De ‘bodemas’ uit afvalverbrandingsinstallaties zit nog vol waardevolle grondstoffen. Bij Heros in Sluiskil worden die er met ingenieuze technieken uit gefilterd. Daarbij stuit het bedrijf soms op de milieuregels.
‘Vijftig tinten grijs!’, schreeuwt directeur Paul Dijkman terwijl hij met een armgebaar het landschap voor zich aanwijst. Enig stemvolume is noodzakelijk. Het bezoek draagt oordopjes en staat boven op de grootste ‘bodemasopwerkingsinstallatie’ van Europa. Het breken, zeven en scheiden gaat niet bepaald geluidloos.
De plek biedt een prima uitzicht op het heuvellandschap van Heros in Sluiskil. Bergen ‘bodemas’ in verschillende stadia van verwerking. Bodemas, ook wel ‘slak’ genoemd, is wat er overblijft van ons restafval nadat het uit de verbrandingsoven is gekomen. Bij Heros ligt er zo’n 2 miljoen ton, ongeveer evenveel als alle Nederlanders in anderhalf jaar produceren.
Veel grijs spul inderdaad, zeker van een afstandje bezien. Maar wie dichterbij komt, ziet meer. Her en der groeit wat gras, of wappert gehavend plastic. In andere hopen tekenen zich roestrode ijzeren onderdelen af.
De metalen, daar is het Heros vooral om te doen. Ongeveer 10 procent van de lading die schepen vanuit vijftien verbrandingsovens in Nederland en België aanvoeren, bestaat uit metaal. Dat wordt hier teruggewonnen voor hergebruik.
De verkoop van metaal is goed voor 80 procent van de omzet. IJzer, koper, aluminium, zink, chroom, messing en gemiddeld een keer per jaar vindt een van de medewerkers de jackpot: goudstaven die meer dan een ton waard zijn. Waarschijnlijk ooit door de eigenaar verstopt in een meubel of koffer die door nabestaanden bij het milieupunt is weggemikt.
Zo’n grote goudvondst wordt binnen het bedrijf echt gevierd, vertelt Dijkman. ‘Ook over sieraden en munten wordt veel gesproken.’ Maar voor de omzet van Heros is het nog veel belangrijker om de ontelbare puntjes edelmetaal uit de as terug te winnen. ‘Opgeteld is 90 procent van het goud dat we vinden, niet met het oog te zien.’
Heros begon in 1995 als onderdeel van het bouwbedrijf van de familie Heeren uit Roosendaal. Zij had in de wegenbouw logische afzet voor de ‘mineralen’ uit de as: glas, steen en aardewerk die als fundering kon worden gebruikt. Rond de eeuwwisseling verhuisde de fabriek naar Ecopark Terneuzen, een industrieterrein aan het Kanaal Gent-Terneuzen, tegenover het dorpje Sluiskil.
In 2012 verkocht de familie de onderneming aan de Remondis-groep, een van de grootste afvalverwerkende bedrijven ter wereld. Remondis is eigendom van de Rethmann-familie, met een geschat vermogen van rond de 8 miljard euro een van de rijkste families van Duitsland.
Binnen het concern heeft Heros behoorlijk veel vrijheid, zegt Dijkman. Zolang hij maar voldoet aan het heilige Duitse Vier-Augen Prinzip. ‘Alleen als mijn collega-directeur en ik het eens zijn, kunnen we wat beslissen.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Heros, opgericht in 1995, met 250 werknemers en een omzet van rond de 250 miljoen euro.
De Duitsers vinden het op hun beurt typisch Nederlands dat ze in Sluiskil constant proberen het bedrijfsproces te verbeteren en vernieuwen, merkt Dijkman. ‘Andere bodemas-verwerkers binnen de Remondis-groep sturen hun trainees daarom bij ons langs.’
De bodemasopwerkingsinstallatie vormt het hart van het Heros-vernuft. Hier laadt een shovel grote scheppen verse as op de lopende band. Met magneten worden de ijzerhoudende stukken eruit getrokken, waaronder zo’n 60 miljoen batterijen. Een luchtstroom blaast het plastic eruit.
Verderop breekt een apparaat samengesmolten klonten in kleinere stukken, die vervolgens in zeven op grootte worden gesorteerd. Met een magnetisch veld kan uit dit gruis metaal tot wel 1 millimeter gescheiden worden. IJzer wordt in een volgende installatie uitgesorteerd en naar de juiste schrootverwerkers gestuurd. En in een aparte fabriek worden de andere metalen op basis van gewicht verder uitgesplitst.
Midden op het terrein staat een laboratorium, daar houden dertien laboranten continu in de gaten of de fabriek optimaal is ingesteld. Ook kijken ze per lichting bodemas hoe die precies is samengesteld. Zo weten ze bij Heros dat bodemas uit Antwerpen en Amsterdam ongeveer twee keer zoveel goud bevat als die uit Rotterdam. Dijkman: ‘Ik denk dat dat toch iets heeft te maken met verschillen in welvaart in die steden.’
De metalen zijn dus de belangrijkste inkomstenbron. Maar de meeste aandacht besteedt hij aan de rest van de afvalstroom: de mineralen. Alle glas, aardewerk en steenresten die Heros uit de as filtert worden in de bouw gebruikt, als fundering voor wegen of vervanging voor kiezel en zand in beton. Maar de regels daarvoor zijn de laatste jaren alleen maar scherper geworden.
Dijkman: ‘Alles is natuurlijk in een oven geweest waar ook veel plastic en chemicaliën zijn verbrand. Om die reststoffen niet in het milieu te krijgen werd het gruis vroeger in plastic verpakt en onder meer verwerkt in geluidswallen. Dat mag in Nederland niet meer.’
Nu al wordt de helft van alle mineralen bij Heros uitgebreid gewassen, totdat het gruis zo schoon is dat het wel toegepast mag worden. Komende jaren laat Dijkman nog een wasinstallatie bouwen. Zolang die er niet is, zoekt hij afzetmarkten buiten Nederland, waar de regels minder streng zijn. Dat is nodig, want de afgelopen jaren hebben de bergen op het 55 hectare grote terrein recordhoogten bereikt.
Ook andere milieuregels houden Heros bezig. Inwoners van het dorp Sluiskil en milieuorganisaties maken een punt van het stof dat vanaf het terrein waait. Om dat te beperken wordt er constant gesproeid op het terrein en hangen er aan de randen sensoren, zodat het bedrijf kan ingrijpen als er ergens te veel stof wordt geproduceerd.
Heros heeft absoluut geen problemen met milieuregels, bezweert Dijkman. ‘Het is goed dat we onze economie steeds schoner proberen te maken.’ Terwijl hij door de modder stapt die door het sproeien overal op het terrein ligt, moet hem wel iets anders van het hart. ‘Mensen doen soms alsof wij bodemas máken. Maar dit is een product van onze samenleving. Wij proberen er vooral zoveel mogelijk bruikbaars uit te halen. Dat scheelt mijnbouw en vervuiling elders op de wereld.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant