarwegen, die vooral als alternatieve achtervang gelden, is op dit moment nog niet bekend of zij voldoen aan de eisen.
Ondanks de ‘hoeveelheid aan afwijkingen’ zegt Defensie dat de meeste militaire transporten op dit moment gewoon kunnen plaatsvinden. Zo wordt per spoor vooral ’s nachts buiten de dienstregeling gereden en gaan colonnes over de weg bij te lage viaducten via de op- en afrit. Bij bruggen met te beperkte draagkracht wordt langzamer gereden en gaan zware voertuigen een voor een. Al met al geen ideale situatie in geval van oorlog, vindt men in Den Haag.
Het stelt minister Karremans met de toch al verouderde Nederlandse infrastructuur voor lastige keuzes. Met stremmingen die nu al overlast en economische schade veroorzaken, zoals de Merwedebrug die sinds deze zomer dicht is voor vrachtwagens en touringcars. Tijdens de uitvoering van het onderzoek door de Rekenkamer was nog niet bekend welke prioriteit militaire mobiliteit krijgt ten opzichte van bijvoorbeeld economische ontwikkeling, schrijven de onderzoekers. Karremans komt dit najaar met zijn prioriteitenlijstje.
Nederland hoopt bij het verhelpen van de knelpunten op steun van de Navo en de Europese Unie. Vanuit Europa is ruim 17 miljard beschikbaar voor militaire mobiliteit. Daarnaast is de hoop dat Navo-regels wat minder streng kunnen. Zo hebben meerdere landen gevraagd naar de noodzaak van de hoogte-eis voor viaducten, waarbij het voor Nederland ‘in de meeste gevallen om een afwijking van enkele centimeters’ gaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant