Van troost in fotografie tot bizarre scheppingsverhalen. Dit zijn de interessantste exposities die nu in musea te zien zijn.
Heeft een festival een thema nodig? BredaPhoto grijpt zich voor de editie van 2026 vast aan de titel Our Songs Came Through (Onze liederen kwamen door), tweede helft van de titel van een bekende bloemlezing van literatuur van de oorspronkelijke bewoners van de Verenigde Staten.
Het eerste deel van het citaat luidt ‘Toen het licht van de wereld werd gedempt.’ Het festival geeft zichzelf nogal een opdracht mee, in deze vaak duistere tijden. Er zijn momenten op het overvolle BredaPhoto dat het licht, de ‘songs’ en de foto’s er inderdaad doorheen schijnen en, in de grote woorden van het festival, ‘troost en veerkracht’ bieden. Lees de recensie.
★★★★☆
Op meerdere locaties in en rond het centrum van Breda, t/m 25/10.
Waar te beginnen? Volgens de Grieken begon alles met chaos, terwijl christenen geloven in een scheppende almacht. Wat je gelooft is belangrijk, benadrukt de groepstentoonstelling Creation Myths and Other Beginnings in kunstruimte Nest in Den Haag. Want wat ‘in den beginne’ gebeurde, heeft impact op het heden.
Oorsprongsverhalen bepalen hoe we kijken naar onszelf, naar het land waar we wonen en naar de toekomst. Denk maar aan Donald Trump en zijn pogingen om de geschiedenis van de Verenigde Staten te herschrijven. Dus zien we in deze kleurrijke tentoonstelling bijvoorbeeld prachtige wandkleden over de geschiedenis van Peru. Lees de recensie.
★★★★☆
Nest, Den Haag, t/m 29/11.
Het is 1907. In Picasso’s atelier hangt een schilderij van Matisse waar volgelingen van de Spaanse maestro sigarettenpeuken tegenaan smijten. Ronde lijnen, sierlijkheid: getver! Kunst moet hoekig zijn, vindt de fanclub van Picasso. Die doet niets ter verdediging van zijn vriend, schreef Françoise Gilot in haar leuke en onthullende boek over deze vriendschap of wat daarvoor doorging.
Zijzelf, zowel als Picasso, is vertegenwoordigd op de tentoonstelling Chez Matisse in Hart Museum Amsterdam, allebei met een stilleven dat mooi reageert op een ouder schilderij van Matisse dat ernaast hangt. Alle drie spelen ze een virtuoos spel met lijn en volume. Lees de recensie.
★★★★☆
Hart Museum, Amsterdam, t/m 14/2.
Wat valt er over Vincent van Gogh nog te zeggen? De man die slechts 37 jaar oud werd. Die tien jaar voor zijn dood besloot in plaats van dominee kunstenaar te worden. Die vervolgens lange tijd geen behoorlijk schilderij of tekening wist te maken, maar in de laatste paar jaar van zijn leven het ene meesterwerk na het andere penseelde, in een tempo waarvan de meeste kunstenaars niet eens kunnen dromen.
Het Kröller-Müller besloot al zijn Van Gogh-schilderijen in een tentoonstelling te laten zien, ingedeeld volgens de thema’s ‘geloof’, ‘hoop’ en ‘liefde’. Lees de recensie.
★★★★☆
Kröller-Müller museum, Otterlo, t/m 3/1.
Haar werk doet het zo goed op sociale media dat je op een gegeven ogenblik denkt dat je Yayoi Kusama nu wel uitgespeeld hebt. Maar de overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum is een openbaring.
Dat geldt vooral voor de eerste drie zalen, gewijd aan Kusama’s veel minder bekende jonge jaren. Stuk voor stuk zijn deze tekeningen en schilderijen op papier van een ongekende schoonheid. Geïnspireerd op haar jeugd als dochter van plantenkwekers zijn er veel organische motieven te zien, verfijnd, in intense kleuren. Soms weet je niet of je naar een hemellichaam kijkt, of juist naar iets onder de microscoop. Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum, Amsterdam, t/m 17/1.
Het moet wel een van de mooiste schilderijtitels aller tijden zijn: Tragiek Van Tenen. Allitereert lekker, ja. Maar vooral: de combinatie van woorden roept een hele wereld op. Eentje die tenen, die lullige lichaamsdelen, niet wegmoffelt, maar juist helden van ze maakt. Tragische helden, dat wel.
Ina van Zyl bedacht deze titel en maakte ook het al even verrukkelijke schilderij: een close-up van een vijftal damestenen, keurig gelakt, ongemakkelijk gepropt in een sandaal met dun wit bandje. Samen met zo’n tachtig andere doeken is het te zien in Ina van Zyl: Where Are You From in museum Schunck in Heerlen. Wie deze tentoonstelling binnenstapt, betreedt een geheimzinnig, zinnelijk universum waarin niets is wat het in eerste instantie lijkt. Lees de recensie.
★★★★★
Museum Schunck, Heerlen, t/m 25/10.
Ochún is de godin van de liefde, van schepping, schoonheid, voorspoed en van water. Onder de naam Oshun ontstond ze in Nigeria, uit de rivier Osun, als onderdeel van de Yorubacultuur, en reisde mee met mensen die als slaven werden verscheept naar Brazilië en de Cariben. Daar kwam ze als Oxum en Ochún centraal te staan in Afro-Caribische religies. Ze is de enige vrouwelijke tussen een trits mannelijke godheden, ze biedt bescherming en schenkt leven.
Ochún is ook de naam van een video in de eerste zaal van de tentoonstelling Ana Mendieta in Tate Modern in Londen. Daarin liggen twee dikke rollen modderig zand, die wat weg hebben van twee lange drollen, gekronkeld in ondiep zeewater. Mendieta filmde deze in het water tussen de VS en Cuba. Het was haar laatste film in een kort leven. Lees de recensie.
★★★★☆
Tate Modern, Londen, t/m 17/1.
De Oostenrijkse, in Nederland wonende fotograaf Peter Pflügler (1987) kreeg meer dan duizend zelfportretten uit de nalatenschap van zijn oudoom Hans (1911-1997), een man die op 86-jarige leeftijd uit het leven stapte. Een fractie van die foto’s hangt nu aan de muur van het Nederlands Fotomuseum.
De foto’s zijn onderdeel van de overzichtstentoonstelling Quickscan 3: Fotografie nu, een boeiend overzicht van de stand van zaken in de Nederlandse fotografie aan de hand van het werk van twintig in Nederland werkzame fotografen en kunstenaars. Geen overzicht van de grootste talenten of het beste werk per se, maar een poging om een overzicht te geven van een medium dat zich, zeker sinds de laatste ‘quickscan’ in het Nederlands Fotomuseum van tien jaar terug, steeds moeilijker laat afbakenen. Lees de recensie.
★★★★☆
Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, t/m 22/11.
M.C Eschers werk staat zo op zichzelf in de kunstgeschiedenis vanwege de wonderlijke mix van patronen, illusie en spel, dat niet iedereen zal weten waar hij zijn inspiratie vandaan haalde. Maar bij wie bekend is met de islamitische esthetiek uit Noord-Afrika, Zuid-Spanje en het Midden-Oosten – de tegelpatronen, het houtsnijwerk en de architectuur – zal het kwartje gauw vallen.
Eschers levenslange interesse voor vlakvulling en transformatie van vormen begon na een bezoek aan het Alhambra, de Arabische fortificatie die in de 13de eeuw werd gebouwd in opdracht van de sultan die toen heerste. Op de tentoonstelling ‘Escher & islamitische kunst’ in Museum Escher in het Paleis spreken verschillende tijden en culturen met elkaar, verbonden door vorm en schoonheid. Lees de recensie.
★★★★☆
Museum Escher in Het Paleis, Den Haag, t/m 1/11.
Industrieel ontwerper en interieurarchitect Kho Liang Ie (1927-1975) genoot nooit brede bekendheid in Nederland. Toch schreef De eerste vorm, een vakblad over industriële vormgeving, bij zijn overlijden: ‘Realiseren we ons wel dat hij de beste was?’
Een halve eeuw later heeft ‘de beste’ een museaal overzicht dat recht doet aan zijn visionaire blik op ruimtelijke vormgeving. De expositie Kho Liang Ie – Mid-Century Modernist in het Stedelijk Museum in Amsterdam is een eerbetoon aan de man die met een selecte groep designers na de oorlog Nederland een nieuwe tijd binnen tilde. Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 18/10.
Het klinkt stom: is er voor het eerst een performance in het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië, hoop ik zo gauw die begint dat die snel weer ophoudt. Maar precies zo is het bedoeld. Wat kunstenaar Dries Verhoeven en curator Rieke Vos de bezoeker aandoen is radicaal onaardig.
Ze traden niet in detail in de interviews voorafgaand aan de tentoonstelling, maar een paar ingrediënten waren bekend. Het vertrouwde Rietveldpaviljoen in de Giardini is uitgerust met steunberen en rolluiken. Er mogen maximaal honderd mensen naar binnen, dan sluit het paviljoen zich langzaam en staat er iets te gebeuren. Telefoons uit, aandacht erbij. Lees de recensie.
★★★★☆
Nederlands Paviljoen, Giardini, Biënnale van Venetië, t/m 22/11.
Het is een sterk uitgangspunt, de zinsnede aan het begin van de tentoonstelling over Yves Klein (1928-1962) en zijn verwanten in het Stedelijk Museum Schiedam. Namelijk dat de expositie laat zien ‘hoe het talent van een wereldberoemd kunstenaar mede het resultaat is van de artistieke verrichtingen van een familie waarvan hij deel uitmaakte’.
Kortom, je zou je, wandelend door de zalen, moeten afvragen of het kunstenaarschap van de Franse beroemdheid een kwestie is van nature, nurture, beide, of toch gewoon van Yves’ eigen, hoogstpersoonlijke, onversneden individualiteit? Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Schiedam, t/m 25/10.
In de afleveringen van de rubriek ‘Kunstwerk van de week’ bespreken we wekelijks een kunstwerk dat juist nu om aandacht vraagt.
Deze week waren we in Haarlem, waar we keken naar een verrassend kunstwerk van Fabiola Burgos Labra.
ls tiener was ik erdoor betoverd: de grote, glimmende borstentros die me opwachtte in het gras van Museum Arnhem. Nog steeds kun je er als bezoeker van de beeldentuin niet omheen: het warmgekleurde glas dat kunstenaar Maria Roosen (69) tot sensuele vruchten liet blazen. Niets van die overweldiging voelde ik bij mijn eerste ontmoeting met de uientros van de Chileense Fabiola Burgos Labra (42). Lees Kunstwerk van de week.
Vorige week waren we in Den Haag, waar 1646 een solotentoonstelling heeft van Natasha Tontey.
Ze zijn tegenpolen, de twee mannen in de video In a Muscle Mood. Aan een tafel met rood-wit geblokt kleed zitten ze tegenover elkaar. De een een onvervalste macho: grof en bonkig. De ander verfijnd: smetteloos wit pak, elegante bewegingen, duur horloge. In a Muscle Mood is de nieuwste video-installatie van de Indonesische kunstenaar Natasha Tontey (37), gemaakt voor haar eerste Nederlandse solotentoonstelling bij kunstruimte 1646 in Den Haag. Lees Kunstwerk van de week.
Over dit overzicht: de kunstredactie maakt een selectie uit de meest positief besproken tentoonstellingen en de rubriek Kunstwerk van de week.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant